Strefa klienta
Pomoc

Czy mogę wystąpić z żądaniem zaspokojenia potrzeb rodziny pomimo rzeczywistej separacji?


Pytanie:

Od 17 lat pozostaję w związku małżeńskim. Z małżeństwa mam dwójkę nieletnich dzieci w wieku szkolnym: syna 17 lat i córkę 14 lat. Mój mąż wyprowadził się z domu w sierpniu 2006r,po 2 letnim romansie i zamieszkał razem z konkubiną, 26 marca 2008 r urodziło mu się dziecko. Prawdopodobnie nadał mu nazwisko. W grudniu 2006r wystąpiłam z pozwem o alimenty. Zasądzono na każde z dzieci po 700,00 PLN. Mąż jest prawnikiem i prowadzi kancelarię w małej miejscowości. Już od dawna zamierzał się wyprowadzić do Warszawy i tam od dwóch lat założył filię kancelarii z siedzibą w centrum. Jego przychody z działalności szacuję na ok 20 000,00 PLN, w tym stała obsługa firm ok. 15 000,00 PLN mies. Konkubina posiada mieszkanie w Warszawie, gdzie zamieszkuje u niej przez dwa dni w tygodniu. Moje zarobki to ok 1500,00 PLN mies uwzględniajac 2 etaty, co zmusza mnie do 12 godz. pracy. Dotychczasowy koszt miesięczny utrzymania rodziny na poziomie jakim żyliśmy do wyprowadzki męża to 6 000,00-8 000,00 PLN Nie mamy rozdzielności majątkowej, nie mamy separacji, ani rozwodu. Mąż zatrudniając się w czasie gdy konkubina była w 7mies ciąży zeznał, że ma rodzinę i 2 dzieci. Składał coroczne sprawozdania z dział gospodarczej uwzględniając rodzinę, ne którą faktycznie łożył w niewielkim stopniu. W ostatnim roku zakupił nowy samochód i wymienił posiadany dotąd na lepszy. Ja nie posiadam żadnego. Jednym jeździ konkubina, drugim on. Posiadany samochód musiałam sprzedać na pokrycie kosztów utrzymania domu: ogrzewanie olejowe, ocieplenie domu itp. Jest on jednak mi niezbędny do wykonywania dodatkowej pracy. 1. Czy mogę wystąpić z żądaniem zaspokojenia potrzeb rodziny pomimo rzeczywistej separacji? 2. Czy mogę wystąpić o dopisanie mnie do dowodów rejestracyjnych obu samochodów. Nie mieliśmy nigdy majątku odrębnego. 3. Jak uzyskać dokładną informację o dochodach męża, które przede mną ukrywa. Nie mogę takiej informacji uzyskać z ZUS, a zatrudnia swoją konkubinę w kancelarii, ani z urzędu skarbowego, pomimo tego, że w ub. roku w wyniku niepłacenia składek ZUS obciążył naszą wspólną nieruchomość zadłużeniem z tego tytułu? 4. Jeśli nie mogę wystąpić o zaspokojenie potrzeb.... to w jaki sposób mogę wystąpić z żądaniem wyrównania poziomu życiowego z moim mężem.

Odpowiedź:

Ad1. Kwestia możliwości wystąpienia z pozwem o zaspokojenie potrzeb rodziny w razie separacji faktycznej budzi pewne kontrowersje. W praktyce może się okazać, iż dopuszczalne jest uwzględnienie takiego pozwu tylko w zakresie uzyskania od męża pieniędzy na zaspokojenie potrzeb dzieci, ale już nie żony. Poglądy przedstawicieli nauki prawa nie są w tej kwestii jednolite. Przeważa stanowisko, według którego separacja faktyczna nie powoduje całkowicie zniesienia obowiązku istniejącego z mocy art. 27, ale ma wpływ na jego ukształtowanie i zakres (komentarz do art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w: Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kalus Stanisława, Czech Bronisław, Domińczyk Tadeusz, Piasecki Kazimierz (red.) „Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz” Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis wydanie III.
Dla praktyki w pełni miarodajne jest stanowisko wyrażone w pkt II uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86. Według powołanej uchwały, separacja faktyczna nie powinna wywierać ujemnego wpływu na możliwość zaspokajania potrzeb dzieci i jego zakres (według równej stopy życiowej wszystkich członków rodziny), a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego z małżonków, przy którym dzieci pozostały. Dlatego ustanie wspólnego pożycia małżonków nie uchyla przewidzianego w art. 27 ich obowiązku w odniesieniu do rodziny (tej jej części), którą tworzą dzieci z pozostałym z nimi małżonkiem; może jedynie wpłynąć na ukształtowanie i zakres tego obowiązku. Przyjmuje się, że brak wspólnego pożycia małżonków, a przede wszystkim nieprowadzenie przez nich wspólnego gospodarstwa domowego, może natomiast uzasadniać oddalenie powództwa o dostarczanie środków utrzymania dla samego tylko małżonka, np. gdy ma on możliwości zaspokajania swoich potrzeb własnymi siłami (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1998 r., I CKN 585/97, OSP 1999, nr 2, poz. 29).
Również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1999 r. (sygn. akt III CKN 153/99) stwierdzono, iż „Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.) ustaje w wypadku separacji faktycznej małżonków bezdzietnych bądź małżonków, których dzieci wskutek usamodzielnienia się nie pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym”. Zgodnie z art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym”.
Zgodnie z art. 28 § 1 „Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka”.

Ad.2 Jako małżonek jest Pani współwłaścicielem pojazdu. Może więc Pani domagać się dopisania do dowodu rejestracyjnego pojazdu. Wydział Komunikacji Urzędu Miasta z pewnością będzie domagał się przedłożenia dowodu rejestracyjnego z ważnym przeglądem technicznym. Jeśli mąż nie będzie chciał się udostępnić tego dowodu, to należałoby wystąpić do sądu z pozwem o zobowiązanie męża do dopisania Pani jakie współwłaściciela pojazdu w dowodzie rejestracyjnym.

Ad.3. Może Pani np. w pozwie o alimenty zaznaczyć wniosek, żeby sąd wystąpił do urzędu skarbowego z żądaniem przekazania informacji i wysokości dochodów Pani męża (np. kopii deklaracji podatkowych. Oczywiście będą to tylko informacje o dochodach oficjalnych. Jeśli mąż część dochodów ukrywa i nie zostały one ustalone przez urząd, to również w postępowaniu sadowym nie wyjdą one na jaw.

Ad. 4. Zgodnie z przytoczonym wyżej orzecznictwem uzyskanie dla Pani „alimentów” na podstawie art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może się okazać niemożliwe. Przyjmuje się, że pozostawanie w separacji faktycznej jest zjawiskiem społecznie niepożądanym i dlatego uprawnienia małżonka przewidziane w art. 27 i 28 kodeksu podlegają ograniczeniu. Poza tym przepis art. 28 określa, że jedna z jego przesłanek jest pozostawianie „we wspólnym pożyciu”. Skoro tego wspólnego pożycia nie ma, to – jak argumentują sądy – przepis nie ma zastosowania w przypadku separacji faktycznej, a w każdym razie jego zastosowanie jest ograniczone.
W mojej ocenie należałby wystąpić o orzeczenie separacji faktycznej lub rozwodu z winy małżonka i o orzeczenie alimentów od męża. Przesłanką zasadzenia alimentów będzie jednak nie „wyrównanie poziomu życia” lecz pogorszenie się sytuacji materialnej małżonka niewinnego rozwodu. Podstawą będzie art. 60 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Domagając się tego rodzaju alimentów może Pani porównywać swoją sytuację po rozwodzie separacji prawnej z sytuacją, w jakiej znajdowałaby się Pani, gdyby rozwodu nie orzeczono i gdyby pożycie małżonków funkcjonowało prawidłowo. Oczywiście w trakcie rozprawy trzeba będzie udowodnić, że to mąż ponosi winę za rozkład pożycia.
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1998 r. (sygn. akt I CKN 498/97) stwierdzono, iż przy ocenie "pogorszenia", czyli przy porównywaniu - położenia materialnego współmałżonka niewinnego przed rozwodem z położeniem po rozwodzie - sąd powinien brać pod uwagę tę sytuację materialną, jaką małżonek niewinny w czasie trwania małżeństwa powinien był mieć zgodnie z przepisami (art. 23 i art. 27 kro), a nie tę, jaką faktycznie miał w następstwie nieprawidłowego i niewłaściwego postępowania współmałżonka, który np. ograniczał swoje realne możliwości zarobkowe albo skąpił środków na zaspokojenie potrzeb rodziny. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1998 r. (syg. akt III CKN 186/98) stwierdzono, iże przesłanką rozszerzonego obowiązku alimentacyjnego małżonka ponoszącego wyłączną winę rozkładu pożycia jest ustalenie, że rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, nie mające jednak cech niedostatku. Ocena, czy nastąpiło takie pogorszenie, zależy od porównania sytuacji, w jakiej niewinny małżonek znalazł się wskutek orzeczenia rozwodu, z sytuacją, w jakiej znajdowałby się, gdyby rozwodu nie orzeczono i gdyby pożycie małżonków funkcjonowało prawidłowo.

Hasła:

rozwód, alimenty, separacja

Data odpowiedzi:

28-07-2009r.

Działy prawa:

Cywilne Rodzinne

Numer porady:

138734

Podobne:

1. Jak uzasadnić pozew o rozwód 2. Jak uzasadnić pozew o rozdzielność majątkową i alimenty na dzieci przed rozwodem w…

Problemy z mężem - rozwód, rozdzielność majątkowa, alimenty

Od roku jestem w związku małżeńskim ze swoją żoną. Czy istnieje w naszej sytuacji możliwość wzięcia rozwodu bez separacji?

Czy istnieje możliwość wzięcia rozwodu bez separacji?

Od 17 lat pozostaję w związku małżeńskim. Z małżeństwa mam dwójkę nieletnich dzieci w wieku szkolnym: syna 17 lat i…

Czy mogę wystąpić z żądaniem zaspokojenia potrzeb rodziny pomimo rzeczywistej separacji?

Warunkiem nabycia prawa do renty rodzinnej przez wdowę (wdowca) jest, poza spełnieniem przesłanek określonych w art. 70 ust. 1 i…

Renta rodzinna a pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich w stanie faktycznej wspólności małżeńskiej