Strefa klienta
Pomoc

Czy rozważane jest zaliczenie lat nauki w szkole zawodowej, w której uczniowie pracowali w warsztatach przyszkolnych do bezskładkowych lat pracy ?


Pytanie:

Uczniowie przyzakładowych szkół zawodowych oraz osoby, które w trakcie trwania nauki w szkole zawodowej odbywały praktykę w zakładach rzemieślniczych otrzymywały po zakończeniu nauki zarówno świadectwo szkolne, jak i świadectwo pracy. Ubiegając się o przyznanie świadczenia emerytalnego, mogą one wskazać ten okres jako lata pracy. Nie dotyczy to jednak osób, które w ramach nauki w zasadniczej szkole zawodowej odbywały praktyki organizowane w ramach warsztatów przyszkolnych. Otrzymywały one jedynie świadectwo ukończenia szkoły. Powyższy stan rzeczy sprawia, że osoby, które wykonywały de facto te same czynności, są w myśl prawa różnie traktowane. Zaliczenie lat nauki w szkole zawodowej, w której uczniowie pracowali w warsztatach przyszkolnych do bezskładkowych lat pracy, pozwoliłoby przynajmniej na częściowe zrównanie wszystkich ww. grup.

Odpowiedź:

[…] przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości uwzględnia się okresy składkowe, tj. okresy zatrudnienia i innej pracy (działalności), wymienione w art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), które mogą być uzupełnione nie więcej niż o 1/3 wymienionymi w art. 7 okresami nieskładkowymi (należą do nich m.in. okresy nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów). Nauka w szkole średniej nie podlega uwzględnieniu do łącznego stażu pracy uprawniającego do emerytury lub renty nawet wówczas, gdy w czasie uczęszczania do szkoły odbywała się praktyczna nauka zawodu w warsztatach i pracowniach szkolnych albo w zakładach pracy. Czynności wykonywane przez ucznia (najczęściej niepełnoletniego) stanowiły bowiem jeden z zasadniczych elementów programu nauczania realizowanego przez szkołę, który nie mieścił się nigdy w pojęciu zatrudnienia, zaś praktyki zawodowe organizowane w zakładach pracy – stosownie do programu nauki – odbywały się na podstawie umów zawieranych między szkołą a zakładem pracy. Nie istniał więc żaden stosunek prawny miedzy uczniem, a zakładem pracy. Przepis art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS umożliwia wprawdzie zaliczenie do okresu składkowego przypadających przed dniem 15 listopada 1991 r. okresów zatrudnienia młodocianych na obszarze państwa polskiego na zasadach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r., jednak warunkiem, od spełnienia którego uzależnione jest uwzględnienie tych okresów przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno rentowych i ich wysokości, jest dołączenie do wniosku dokumentów potwierdzających fakt zawarcia pomiędzy pracodawcą a uczniem umowy o naukę zawodu, naukę rzemiosła, o przyuczenie do określonej pracy bądź o odbycie wstępnego stażu pracy. Ciężar dowodów w tych sprawach – zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS – spoczywa na wnioskodawcy. Przedstawiając powyższe, uprzejmie wyjaśniam, że – zgodnie z dekretem z dnia 2 sierpnia 1951 r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy (Dz. U. Nr 41, poz. 311, z późn. zm.) oraz wydanym z upoważnienia tego dekretu rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952 r. w sprawie warunków przyjmowania do pracy w celu przyuczenia do zawodu i późniejszego zatrudnienia młodocianych, którzy ukończyli lat 14, a nie przekroczyli 16. roku życia (Dz. U. Nr 21, poz. 135) – zakład pracy, przyjmując młodocianego na naukę zawodu w celu przyuczenia do określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy, zobowiązany był zawrzeć z nim na piśmie umowę określającą zawód, rodzaj pracy, czas trwania nauki i wynagrodzenie. Warunkiem skuteczności przyjęcia ucznia do pracy była więc umowa na piśmie, której stronami były zakład pracy i młodociany (§ 5 ust. 1 ww. rozporządzenia). Natomiast praktyczna nauka zawodu dla uczniów zasadniczych szkół zawodowych, jaka odbywała się m.in. w zakładach pracy na podstawie art. IV ust. 1 uchwały prezydium rządu nr 448 w sprawie szkolenia zawodowego z dnia 23 czerwca 1951 r. (M.P. Nr A-59, poz. 776), była wyłącznie jednym z elementów programu nauczania realizowanego przez szkołę. Zgodnie bowiem z ust. 2 art. IV tej uchwały, praktyki zawodowe organizowane w zakładach pracy odbywały się na podstawie umów zawieranych między szkołą a zakładem pracy. Uczniowie wykonujący prace w ramach praktyki nie byli pracownikami tych zakładów. Wskazane akty prawne dopuszczały zatem możliwość uznania uczniów szkół zawodowych za pracowników tylko wówczas, gdy oprócz wykonywania obowiązku nauki teoretycznej pozostawali oni w stosunku pracy młodocianego pracownika, jeżeli chodzi o zajęcia praktyczne. Jeśli więc osoby zainteresowane nie udokumentują faktu skierowania przez zakład pracy do szkoły, organ rentowy nie będzie miał podstaw do uwzględnienia okresu nauki w szkole zawodowej przy ustalaniu stażu pracy wymaganego do przyznania prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Pragnę dodać, że ubezpieczenia społeczne to system zagwarantowanych ustawowo, lecz ściśle związanych z pracą świadczeń. W związku z tym z nowego systemu emerytalnego, wprowadzonego z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisami ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych i socjalnych tak, by wysokość przyszłej emerytury uzależnić od sumy składek wpłacanych przez danego pracownika w całym okresie jego aktywności zawodowej. Obliczając emeryturę całkowicie według nowych zasad, ZUS nie będzie już uwzględniał lat, za które nie opłacono składki na ubezpieczenie emerytalne, takich jak np. studia. Rozszerzenie katalogu okresów nieskładkowych o okresy nauki w szkole zawodowej, co w istocie postuluje pani poseł w swej interpelacji, nie byłoby właściwe z uwagi na zmiany, jakie w sposobie obliczania emerytury nastąpiły w wyniku reformy emerytalnej. Ponieważ jednym z zasadniczych celów reformy systemu emerytalnego było przywrócenie temu systemowi charakteru ubezpieczeniowego, zaproponowane przez panią poseł rozwiązanie nie wydaje się być uzasadnione" Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Marka Buciora z dnia 7 stycznia 2010 r.

Hasła:

emerytura

Data odpowiedzi:

17-03-2010r.

Działy prawa:

Ubezpieczenia społeczne

Numer porady:

229967

Podobne: