Strefa klienta
Pomoc

Jakie działania trzeba podjąć aby pozbawić ojca dziecka praw rodzicielskich ?


Pytanie:

Jakie działania trzeba podjąć aby pozbawić ojca dziecka praw rodzicielskich ? Proszę o podanie przykładowego wzoru pozwu. Czy sąd na jednym posiedzeniu w sprawie o podwyższenie alimentów może również rozpoznać sprawę o pozbawienie praw ? Czy dziecko w tym przypadku zachowuje swoje prawo do alimentów, czy musi nosić nazwisko ojca ? Jeśli ojciec zostanie pozbawiony praw rodzicielskich to czy ma jeszcze jakieś "prawa" do dziecka ?Jakie są konsekwencje a jakie "korzyści" takiego rozwiązania ? Jesteśmy siedem lat po rozwodzie, mamy też dekret Kościoła Katolickiego o uznaniu małżeństwa za nieważne. Od siedmiu lat ojciec nie odwiedza dziecka, nie łoży też na jego utrzymanie, alimenty dostajemy z funduszu. Dwa lata temu ponownie wyszłam za mąż. Chciałabym pozbawić ojca praw rodzicielskich, gdyż w sprawach strategicznych dla dobra dziecka np. operacja czy wyjazd za granicę mam związane ręce.

Odpowiedź:

Kwestię pozbawienia władzy rodzicielskich (nie praw rodzicielskich, bo jest to kategoria szersza, nie mająca odniesienia do stosunków z daną, konkretną osobą) reguluje art. 111 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wymienia on przesłanki, którymi sąd powinien się kierować przy podjęciu tego rodzaju orzeczenia. Wśród tych przesłanek w danej, opisanej przez Panią sytuacji na uwagę zasługuje przesłanka polegająca na tym, że dany rodzic w sposób rażący zaniedbuje swoje obowiązki względem dziecka. W tym przypadku wystarczającym argumentem będzie to, że ojciec dziecka w sposób uporczywy uchyla się od alimentacji, co w sposób względnie łatwy może zostać udowodnione biorąc pod uwagę pobieranie przez Panią świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Drugim powodem mieszczącym się również we wspomnianej przesłance będzie trwały brak zainteresowania się dzieckiem ze strony ojca, pod warunkiem jednak tego, że nie utrudniała Pani ojcu dziecka możliwości takich spotkań (chodzi o nie utrudnianie, nie zaś o stwarzanie okazji do takich spotkań). W tym wypadku fakt ten będzie wymagał udowodnienia przez powołanych w tym celu świadków. Pozbawienie władzy rodzicielskiej oznacza przede wszystkim pozbawienie możliwości wpływania przez osobę ojca na sprawy dziecka, w tym również na te, które mają charakter istotnych i w których do tej pory istniał wymóg wspólnego decydowania. Natomiast w dalszym ciągu ojciec dziecka zachowa prawa do osobistej styczności z dzieckiem. Sąd może zakazać takiej styczności osobie pozbawionej władzy rodzicielskiej, ale tylko wówczas gdy wymaga tego dobro dziecka (o tym art. 113 k.r. i o.). W rzeczywistości są to sytuacje wyjątkowe, w których sama styczność ojca z dzieckiem może mieć zgubny wpływ na rozwój duchowy, fizyczny, czy psychiczny dziecka. Na przykład gdyby ojciec w czasie takich spotkań częstował swoje dziecko narkotykami, albo wykorzystywał takie spotkania, aby dziecku narkotyki dostarczyć.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie ma natomiast żadnego wpływu na istnienie bądź rozmiar świadczeń alimentacyjnych. Przez pozbawienie władzy rodzicielskiej odbiera się bowiem tylko uprawnienia przysługujące ojcu wobec swojego dziecka, nie odbiera się mu natomiast jego obowiązków. One pozostają i w przypadku zaistnienia przesłanki do zwiększenia świadczeń alimentacyjnych można o to wystąpić.
Warto też pamiętać o tym , że pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest czymś ostatecznym. Zgodnie z art. 111.2. k.r. i o. istnieje możliwość przywrócenia jej wówczas gdy ustaną przyczyny dla jej ustanowienia . Nastąpi to po przeprowadzeniu postępowania sądowego, w którym sąd po zbadaniu okoliczności danej sprawy orzeknie co do danej kwestii.
Zawsze więc dla ojca dziecka istnieje możliwość tego, by władza ta została mu przywrócona pod warunkiem, że zacznie on spełniać podstawowe swoje obowiązki wobec swego dziecka.
Gdy chodzi o możliwość zmiany nazwiska dziecka tak, aby nosiło ono od tej pory nazwisko męża matki, to w danej sytuacji jest to raczej niemożliwe. Z informacji udzielonych przez Panią wynika, że dziecko urodziło się w czasie trwania pierwszego związku małżeńskiego. W takiej sytuacji regułą jest to, że nosi ono nazwisko ojca. Zmiana nazwiska dziecka w przypadku zawarcia związku małżeńskiego na nazwisko męża matki jest możliwa, ale tylko w granicach wyznaczonych przez art. 90.2. k.r. i o. Ten przepis zaś mówi, iż nadanie dziecku nazwiska męża matki nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi ono nazwisko ojca, chyba że nazwisko ojca zostało nadane na podstawie sądowego ustalenia ojcostwa. Tylko więc w sytuacji sądowego ustalenia ojcostwa dziecka możliwe jest dokonanie zmiany dotychczasowego nazwiska dziecka. Nie wydaje mi się, aby ta przesłanka zachodziła w opisanej przez Panią sytuacji, w razie czego jednak dodam, iż ewentualna zmiana nie ma żadnego wpływu na obowiązek alimentacyjny ojca. Tak więc ogólnie, poza wyjątkiem wskazanym przeze mnie powyżej można przyjąć, iż pozbawienie władzy rodzicielskiej nie wpływa na możliwość dokonania zmiany nazwiska dziecka. Do takiej zmiany może doprowadzić jedynie adopcja. Istnieje bowiem możliwość przysposobienia dziecka małżonki (pasierba) przez męża matki (ojczyma), tak, że z punktu widzenia prawnego powstają relacje jak między rodzonym ojcem, a rodzonym synem. W sytuacji przysposobienia pełnego, o którym w tej chwili mówię zgodnie z art. 122 k.r. i o. jeżeli jeden z małżonków przysposabia dziecko drugiego małżonka przysposobiony otrzymuje nazwisko, które noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa. W takiej sytuacji jednak należy pamiętać o jednej bardzo ważnej rzeczy. W przypadku przysposobienia pasierba przez ojczyma ustają prawa i obowiązki naturalnego ojca w stosunku do swojego naturalnego dziecka. W omówionej sytuacji oznaczałoby to, że od momentu uprawomocnienia się orzeczenia o przysposobieniu Pani syna przez Pani męża nie miałaby Pani już prawa żądania od dotychczasowego ojca dziecka dalszych świadczeń alimentacyjnych . W dalszej perspektywie oznacza to również niemożność dziedziczenia po naturalnym ojcu. Oczywiście, jednocześnie powstają analogiczne obowiązki przysposabiającego wobec przysposobionego. Adopcja w tym wypadku oznacza to, że nowy ojciec dziecka zobowiązuje się do podjęcia wysiłków w celu jego utrzymania . Jednocześnie w związku z tym, że ustają również i prawa naturalnego ojca w stosunku do swego dziecka oznacza to i to, że zanika to ostatnie z jego praw polegające na możności żądania osobistej styczności z dzieckiem. Oczywiście w przypadku rozwiązania przysposobienia, co jest możliwe wszystkie te więzy, które zostały wskutek adopcji przerwane, wraz z prawami i obowiązkami powstają od nowa.
Warto dodać, że wśród wielu warunków adopcji, obok zgody przysposabiającego, oraz przedstawiciela ustawowego dziecka (czyli matki) wymagana jest również zgoda drugiego z rodziców, czyli ojca. Warunek taki jednak nie zachodzi w sytuacji gdy rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej (art. 119 k.r. i o.).
Wobec powyższego proponuje Pani taki porządek rzeczy. W pierwszej kolejności wystąpienie do sądu o pozbawienie władzy rodzicielskiej ojca, oraz o podwyższenie dotychczasowych alimentów. Są to dwa, roszczenia , które nie mogą być dochodzone w jednym postępowaniu. Art. 191 kodeksu postępowania cywilnego wymaga bowiem, aby roszczenia dochodzone w jednym pozwie mogły być rozpatrzone w tym samym trybie. Alimenty dochodzi się jednak w trybie procesowym, podczas gdy pozbawienie praw rodzicielskich w trybie nieprocesowym.
Powództwo o alimenty jest zwolnione od kosztów sądowych z mocy prawa (art. 111.1.2. k.p.c.). Właściwym jest sąd rejonowy albo miejsca zamieszkania pozwanego , albo miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (art. 32 i 27 w związku z art. 31 k.p.c.). Wniosek o pozbawienie władzy rodzicielskiej może zostać złożony w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka (art. 569 k.p.c.). Wniosek ten nie podlega opłacie sądowej (art. 21 ustawy o kosztach sądowych), co oznacza, że aby wszcząć postępowanie nie ma konieczności uiszczenia wpisu.
W drugiej kolejności, w przypadku pozbawienia władzy rodzicielskiej ojca dziecka rozważyłbym ewentualną możliwość adopcji. Jest to jednak sprawa, która musi być przedmiotem Państwa wspólnej decyzji, zarówno Pani, jak i pani męża, gdyż jego zgoda w danej sytuacji jest niezbędna.
Wniosek o przysposobienie składa się w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby przysposabiającego lub osoby mającej być przysposobionym (art. 585 k.p.c.). Wniosek ten jest zwolniony od opłat sądowych (o tym art. 10.4. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 13.6.67 roku). Wzór wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej znajduje się we wzorach pism porady (prawo cywilne).

Data odpowiedzi:

24-09-2002r.

Działy prawa:

Cywilne

Numer porady:

1326

Podobne:

Pozbawienie praw rodzicielskich, a prawo do alimentów

Pozbawienie praw rodzicielskich, a prawo do alimentów