Strefa klienta
Pomoc

Nieodebrany nakaz zapłaty ciąg dalszy


Pytanie:

Dziękuję za odpowiedż na pytanie dotyczące nakazu zapłaty. Czy w przypadku gdy jest to nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym ja wcale nie muszę wiedzieć iż toczy się przeciwko mnie jakieś postępowanie przed sądem, a więc nie muszę powiadamiać sądu o zmianie miejsca zamieszkania?!? Mogę czasowo przebywać poza miejscem stałego zameldowania tzn. moę być na wczasach, w szpitalu lub zwyczajnie unikać listonosza, a by nie odebrać owego nakazu zapłaty. Przecież w tym wypadku nie zaniecham obowiązku powiadomienia sądu o zmianie adresu stałego. Czy jest może jakiś wyrok SN mówiący w tej sprawie. Serdecznie dziękuję za odpowiedz na moje pytanie.

Odpowiedź:

Chciałbym odnieść się w mojej odpowiedzi do porady udzielonej wcześniej przez Panią Annę Nowacką.

Kwestia doręczeń pism procesowych, a więc również nakazu zapłaty, została uregulowana w kpc w przepisach art. 131 i następne. Niżej cytuję ważne zasady dotyczące doręczeń pism procesowych.

Pisma procesowe dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów (chodzi o przepisy dotyczące Krajowego Rejestru Sądowego), doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Jeżeli ostatni wpisany adres został wykreślony jako niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy i nie zgłoszono wniosku o wpis nowego adresu, adres wykreślony jest uważany za adres podany w rejestrze.

Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swego zamieszkania. Chodzi więc o sytuację, gdy sąd został już przez stronę zawiadomiony o miejscu zamieszkania strony, a nie kiedy miejsce zamieszkania strony jest nieznane albo nieprawidłowo podane przez powoda np. w pozwie. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. To samo dotyczy, jeśli adres podany w rejestrze, gdzie jest wpisana spółka handlowa albo przedsiębiorca, jest nieaktualny albo niepoprawny.

Jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, doręczenia należy dokonać tym osobom.

Doręczenia dokonywa się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie.

Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism.

 W razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających należy złożyć pismo w urzędzie pocztowym lub lokalu organu gminy (np. urzędu miejskiego), a zawiadomienie o tym umieścić na drzwiach mieszkania adresata lub w skrzynce listowej. Jeżeli adresat lub jego domownik odmawia przyjęcia pisma, pozostawia się je w miejscu doręczenia, a gdyby to było niemożliwe, składa się je - uprzedzając o tym - w urzędzie pocztowym lub w lokalu organu gminy.

Pisma dla osób prawnych i organizacji podlegających wpisowi do rejestru na podstawie odrębnych przepisów - w razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających z uwagi na nieujawnienie w rejestrze zmiany adresu - pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany.

Odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Pamiętać trzeba o możliwości ustanowienia kuratora dla osoby, o której miejscu zamieszkania nic nie wiadomo.

Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. W sprawach o roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach o ustalenie ojcostwa i o związane z tym roszczenia, przewodniczący przed ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu pozwanego. O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku sądowym i lokalu organu gminy, w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za potrzebne, także w prasie. Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od chwili wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym.

W wypadkach, w których ustanowienie kuratora według przepisów poprzedzających nie jest wymagane, pismo doręcza się stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, przez wywieszenie w budynku sądowym. Doręczenie takie staje się skuteczne z upływem miesiąca od dnia wywieszenia. Przepisy o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu dla niej kuratora stosuje się również do organizacji, które nie mają organów albo których organy są nie znane z miejsca pobytu. Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a w miarę potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sądowym.



Poniższe uwagi dotyczą więc sytuacji, gdy nie ustanowiono kuratora w celu reprezentowania osoby nieobecnej oraz sądowi nie udało się doręczyć nakazu zapłaty pozwanemu.

Otóż zgodnie z art. 491 kodeksu postępowania cywilnego:

Art. 491. § 1. Wydając nakaz zapłaty sąd orzeka, że pozwany ma w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zaspokoić roszczenie w całości wraz z kosztami albo wnieść w tym terminie zarzuty.
§ 2. Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla, warrantu, rewersu lub czeku może być w formie skróconej umieszczony na ich odpisie.
§ 3. Nakaz zapłaty doręcza się stronom; pozwanemu wraz z pozwem i załącznikami.


Natomiast według art. 486 kpc:

Art. 486. W razie braku podstaw do wydania nakazu zapłaty przewodniczący wyznacza rozprawę, chyba że sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Komentarze prawnicze dotyczące postępowania nakazowego nie rozpatrują sprawy, kiedy nie można doręczyć nakazu zapłaty pozwanemu w tym trybie. Nie opublikowano również orzeczenia Sądu Najwyższego na ten temat. Wydaje się więc, że zastosowanie będą miały zacytowane wyżej przepisy. Termin do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty liczy się od doręczenia nakazu zapłaty pozwanemu, więc jednak doręczenie takie musi nastąpić. Jeśli nie uda się tego uczynić (sąd nie otrzyma zwrotnego potwierdzenia odbioru nakazu zapłaty, do którego dołączone muszą być pozew oraz odpisy dokumentów, na podstawie których powód dochodzi swych roszczeń), sąd powinien rozpatrzyć sprawę na rozprawie zgodnie z art. 486 kpc, a więc z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym.

Dodatkowe wątpliwości wzbudza fakt, iż dla postępowania upominawczego ustawodawca przewidział odpowiednie przepisy dotyczące niemożności doręczenia nakazu zapłaty. Tymczasem dla postępowania nakazowego nie ma takowych, co wskazywałoby na konieczność zastosowania rozwiązania podanego powyżej (rozpatrzenia sprawy na rozprawie). Oto przepisy w odniesieniu postępowania upominawczego:

Art. 499. Nakaz zapłaty nie może być wydany, jeżeli według treści pozwu:
(...)4) miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju.

Art. 5021. § 1. Jeżeli doręczenie nakazu zapłaty nie może nastąpić z przyczyn wskazanych w art. 499 pkt 4, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty, a przewodniczący wyznacza rozprawę.


Oto fragment komentarza do kpc Marii Jędrzejewskiej:

Brak podstaw do wydania nakazu zapłaty, powodujący konieczność wyznaczenia rozprawy, występuje wówczas, gdy przy spełnieniu wymagania skutecznego wszczęcia postępowania, a więc przy zachowaniu niezbędnych warunków formalnych pozwu oraz przy istnieniu przesłanek warunkujących rozpatrzenie sprawy (...) zachodzą okoliczności uniemożliwiające wydanie nakazu zapłaty. Okolicznościami takimi są z reguły braki dowodowe powodujące wątpliwości co do samej podstawy, jak i co do zasadności zgłaszanych roszczeń, np. brak wystarczającego udokumentowania przejścia na powoda praw z weksla lub czeku, czy wątpliwości co do akceptacji długu przez dłużnika. Okolicznością taką jednak nie jest dołączenie do pozwu zamiast oryginałów odpisów weksli, czeków lub wyciągów z konta bankowego, ponieważ w tych przypadkach ma zastosowanie art. 130, co prowadzi do zwrotu pozwu (art. 485 § 4).

Orzecznictwo Sądu Najwyższego:

Bieg terminu dwutygodniowego rozpoczyna się od dnia doręczenia pozwanemu nakazu zapłaty. Bez znaczenia jest, że pozwany dowiedział się w inny sposób o jego wydaniu, jak również, że brał udział w postępowaniu toczącym się wskutek zarzutów innych pozwanych (orz. SN z 19 grudnia 1963 r., II CZ 134/63, OSNCP 1965, nr 1, poz. 5).

Pozwany wraz z nakazem zapłaty musi otrzymać odpis pozwu i dołączonych do niego dokumentów. Doręczenie pozwanemu samego nakazu zapłaty, bez odpisu pozwu i dokumentów, nie wywołuje skutków doręczenia (tak orz. SN z 13 listopada 1964 r., II CZ 79/64, OSNCP 1965, nr 7–8, poz. 132).

Data odpowiedzi:

28-06-2003r.

Działy prawa:

Cywilne

Numer porady:

6086

Podobne: