Strefa klienta
Pomoc

Nieznajomość prawa szkodzi


Pytanie:

Dzień ogłoszenia aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest dniem uzyskania przez powyższy mocy obowiązującej, a ta okoliczność przesądza kwestię ewentualnych skutków zastosowania zasady, że nieznajomość prawa szkodzi.

Odpowiedź:

Jedną z najbardziej rozpoznawalnych prawniczych paremii łacińskich jest ta, która w swojej treści traktuje o obowiązywaniu prawa, a w szczególności o skutkach jego nieznajomości. Łacińskie ignorantia iuris nocet, czyli nieznajomość prawa szkodzi, stanowi jeden z wielu fundamentów państwa prawa. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 stycznia 2006 r. stwierdził, że funkcjonowanie prawa zwłaszcza w demokratycznym państwie prawnym, opiera się na założeniu, iż wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej, a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania, znają jej właściwą treść. Jest to tak zwana fikcja powszechnej znajomości prawa, Idąc dalej trzeba stwierdzić, że zasada ta pociąga za sobą stan, w którym nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia normy na tej podstawie, że normy tej nie znał lub rozumiał ją opacznie. Dlaczego fikcja powszechnej znajomości prawa? To oczywiste pytanie biorąc pod uwagę, że obecnie wcale nie są odosobnione sytuacje nowelizacji aktów prawnych które zostało co prawa ogłoszone ale jeszcze nie weszły w życie. I jak tu znać prawo? Niewątpliwie na fikcyjną jego znajomość ma także wpływ ogrom regulacji oraz ich szczegółowość. Swego czasu wydawanych było tyle dzienników ustaw, że można było spokojnie roczny ich nakład może nie bez problemów wziąć samemu pod pachę i zabrać do domu. Obecnie taka próba skończyła by się niechybnie przepukliną śmiałka który by się takiego zadania podjął. Wracając do kwestii wagi znajomości prawa. W sprawie, w której Sąd Najwyższy wydał przedmiotowe postanowienie wątpliwości pojawiły się w kwestii gdzie jest punkt od którego prawo odpowiednio ogłoszone należy znać? Kiedy jego nieznajomość wywołuje skutki także negatywne? Współcześnie podstawową formą ogłoszenia aktów normatywnych jest ich urzędowa publikacja. W sensie formalnym przez ogłoszenie aktu normatywnego rozumie się urzędowe podanie treści tego aktu jego adresatom, z zastosowaniem formy ogłoszenia wynikającej z obowiązującego prawa. Sąd Najwyższy słusznie zauważył, że ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym nie musi być równoznaczne z rzeczywistym dotarciem do adresatów informacji o jego treści. W piśmiennictwie przeważa pogląd w myśl którego momentem ogłoszenia aktu normatywnego powszechnie obowiązującego jest równoznaczny z datą wydania urzędowego dziennika publikacyjnego. Chwilę wejścia w życie aktu wyznacza tylko data jego ogłoszenia (dzień, miesiąc, rok), nie zaś także konkretna godzina faktycznego ogłoszenia, a taki postulat wysuwała strona powodowa w przedmiotowej sprawie. Sąd Najwyższy słusznie jednak przyjął, że godzina dystrybucji urzędowego dziennika publikacyjnego nie ma żadnego znaczenia przy ustalaniu momentu, z którym akt normatywny wchodzi w życie, istotne jest natomiast, wprawdzie domniemane założenie, że forma ogłoszenia aktu normatywnego następuje każdorazowo z początkiem dnia. Dzień ogłoszenia aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest dniem uzyskania przez powyższy mocy obowiązującej, a ta okoliczność przesądza kwestię ewentualnych skutków zastosowania zasady, że nieznajomość prawa szkodzi. W przedmiotowej sprawie nieznajomość prawa wywierała skutki negatywne dla powódki, mając wpływ na powstanie złej wiary, która wywiera poważne skutki dla instytucji zasiedzenia, przedłużając wymagany dla jej skuteczności okres do 30 lat. Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd Najwyższy uznał, że dla zastosowania zasady ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi) nie ma znaczenia godzina udostępnienia aktu normatywnego adresatom, lecz dzień, data jego urzędowego ogłoszenia i wejścia w życie. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006 r., I CK 233/05. AP

Data odpowiedzi:

07-12-2006r.

Działy prawa:

Orzecznictwo Izba Cywilna

Numer porady:

131521

Podobne: