„Ze względu na właściwość generalnego inspektora ochrony danych osobowych (GIODO) w zakresie zagadnień związanych z przetwarzaniem danych osobowych przedstawiam opinię ww. organu w przedmiotowej sprawie. Generalny inspektor ochrony danych osobowych w piśmie z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. DOLiS-035-142/08, wskazał, że ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych określa jedynie ogólne zasady przetwarzania i ochrony danych osobowych, zaś ich skonkretyzowanie ma miejsce w szczególnych wobec jej uregulowań przepisach prawa. W sytuacji gdy określone zagadnienia są przedmiotem regulacji innych aktów prawnych, należy się do nich odwołać.
GIODO zaznaczył, że kwestie dotyczące publicznej sprzedaży wierzytelności bankowych są przedmiotem regulacji przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1993 r. o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw. I tak, stosownie do treści art. 38 tej ustawy, bank jest uprawniony do publicznej sprzedaży wymagalnych wierzytelności bankowych po cenie rynkowej. Dalsze przepisy rozdziału 3 ww. ustawy wskazują trzy tryby sprzedaży takich wierzytelności (m.in. na podstawie oferty ogłoszonej publicznie - art. 39 pkt 3 ustawy) oraz określają tryb powiadamiania o zamiarze sprzedaży wymagalnych wierzytelności (art. 14 ust. 1 w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy).
W opinii GIODO wart podkreślenia jest fakt, iż do przelewu takich wierzytelności stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o zmianie wierzyciela, z tym że w żadnym przypadku nie jest wymagana zgoda dłużnika na takie działanie (art. 41 pkt 1 ustawy). Zgodnie z powołanymi przepisami o zamiarze sprzedaży wymagalnych wierzytelności bank informuje w trybie określonym w art. 14 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi zaś (w odniesieniu do bankowego postępowania ugodowego), iż ogłoszenie takie powinno być zamieszczone w co najmniej jednym dzienniku o zasięgu ogólnopolskim oraz w siedzibie banku i jego oddziałach, a także w siedzibie dłużnika. Tym samym zdaniem GIODO należy uznać, że o ile upublicznianie danych osobowych dłużnika przez bank, do jakiego dochodzi w związku z planowaną publiczną sprzedażą wierzytelności bankowej tego dłużnika, odbywa się na podstawie ustawy o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw, to powinien być zachowany tryb wynikający z tej ustawy, gdyż dopiero wówczas takie udostępnianie danych osobowych znajdzie uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych.
Odnośnie zakresu danych, jaki może w takim ogłoszeniu się znaleźć, w opinii GIODO wskazać należy, iż dane takie jak: imię, nazwisko i adres dłużnika, są niezbędnymi danymi wchodzącymi w skład przedmiotowo istotnych składników umowy sprzedaży wierzytelności. Należy bowiem zauważyć, że wierzytelność jest prawem zbywalnym, które może nastąpić np. w drodze sprzedaży poprzedzonej ofertą.
GIODO zauważa, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, że dostateczne oznaczenie wierzytelności jest niezbędnym warunkiem, aby mogła ona stać się przedmiotem rozporządzenia. Wierzytelność zostanie w wystarczający sposób skonkretyzowana dopiero wtedy, gdy oznaczony zostanie nie tylko jej przedmiot (świadczenie, którego może domagać się wierzyciel), ale i druga strona stosunku obligacyjnego, przeciwko której wierzytelność ta przysługuje, czyli dłużnik (por. J. Mojak: ˝Obrót wierzytelnościami. Podstawowe zagadnienia prawne˝, Lublin 1998, s. 8).
Wierzytelność jest prawem podmiotowym względnym, tzn. wynika ze stosunku prawnego łączącego konkretne strony: wierzyciela i dłużnika. Dlatego też według GIODO nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że oferta zbycia wierzytelności musi zawierać wskazanie osoby dłużnika, niezależnie od tego, czy jest on osobą fizyczną, czy prawną, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy też nie, czy jest przedsiębiorcą, czy konsumentem. Dopiero bowiem wtedy można mówić o właściwym sprecyzowaniu przedmiotu cesji (wierzytelność istniejąca w stosunku do konkretnej osoby). W konsekwencji, z punktu widzenia prawa cywilnego, wierzyciel ujawniający zamiar zbycia wierzytelności powinien określić dane identyfikujące dłużnika. Wiedza o tym, przeciwko komu wierzytelność przysługuje, niezbędna jest dla racjonalnego podjęcia decyzji o jej nabyciu.
W piśmie GIODO nadmienia się również, iż zakres obowiązywania ustawy (w szczególności zagadnienie, czy omawiana regulacja obejmuje także osoby fizyczne - konsumentów - klientów banku) był konsultowany przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych z prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Organ ten, po zasięgnięciu opinii generalnego inspektora nadzoru bankowego, stanął na stanowisku, iż ustawa ma zastosowanie do wierzytelności konsumenckich i banki mogą dokonywać publicznej sprzedaży tych wierzytelności (pismo o sygn. DDK-076-115/04/VP). Komisja Nadzoru Finansowego, sprawująca od dnia 1 stycznia 2008 r. funkcję organu nadzoru bankowego, stwierdziła (pismo KNF z dnia 7 lutego 2008 r., PNB-DNB-BASB-IV-0734-1-5/08/MS), iż w jej ocenie organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest generalny inspektor ochrony danych osobowych (podobne stanowisko dotyczące kompetencji GIODO w sprawie zajął pion prawny Narodowego Banku Polskiego, w którego strukturach znajdowała się wcześniej Komisja Nadzoru Bankowego - pismo z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. DP-WRP-20-12-225/08).
Komisja Nadzoru Finansowego podkreśla, że ustawa o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków została uchwalona w dniu 3 lutego 1993 r. i do chwili obecnej obowiązuje; jej przepisy regulują publiczną sprzedaż wymagalnych wierzytelności bankowych. Komisja zauważyła jednocześnie, że w zakresie trybu postępowania banki obowiązane są stosować przepisy art. 39-42 ustawy, przy czym z punktu widzenia sytuacji dłużników banków będących osobami fizycznymi istotne znaczenie mają art. 40 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1, art. 40 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1 i art. 42. Komisja przywołała w swoim piśmie treść ww. regulacji, wskazując, iż stanowią one, że:
- bank ogłasza o zamiarze sprzedaży wymagalnych wierzytelności w co najmniej jednym dzienniku o zasięgu ogólnopolskim oraz w siedzibie banku i jego oddziałach, a także w siedzibie dłużnika,
- bank, nie później niż na 14 dni przed ogłoszeniem, powiadamia dłużnika,
- dłużnika nie chroni tajemnica bankowa.
W sprawie opublikowania danych dłużników w Internecie na podstawie przepisów ustawy przedstawiło swoje stanowisko także Biuro Informacji Kredytowej SA (pismo BIK SA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. BIK/672/08/PZ), prowadzące działalność w zakresie gromadzenia, przetwarzania i udostępniania informacji stanowiących tajemnicę bankową. BIK SA wskazał, iż zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy bank ogłasza zamiar sprzedaży wierzytelności w trybie określonym w art. 14 ust. 1, tj. w trybie ogólnodostępnym, takim jak dziennik o zasięgu ogólnopolskim, oraz w siedzibie banku i jego oddziałach. Jak podkreśla BIK SA, intencją tego postanowienia ustawowego było zapewne, aby jak największy potencjalnie krąg odbiorców dowiedział się o możliwości zakupu wierzytelności banku. Stąd wspomniane narzędzia informacji. W ocenie BIK SA obecnie, w dobie powszechności Internetu, wydaje się oczywiste, że ww. środek przekazu spełnia założoną przez ustawodawcę rolę jak największej dostępności i stąd też banki mogą z takiego medium korzystać celem ogłoszenia o zamiarze sprzedaży wierzytelności.
Jeśli chodzi o zakres danych umieszczanych w ogłoszeniu o sprzedaży wierzytelności, BIK SA, podobnie jak GIODO, zauważył, że wierzytelność - w powszechnym, jak i w cywilistycznym rozumieniu - wynika ze stosunku prawnego łączącego konkretne strony: wierzyciela i dłużnika i nie istnieje w oderwaniu od podmiotów - stron stosunku obligacyjnego. W opinii BIK SA, jeżeli ustawodawca zezwolił na publikowanie wierzytelności przez bank celem ich sprzedaży, oznacza to, że zezwolił również na publikowanie danych osobowych dłużnika.
Należy zaznaczyć, że zarówno Biuro Informacji Kredytowej, jak i Związek Banków Polskich (pismo ZBP z dnia 7 lutego, sygn. JB/040-122/2008), wyraziły pogląd, że przewidziane w ustawie narzędzie publicznej sprzedaży wierzytelności było oraz jest zapewne potrzebne i pomocne bankom w procesie restrukturyzacji tzw. złych długów, wspomagając tym samym w efekcie finalnym bezpieczeństwo zgromadzonych w bankach depozytów”.

Odpowiedź z dnia 15 kwietnia 2008 r. podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów Katarzyny Zajdel - Kurowskiej na interpelację nr 2125 w sprawie publikacji danych osobowych dłużników w Internecie

ochrona danych osobowych, windykacja, windykacja długu, wierzytelność, zbycie wierzytelności, dłużnik, konsument, dane osobowe, cesja, dług, bank, długi

06-09-2010r.

Administracyjne Cywilne

229777