Strefa klienta
Pomoc

W jakiej sytuacji można pozbawić władzy rodzicielskiej rodzica?(ojca).


Pytanie:

Jestem w trakcie rozwodu, mąż od 2 lat nie kontaktuje się z synem, ponadto 2 lata temu napisał pismo, w którym zrzeka się władzy rodzicielskiej, jak zapatruje się na takie pismo sąd? Nie płaci alimentów, ma wyrok za uporczywe uchylanie się od alimentacji.

Odpowiedź:

Na podstawie przepisu art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga rodziców oraz orzeka w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Mocą zaś art. 58 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej. Sąd z urzędu zatem rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem rozwodzących się małżonków. Sąd, orzekając o władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym, może stosownie do okoliczności: powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, może powierzyć wykonywanie tej władzy jednemu z rodziców, może też sąd ograniczyć lub zawiesić władzę rodzicielską jednego lub obojga rodziców, może też pozbawić władzy rodzicielskiej jedno lub oboje rodziców. Natomiast przyczyny, które leżą u podstaw takich rozstrzygnięć, określone są w przepisach o władzy rodzicielskiej Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. „Powierzenie władzy rodzicielskiej nad dziećmi rozwodzących się małżonków może być dokonane jedynie i wyłącznie z punktu widzenia dobra tych dzieci. Moment ukarania jednego z małżonków za spowodowanie rozkładu pożycia małżeńskiego, przez niepowierzenie mu wykonywania władzy rodzicielskiej, nie może być brany pod uwagę. Sąd, rozstrzygając o powierzeniu wykonywania władzy rodzicielskiej, powinien rozważyć wszystkie okoliczności dotyczące kwalifikacji i możliwości wykonywania władzy rodzicielskiej zgodnie z interesami dzieci, mając na uwadze między innymi wiek i płeć dziecka, wspólne wychowywanie kilkorga dzieci, fakt dotychczasowego wychowywania dziecka przez jednego tylko małżonka i możliwość zaburzeń psychicznych u dziecka w razie zmiany dotychczasowych warunków, w jakich było wychowywane.” (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1958 r., sygn. akt 4 CR 383/57, RPE 1959/4). Podkreślić należy przede wszystkim, że aktualnie „Po pierwsze, k.r.o. odstąpił od wynikającej z poprzednio obowiązujących przepisów zasady, według której w wyroku orzekającym rozwód sąd mógł powierzyć wykonanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem tylko jednemu z małżonków. Obecnie dopuszczalne jest także pozostawienie pełni władzy rodzicielskiej obojgu rozwiedzionym małżonkom. Takiego rozstrzygnięcia nie można jednak traktować jako reguły. Wymaga ono bowiem ustalenia, że stosunek wzajemny małżonków oraz inne okoliczności, a przede wszystkim ich dotychczasowy stosunek do dzieci oraz wzajemne kontakty w tym zakresie, zapewniają szanse zgodnego wykonywania przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej wspólnie, w sposób odpowiadający dobru dziecka i interesowi społecznemu (art. 95 § 3 k.r.o.). Po drugie, art. 58 k.r.o. inaczej określa obowiązki i prawa rodziców względem dziecka w razie powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej tylko jednemu z nich. W takim wypadku sąd obowiązany jest określić w wyroku sposób konkretny, do jakich obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka ogranicza władzę rodzicielską drugiego rodzica. Inaczej więc niż art. 437 d.k.p.c., który nie przewidywał bezpośrednio współudziału drugiego małżonka w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, art. 58 k.r.o. stanowi, że także przy powierzeniu wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rozwiedzionych rodziców drugi małżonek zachowuje w niej udział, z tym jednak zastrzeżeniem, że w takim wypadku jego władza rodzicielska nie dotyczy majątku, w stosunku zaś do osoby dziecka powinna być w wyroku orzekającym rozwód ograniczona «do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka». Przewidziany w zdaniu drugim art. 58 k.r.o. nakaz określenia obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, odpowiadających zakresowi władzy rodzicielskiej tego z rodziców, któremu jej wykonywania nie powierzono, zmierza do zlikwidowania wytworzonej na tle poprzednio obowiązujących przepisów praktyki polegającej na tym, że sąd w takim wypadku ograniczał się zazwyczaj do ogólnikowego stwierdzenia, że drugiemu z małżonków pozostawia nadzór na wykonywaniem władzy rodzicielskiej i prawo utrzymywania z dzieckiem kontaktów osobistych. Takie bowiem ogólnikowe rozstrzygnięcie z istoty rzeczy nie mogło odpowiadać różnorodnym sytuacjom życiowym dzieci po rozwodzie ich rodziców. Treść art. 58 nie daje żadnej podstawy do stosowania podobnego szablonu także z tej przyczyny, że prawo do nadzoru nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej nie mieści się w sferze tej władzy i tym samym nie stanowi nawet ograniczonego jej składnika. Władza rodzicielska współmałżonka powinna więc w tym wypadku polegać na określonych obowiązkach i uprawnieniach w stosunku do osoby dziecka, a nie na nadzorze nad osobą władzę tę sprawującą. Prawo zaś utrzymywania kontaktów z dzieckiem, o czym także była mowa w art. 437 d.k.p.c., nie zależy od sprawowania władzy rodzicielskiej, skoro do zakazania styczności osobistej z dzieckiem rodzicom pozbawionym władzy rodzicielskiej konieczne jest specjalne orzeczenie sądu (art. 113 k.r.o.). W każdym przeto wypadku, w którym wykonywanie władzy rodzicielskiej powierza się jednemu z rodziców, należy w wyroku orzekającym rozwód określić w sposób konkretny, do jakiego rodzaju obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka ogranicza się władzę rodzicielską drugiego z rodziców. Określenie takie wymaga szczegółowego ustalenia wszelkich okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji życiowej wspólnych małoletnich dzieci stron oraz związanego z tym wzajemnego stosunku małżonków i rozważenia na tej podstawie, w jakim zakresie wzgląd na dobro dzieci i interes społeczny (art. 95 § 3) uzasadniają potrzebę i pozwalają – bez obawy o częste konflikty – na wspólne wykonywanie przez oboje rozwiedzionych rodziców obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, należących do władzy rodzicielskiej. Odnosić się to powinno przede wszystkim do sprawy pieczy nad osobą dzieci oraz ich wychowania, jako stanowiących główny przedmiot władzy rodzicielskiej (art. 95 § 1). Treść obowiązków i uprawnień małżonka, któremu wykonywania władzy rodzicielskiej nie powierzono, może więc – przykładowo biorąc – obejmować decyzje co do kwestii związanych ze zmianą miejsca pobytu dzieci, z organizowaniem ich wypoczynku i wczasów, ich leczeniem, z wyborem szkoły, nauką pozaszkolną, zasadami wychowania, kierunkiem i zakresem wykształcenia, praktyką zawodową, wyborem zawodu itd. Zależnie od sytuacji może zachodzić potrzeba określenia czasu i miejsca widywania się takiego małżonka z dziećmi. Można też zastrzec, że zgoda drugiego z rodziców konieczna jest – tak jak w wypadku opieki (art. 156 k.r.o.) – we wszystkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby małoletnich dzieci. Pomocne przy określeniu zakresu powyższych obowiązków i uprawnień mogą być wypowiedzi stron, którym należy umożliwić zgłaszanie wniosków w tym przedmiocie; zasadność tych wniosków powinna być jednak skontrolowana w świetle wspomnianych poprzednio ustaleń, dotyczących sytuacji dzieci przed orzeczeniem rozwodu. Ewentualne różnice zdań rodziców – tak w przypadku, gdy po rozwodzie sprawują oni władzę rodzicielską wspólnie, jak i wówczas, gdy jednemu z rodziców przyznano niektóre tylko uprawnienia z zakresu tej władzy, a sprzeczność zdań dotyczy sprawy objętej tymi uprawnieniami – rozstrzyga sąd opiekuńczy na podstawie art. 97 § 2 k.r.o. Jeżeli na tle okoliczności sprawy niebezpieczeństwo konfliktów przy wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej przez oboje małżonków, nawet w ograniczonym zakresie, okaże się o tyle realne, że sąd uzna za wskazane w ogóle wyłączyć drugiego małżonka od udziału we władzy rodzicielskiej, można to osiągnąć – jeżeli są do tego podstawy – przez pozbawienie go władzy rodzicielskiej, dopuszczalne także w wyroku orzekającym rozwód (art. 112 k.r.o.). Orzekając rozwód, sąd może również wydać zarządzenie ograniczające władzę rodzicielską stosownie do art. 109 k.r.o. Rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi małżonków należy do podstawowych obowiązków sądu orzekającego rozwód, a w związku z tym potrzebny do tego materiał dowodowy należy zbierać w ciągu całego postępowania. W razie zmiany okoliczności, uzasadniającej potrzebę zmiany rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej zamieszczonego w wyroku orzekającym rozwód, może to uczynić sąd opiekuńczy na podstawie art. 106 k.r.o..” (uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., sygn. akt III CZP 70/66, OSNCP 1968/5/77). Należy też mieć na uwadze, że co do zasady „Postępowanie dowodowe, poprzedzające wydanie orzeczenia w przedmiocie władzy rodzicielskiej, powinno być wszechstronne i wyczerpujące. W szczególności w szerokim zakresie sąd opiekuńczy powinien korzystać z pomocy biegłych specjalistów z takich dziedzin jak pedagogika, psychologia, psychiatria i medycyna. Bez pomocy tych specjalistów wydanie prawidłowej decyzji co do dalszego kierunku i sposobu sprawowania pieczy nad dzieckiem najczęściej jest niemożliwe.” (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt III CZP 46/75, OSNICAPUS 1976/9/184). Do sądu jednak będzie należała decyzja w przedmiocie władzy rodzicielskiej.

Hasła:

pozbawienie praw rodzicielskich

Data odpowiedzi:

16-04-2005r.

Działy prawa:

Postepowanie cywilne Rodzinne

Numer porady:

111813

Podobne:

Witam dziękuję za odpowiedź wyczerpującą na poniższe pytanie jednakże nie zadawala mnie bo nadal stoję w punkcie wyjścia, zatem jeśli…

Witam dziękuję za odpow...

Witam.Moja córka ma 15 lat i jest w szóstym miesiącu ciąży. Rozwiązanie planowane jest na koniec sierpnia.Kiedy zaszła w ciążę…

Kurator dla dziecka nienarodzonego

Czy w momencie gdy już doszło do wywiezienia mojego syna po za granice kraju bez mojej zgody,i pomimo złożenia wniosku…

Czy wysłać nowy wniosek o pozbawienie praw rodzicielskich

Złożyłem do Sądu rodzinnego wniosek o pozbawienie praw do dziecka jego matki,biorąc pod uwagę dobrowolne każdorazowe podejmowanie decyzji względem syna…

Wyjazd dziecka za granicę