Strefa klienta
Pomoc

Zaprzeczenie ojcostwa. Obniżenie alimentów.


Pytanie:

Chciałbym złożyć pozew o ustalenie ojcostwa i nie wiem jak to zrobić. Nie wiem czy dziecko jest moje, nie uznałem również dziecka. Sąd z domniemania ustalił alimenty w wysokości 500zl. Chciałbym również zmniejszyć alimenty.

Odpowiedź:

Konieczne jest złożenie w sądzie rodzinnym pozwu o zaprzeczenie ojcostwa i pozwu obniżenie alimentów. Oczywiście jeśli udowodni Pan, że nie jest ojcem dziecka, to obniżanie alimentów nie będzie miało już sensu.

Zaprzeczenie ojcostwa

Zgodnie z art. 62 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: krio) „Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji”.
Domniemanie powyższe może być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa (art. 62 § 3 krio). Zgodnie z art. 69 krio matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka. Po upływie tego terminu powództwo zostanie na pewno oddalone.
Jeśli termin sześciu miesięcy już upłynął, to jedynie prokurator może wytoczyć takie powództwo jeżeli uzna, że wymaga tego interes społeczny (art. 86 krio). W tym celu należy złożyć wniosek do prokuratury rejonowej o wszczęcie postępowania o zaprzeczenie ojcostwa. Obalenie domniemania ojcostwa może nastąpić tylko przez wykazanie niepodobieństwa, żeby mąż mógł być ojcem dziecka. „Niepodobieństwo” oznacza „niemożliwość” – chodzi o zupełną pewność, że zapłodnienie nie nastąpiło przez byłego męża. Dotyczy to wypadków, gdy były maż nie miał możliwości zapłodnienia, albo gdy istnieje np. dowód z grupowego badania krwi wyłączający jego ojcostwo ( Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz” pod red. K. Piaseckiego LexisNexis 2006, str. 551).
Ciężar dowodu ciąży na tym kto przedstawia jakieś twierdzenie – jeśli Pan wytacza powództwo, to musi przedstawić dowody. Można np. zawnioskować o przeprowadzenie badań DNA. Można też wnieść o dowód z badań polimorfizmu, wykluczający pana ojcostwo. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w uchwale z dnia z dnia 22 lutego 1980 roku, III CZP 6/80, były mąż matki nie może skutecznie żądać zwrotu kwot wyłożonych przed zaprzeczeniem ojcostwa na utrzymanie i wychowanie dziecka. Zatem mimo wygrania sprawy nie będzie można domagać się zwrócenie pieniędzy wypłaconych tytułem alimentów.

Postępowanie i jego koszty

W sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka stosuje się art. 453 i następne kodeksu postępowania cywilnego. Trudno jest nam powiedzieć, jak długo może potrwać postępowanie. Informacje na ten temat można uzyskać w sekretariacie sądu. Opłata sądowa od pozwu o zaprzeczenie ojcostwa wynosi 200zł. Konieczne będzie prawdopodobnie pokrycie kosztów przeprowadzenia dowodów np. badań lekarskich przez biegłych.
Sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w całości lub w części. W myśl art. 101 ustawy o kosztach postępowania cywilnego sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w części, jeżeli strona jest w stanie ponieść tylko część tych kosztów. Częściowe zwolnienie od tych kosztów może polegać na zwolnieniu od poniesienia albo ułamkowej lub procentowej ich części, albo określonej ich kwoty, albo niektórych opłat lub wydatków. Może też polegać na przyznaniu zwolnienia co do pewnej części roszczenia lub co do niektórych roszczeń dochodzonych łącznie; roszczenia te lub ich części sąd oznacza w postanowieniu o przyznaniu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Strona częściowo zwolniona od kosztów sądowych obowiązana jest uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w takiej wysokości, jaka nie jest objęta zwolnieniem przyznanym przez sąd.
Zgodnie z art. 102 ustawy o kosztach postępowania w sprawach cywilnych zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru (odpowiedni formularz można uzyskać w sekretariacie sądu).
Zgodnie z art. 117 kodeksu postępowania cywilnego strona ma prawo zgłosić, na piśmie lub ustnie do protokołu, wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego. Wniosek ten strona zgłasza w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Strona, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może zgłosić wniosek w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu. Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.

Wzory pozwów o zaprzeczenie ojcostwa zamieszczone w są Serwisie w dziale Wzory Pism – Prawo rodzinne:
http://rodzinneprawo.pl/wzory_pism/pobierz/pozew-o-zaprzeczenie-ojcostwa,223.html 

Obniżenie alimentów

Zawsze w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego (art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W oparciu więc o przepis art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, strony mogą żądać mianowicie obniżenia albo uchylenia obowiązku alimentacyjnego w miarę, jak zmieniają się okoliczności, kształtujące istnienie i zakres świadczeń alimentacyjnych.
Wyjaśniono w orzecznictwie treść powołanego przepisu, z którego należy wnosić, że „Zmiana orzeczenia lub umowy o obowiązku alimentacyjnym może nastąpić w drodze powództwa z art. 138 Kro (...). Potrzeby uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego ulegają zmianie; tym samym może ulegać zmianie wysokość alimentów. Dlatego w razie zmiany stosunków zarówno uprawniony, jak i zobowiązany mogą żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego (art. 138 Kro). Zmiana stosunków może prowadzić do uchylenia obowiązku alimentacyjnego bądź do podwyższenia lub obniżenia alimentów. (...). Obowiązek alimentacyjny wygasa wtedy, gdy (...) zobowiązany do alimentacji utraci na skutek zdarzeń losowych całkowicie możliwość osiągania jakichkolwiek dochodów. Podwyższenie alimentów następuje wówczas, gdy zwiększaniu uległy potrzeby uprawnionego albo zwiększyły się możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Obniżenie alimentów uzasadnienia zmniejszenie się potrzeb uprawnionego lub pogorszenie sytuacji materialnej i majątkowej zobowiązanego. (...). Dla stwierdzenia, czy nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 Kro, należy brać pod uwagę, czy istniejące warunki i okoliczności – na tle sytuacji ogólnej – mają charakter trwały, dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych i wyczerpują te przesłanki, które w istotny sposób wpływają na istnienie czy zakres obowiązku alimentacyjnego. Zmiana orzeczenia dopuszczalna jest tylko w razie zmiany stosunków powstałych po jego wydaniu, a jej ustalenie następuje poprzez porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami uprzednio istniejącymi. (...). Orzeczenie wydane na podstawie art. 138 Kro, zmieniające zakres obowiązku alimentacyjnego lub czas jego trwania, może działać wstecz i obejmować okres przed wytoczeniem powództwa. Musi to jednak wynikać wprost z treści sentencji orzeczenia, w przeciwnym razie obowiązek alimentacyjny ulega zmianie lub wygasa z dniem uprawomocnienia się wyroku.” (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, OSNCP 1988/4/42).
Tak więc podstawą powództwa z art. 138 k.r.o. może być tylko i wyłącznie zmiana stosunków, która nastąpiła nie wcześniej niż po uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego alimenty (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1999 r., sygn. akt I CKN 274/99). Samo natomiast „powództwo o zmianę” przewidziane w art. 138 k.r.o. wchodzi w grę w razie zmiany stosunków.
Przez pojęcie „stosunków” w tym wypadku należy rozumieć okoliczności istotne z punktu widzenia ustawowych przesłanek obowiązku alimentacyjnego i jego zakresu (...). Zmiana zatem «stosunków» tak pojmowanych, bez potrzeby zajmowania się zagadnieniami szczególnymi, jest zmianą okoliczności, od których zależy istnienie i zakres obowiązku alimentacyjnego. (...).” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1974 r., sygn. akt II CO 9/74). Istotna zaś zmiana stosunków będzie podlegała każdorazowej ocenie sądu (K. Gromek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2004, s. 906). Jako, iż obowiązek alimentacyjny został już tutaj ustalony w prawomocnym wyroku zasądzającym alimenty, to zobowiązanemu przysługuje możliwość żądania zmiany wysokości alimentów, jeśli istotnie zaszła „zmiana stosunków”.
Wyjaśnić jeszcze należ, że „O zakresie obowiązku alimentacyjnego decydują w każdym wypadku usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 Kro). Przy stosowaniu tego przepisu należy pamiętać, że zakres obowiązku alimentacyjnego należy nie od osiąganych przez zobowiązanego dochodów, lecz od jego zarobkowych i majątkowych możliwości. Uchylenie się przeto przez zobowiązanego do alimentacji od podjęcia pracy w ogóle lub od podjęcia pracy lepiej płatnej, ale wymagającej większego wysiłku, nie zwalnia go (...) od łożenia na utrzymanie (...) [uprawnionego do alimentów] w granicach zarobków możliwych do osiągnięcia.” (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt III CZP 46/75, OSNICAPUS 1976/9/184). Obiektywnie jednak rzecz biorąc zawsze „Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie.” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75).
Należy też zwrócić uwagę na taką mianowicie okoliczność, że „Jeżeli zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych złośliwie porzucił pracę (...) w celu szykanowania osoby uprawnionej do alimentacji, to takie postępowanie jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego nie może zasługiwać na ochronę.” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1965 r., sygn. akt III CR 95/65, OSP 1966/3/65) i w takim to przypadku w rzeczywistości nie będzie możliwe uzyskanie obniżenia alimentów. Zasadniczo bowiem tylko „Istnienie ważnego powodu do zmiany zatrudnienia na mniej zyskowne, powodującej zmniejszenie się zarobków zobowiązanego do alimentacji, może stanowić podstawę do żądania obniżenia alimentów na podstawie art. 138 Kro, chyba, że pogorszeniu się sytuacji zarobkowej zobowiązanego do alimentacji odpowiada równoznaczny wzrost potrzeb uprawnionych do alimentacji, a zasądzone na rzecz uprawnionych alimenty nie przekraczają możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1973 r., sygn. akt III CRN 6/73).
Obowiązek alimentacyjny, nie może być realizowany obojętnie wobec kryteriów określonych w przepisie art. 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, i stąd też również zmiana wysokości świadczeń alimentacyjnych winna być dokonana właśnie odpowiednio do usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, jak i możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. W żadnym jednak wypadku na wysokość alimentów nie mogą mieć wpływu obciążające pozwanego w sprawie sądowej koszy sądowe i koszy procesu. Także zadłużenie bankowe pozwanego nie może powodować ograniczenia należnych (...) powodowi środków utrzymania (...). Osoba bowiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, musi się z tym liczyć przy podejmowaniu wydatków na zakup mebli, telewizora, lodówki itp., i ich wysokość planować stosownie do posiadanych możliwości z uwzględnieniem wspomnianego obowiązku alimentacyjnego, jak czytamy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 1976 r., sygn. akt III CRN 236/76. Zasadniczo też „Szczególne uprzywilejowanie roszczeń alimentacyjnych znajduje wyraz w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i w normach procesowych.” (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, OSNCP 1988/4/42).
Trzeba jednak pamiętać o tym, że rozstrzygnięciu w sprawie o alimenty powinno towarzyszyć ustalenie wszystkich okoliczności sprawy, stąd też postępowanie dowodowe prowadzone przez sąd powinno zmierzać do takiego wyjaśnienia sprawy, aby poczynione ustalenia były zgodne z faktycznym stanem rzeczy i kolejno dawały podstawę do merytorycznie i społecznie trafnego rozstrzygnięcia, o czym czytamy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, OSNCP 1988/4/42. Sąd zatem rozpatruje konkretną sprawę, zasądzając alimenty w postaci i wysokości uzasadnionej wynikami postępowania dowodowego. W przypadkach zawarcia ugody, sąd dba o to, aby nie naruszała ona w szczególności usprawiedliwionego interesu osoby uprawnionej do alimentów.

Wzór pozwu o obniżenie alimentów zamieszczony jest Serwisie w dziale Wzory Pism – Prawo rodzinne
http://rodzinneprawo.pl/wzory_pism/pobierz/pozew-o-obnizenie-alimentow,219.html

Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296 ze zm.);
- ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 z zm.);
-  ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 167 poz. 1398 z zm.
JM

Hasła:

alimenty, zwrot alimentów, zaprzeczenie ojcostwa

Data odpowiedzi:

06-10-2010r.

Działy prawa:

Cywilne Rodzinne

Numer porady:

138088

Podobne:

Czy po wydaniu wyroku stwierdzającego, że nie jestem ojcem dziecka będę mógł żądać zwrócenie alimentów?

Czy po wydaniu wyroku stwierdzającego, że nie jestem ojcem dziecka będę mógł żądać zwrócenie alimentów?