Strefa klienta
Pomoc

Zrzeknięcie się przez rodzeństwo spadku po śmierci ojca


Pytanie:

Mam pytanie odnośnie zrzeknięcia się przez rodzeństwo spadku po śmierci ojca. Czyli jakie dokumenty trzeba złożyć oraz w jakiej formie i gdzie żeby zacząć procedurę spadkową, jest nas pięciu i wszyscy zgodnie chcemy się zrzekną na rzecz matki całego spadku w tym, że mój brat nie żyje i do spadku ma dwoje dzieci niepełnoletnich czyli opiekunem prawnym jest ich matka a moja szwagierka co będzie jak ona nie będzie chciała się zrzekną spadku na rzecz teściowej i co mogę zrobić gdy się nie zrzeknie? Czy mogę wymusić na niej że ją spłacę?

Odpowiedź:

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku
W postępowaniu spadkowym podstawowym dokumentem jaki należy uzyskać jest sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Ewentualnie zamiast tego można udać się do biura notarialnego, aby notariusz sporządził akt poświadczenia dziedziczenia, który ma równorzędny charakter z postanowieniem sądowym. Są to dokumenty stwierdzające kto jest spadkobiercą po zmarłym i jaki udział w spadku mu przysługuje. Na tej podstawie można dokonywać zmian w księgach wieczystych nieruchomości, przerejestrowywać pojazdy, wystąpić do banku o wypłacenie pieniędzy z rachunków zmarłego itp.
Żeby uzyskać  postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania zmarłego trzeba złożyć wniosek o wydanie takiego postanowienia. Do wniosku należy dołączyć:
- odpis skrócony aktu zgonu i aktu małżeństwa osoby zmarłej,
- odpis skrócony aktu urodzenia mężczyzn i niezamężnych kobiet uczestniczących w postępowaniu,
- odpis skrócony aktu małżeństwa kobiet uczestniczących w postępowaniu (zmiana nazwiska),
- wypis z oryginału testamentu notarialnego lub oryginał testamentu ręcznego, o ile spadkodawca sporządził testament.
Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość, która ma urządzoną księgę wieczystą to należy złożyć jej odpis lub wypis z rejestru gruntów.
Wniosek może sporządzić każdy ze spadkobierców, ale musi w tym wniosku wskazać, wszystkie osoby jakie mogą być spadkobiercami. Czyli we wniosku trzeba wymienić wszystkie dzieci zmarłego oraz jego żonę, jak również wnuki i zaznaczyć, iż są one małoletnie, więc w ich imieniu będzie działać matka. Trzeba też wskazać, adresy wszystkich potencjalnych spadkobierców, tak aby sąd mógł wysłać im kopie wniosku i wezwać do udziału w postępowaniu. Do wniosku wysyłanego do sądu należy dołączyć tyle odpisów (kopii) tego wniosku ilu ma być uczestników. Oryginał wniosku pozostanie w aktach sprawy, a kopie będą przesłane do pozostałych uczestników postępowania spadkowego.
 
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego stanowią, że sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz wszystkie osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkodawca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje.
Przykładowe wzory wniosku o stwierdzenie nabycia spadku są w dziale Wzory Pism-Prawo Spadkowe:
http://spadkoweprawo.pl/wzory_pism/pobierz/wniosek-o-stwierdzenie-nabycia-spadku-wraz-w-wnioskiem-o-przyjecie-oswiadczenia-o-przyjeciu-spadku-wprost,153.html
W podobny sposób co sąd działa  notariusz  - sporządza on akt poświadczenia dziedziczenia. Instytucja aktu poświadczenia dziedziczenia zrównana jest w swych skutkach z prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Zastosowanie mają w tym przypadku art. 95a i następne ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, z późn. zm.). Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Przystępując do spisania protokołu dziedziczenia notariusz poucza osoby biorące udział w spisywaniu protokołu o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.  W protokole dziedziczenia zamieszcza się w szczególności:
  1)   zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia złożone przez osoby biorące udział w spisywaniu protokołu;
  2)   oświadczenia o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;
  3)   oświadczenia o znanych testamentach spadkodawcy lub braku takich testamentów;
  4)   oświadczenia, że w odniesieniu do spadku nie zostało uprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia;
  5)   oświadczenia, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne oraz który spośród spadkobierców powołanych do spadku z ustawy odpowiada warunkom przewidzianym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego;
  6)   oświadczenia, czy spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej albo w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą;
  7)   oświadczenia, czy były składane oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czy zostało wydane orzeczenie dotyczące niegodności dziedziczenia oraz czy były zawierane umowy z przyszłym spadkodawcą w przedmiocie zrzeczenia się dziedziczenia po nim;
  8)   wzmiankę o pouczeniu przez notariusza o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
Jeżeli od dnia otwarcia spadku nie upłynęło sześć miesięcy, w protokole dziedziczenia należy zamieścić oświadczenia spadkobierców o prostym przyjęciu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone. W takim przypadku należy zamieścić wzmiankę o dacie, miejscu i treści złożonych przez poszczególnych spadkobierców oświadczeń
 
Warunkiem wystawienie poświadczenia o dziedziczenie jest to by wszyscy spadkobiercy stawili się u niego i aby byli zgodni w swoich oświadczeniach co do kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia.
 
Dział spadku
Żaden ze spadkobierców nie może być zmuszony do pozbycia się spadku. Po zakończeniu procedury spadkowej można wystąpić do sądu o dokonanie podziału majątku spadkowego i zawnioskować, iż Pańska matka przejmie udziały spadkowe jakie posiadają wnuki (dzieci zmarłego brata), ale wówczas wnukom należy się spłata pieniężna stanowiąca równowartość udziału.
Jest mało prawdopodobne, że sąd zgodzi się na odebranie wnukom ich udziałów spadkowych „za darmo” czy w zamian za jakąś symboliczną spłatę. Należałoby ustalić wartość całego spadku oraz poszczególnych udziałów spadkowych i zawnioskować do sądu o wyrażenie zgodny na „odkupienie” udziałów od wnuków. W przypadku jeśli sprawa dotyczy jakiś dużych kwot, to możliwe jest rozłożenie spłaty na raty – nawet na kilka lat.
Oczywiście możecie się Państwo porozumieć i zawrzeć np. umowę sprzedaży udziału – wówczas rozpatrywanie sprawy przez sąd nie będzie konieczne. Do tego jest konieczne zgoda obu stron. Jeśli tej zgody nie można osiągnąć, to trzeba zwrócić się do sądu.
Zgodnie z art. 680 kodeksu postępowania cywilnego we wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz spis inwentarza, jak również podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu.
W wypadku gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.
 
Odrzucenie spadku
Nie można „zrzec się spadku na rzecz innej osoby”. Potoczenie przez „zrzeczenie się” rozumie się odrzucenie spadku. Odrzucając spadek spadkobierca traktowany jest jakby nie dożył śmierci spadkodawcy. Zgodnie z art. 1018  § 3 kodeksu cywilnegoOświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym”. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Najłatwiej jest złożyć takie oświadczenie przed sądem w trakcie rozprawy o stwierdzenie nabycia spadku lub przed notariuszem w toku czynności zmierzających do wydania poświadczenia dziedziczenie.
Można jednak złożyć to oświadczenie jeszcze szybciej – nie czekając na pozostałych spadkobierców, żeby nie minął przewidziany w ustawie termin 6-miesiecy. Można więczłożyć samemu oświadczenie o odrzuceniu spadku w biurze notarialnym, a potem oświadczenie to może być wysłane do sądu, który weźmie je pod uwagę w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Notariusz poinformuje Państwa jakie dokładnie dokumenty będzie chciał zobaczyć – z reguły potrzebny jest akt zgonu spadkobiercy i dokumenty potwierdzający, iż dana osoba jest spadkobiercą zmarłego, a zatem akty urodzenia potwierdzające istnienie więzi pokrewieństwa.
 
W kodeksie cywilnym nie ma „zrzeczenia się spadku” na korzyść jakiejś osoby. Kodeks cywilny przewiduje wprawdzie możliwość zrzeczenia się dziedziczenie, ale chodzi o umowę zawartą z żyjącym spadkodawcą. Zgodnie z art. 1048 kodeksu cywilnegoSpadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”. Chodzi tu o „zrzeczenie się spadku” jeszcze zanim doszło do śmierci spadkodawcy. Umowę dotyczącą zrzeczenia się spadku jest zawierana między żyjącym spadkobiercą i żyjącym spadkodawcą. Po śmierci spadkodawcy żadnych umów już z nim nie można zawierać.
Spadkobierca, który nie chce dziedziczyć po zmarłym może odrzucić spadek. Wówczas traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy) i w jego miejsce jako spadkobiercy wchodzą jego dzieci. Jeśli odrzucający spadek, chce zadbać o to, żeby jego dzieci  też nie dziedziczyły, to musi doprowadzić do odrzucenia spadku przez dzieci - w przypadku małoletnich, rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu dziecka po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego.
Jeśli odrzucający spadek ma wnuki, to również one musiałby odrzucić spadek. Jeśli odrzucający spadek nie ma zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków itd.), albo też wszyscy jego zstępni również złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku, to udział spadkowy dzielony jest pomiędzy pozostałych spadkobierców. W Państwa przypadku, gdyby wszyscy spadkobiercy (i ewentualnie ich zstępni) z wyjątkiem Państwa matki odrzucili spadek, to jedynym spadkobiercą pozostanie zona zmarłego – Pańska matka.
 Podobny efekt można uzyskać w inny sposób – spadkobiercy nie odrzucają spadku lecz w drodze umowy (darowizny lub sprzedaży) przenoszą swoje udziały na matkę. Oznacza to jednak, że osoby te  - mimo że wyzbyły się majaku spadkowego - będą odpowiadać za ewentualne długi spadkodawcy, będą musiał też zgłosić fakt uzyskania spadku w urzędzie skarbowym, choć jako osoby blisko spokrewnione będą mogły skorzystać ze zwolnienia od płacenia podatku od spadków.

JM

Hasła:

spadek, dział spadku, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zrzeczenie się spadku, podatek od spadków i darowizn

Data odpowiedzi:

11-10-2010r.

Działy prawa:

Cywilne Spadkowe

Numer porady:

229986

Podobne:

Mamy kłopot z drugim udziałowcem w masie spadkowej, dlatego też chcielibyśmy z żoną mimo dodatniego stanu masy spadkowej pozbyć się…

Czy w Polsce nie można się zrzec majątku pochodzącego z masy spadkowej uzyskanej na mocy ustawy?