Autor: Naczelny Sąd Administracyjny

Sygnatura: II FSK 892/06

Hasła tematyczne: postępowanie dowodowe, zmiana decyzji, uchylenie decyzji, postępowanie sądowo-administracyjne, skarga kasacyjna

Kategoria:

Wyrokiem z dnia 29 marca 2006 r., sygn. Akt I SA/Sz 528/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Wytwórni Wody Źródlanej PZ S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2005 r., nr ZPO.2-454-2/05, w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o warunkach restrukturyzacji zobowiązań podatkowych.

Rozstrzygniecie to zapadło w następującym stanie faktycznym – Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie decyzją z 4 kwietnia 2005 r. po rozpatrzeniu wniosku Wytwórni Wody Źródlanej PZ SA dawniej Browary B S.A. z siedzibą w K odmówił zmiany decyzji ostatecznej z 22 listopada 2002 r. Oceniając sytuację strony organ ten wskazał, że z przedstawionej informacji o bieżącej sytuacji Wytwórni Wody Źródlanej PZ S.A. tj. realizacji- planu restrukturyzacyjnego, bilansu rachunku strat i zysków wynika, że spółka zrealizowała zakładane cele restrukturyzacyjne. Przede wszystkim w wyniku prowadzonych negocjacji spółka zlikwidowała zadłużenia wobec banków, jej działalność operacyjna jest rentowna, a zatem może generować środki pieniężne, wystarczające na bieżącą działalność oraz obsługę układu z wierzycielami. Zdaniem organu podatkowego, w postępowaniu niemożliwe było jednak uznanie, że sytuacja finansowa spółki jest wystarczającą przesłanką do zmiany decyzji w trybie art. 253a o.p., tym bardziej, że strona domagając się uchylenia decyzji ostatecznej, przedstawia zarzuty, które w istocie dotyczą interpretacji przepisów ustawy restrukturyzacyjnej i stanowiły już przedmiot oceny w ostatecznie zakończonym postępowaniu. Fakt umorzenia w drodze restrukturyzacji podatku akcyzowego za czerwiec 2002 r. przez inny organ restrukturyzacyjny, innemu podatnikowi, nie jest argumentem do stosowania takiej zasady przez inny organ restrukturyzacyjny. Z materiałów dołączonych do wniosku (decyzji o zakończeniu restrukturyzacji wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik) nie można jednoznacznie stwierdzić w jakim stanie faktycznym została ona wydana, Rozstrzygnięcie to nie było też weryfikowane ani przez organ drugiej instancji, ani przez sąd administracyjny. Zdanie m organu niemożliwe było rozpatrywanie wniosku na podstawie art. 254 § 1 o.p., gdyż przepis ten nie miał zastosowania w sprawie.

W skardze do WSA w Szczecinie zarzucono naruszenie:

• art. 253a o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
• art. 8 ust 1 pkt 1 lit. a tiret 6: art. 6 ust 1 pkt 3 oraz art. 8 ust 2 pkt. 2 ustawy o restrukturyzacji poprzez błędną wykładnię .

Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie sąd pierwszej instancji powołując się. na treść art. 253a o.p., wskazał, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W sytuacji, gdy nie kwestionowane jest; że istnieją warunki formalne określone w art. 253a o.p. do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie tego przepisu kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na interes publiczny lub ważny interes strony oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazano ponadto, że w art. 253a o.p. ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych „interes publiczny" lub „ ważny interes strony". Skarżąca wnosząc o zmianę ostatecznej decyzji o warunkach restrukturyzacji, w części dotyczącej odmowy objęcia restrukturyzacją zaległości w podatku akcyzowym za czerwiec 2002 r. istnienie interesu publicznego i ważnego interesu strony uzasadnia przede wszystkimi błędną jej zdaniem wykładnią art. 6 ustawy o restrukturyzacji co do należności znanych na dzień 30 czerwca 2002 r. Wskazano, że odmienna wykładnia konkretnego przepisu nie może być utożsamiana z ważnym interesem strony, czy też z interesem publicznym. Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może bowiem polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ podatkowy przy wydaniu decyzji ostatecznej. Wskazywana przez skarżącą jednostkowa decyzja i to organu pierwszej instancji, wydana przez inny organ podatkowy w sprawie dotyczącej innej strony, w której to decyzji zastosowano wykładnię pojęcia .należności znanych na dzień 30 czerwca 2002 r. użytego w ustawie o restrukturyzacji zgodną z wykładnią skarżącej nie stanowi okoliczności istotnej z punktu widzenia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, o których mowa w art. 253a o.p. Trudno w tej sytuacji mówić o rozbieżności w orzecznictwie, skoro powoływana przez stronę skarżącą decyzja nie była przedmiotem weryfikacji ani przez organ odwoławczy, ani też przez sąd administracyjny.

W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.. datej: p.p.s.a.) poprzez nie rozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz art. 141 § 4 .pp.s.a., poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów skargi.
2. Art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie nowych (w odniesieniu do skarżonych decyzji administracyjnych) ustaleń prawnych tj. przekroczenie kompetencji sądu administracyjnego określanych we wskazanych przepisach jako sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej.
3. Art. 3 § 1 p.p.s.a.. art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez zawężenie przez WSA zakresu kontroli prawidłowości skarżonej decyzji jedynie do ustalenia, czy organ podatkowy zbadał czy zachodzą przesłanki dla zmiany lub uchylenia decyzji, o których mowa w art. 253a §1 o.p., i zaniechania przez WSA weryfikacji prawidłowości tego procesu.
4. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez nieuchylenie skarżonej decyzji. Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 2 pkt. 3. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret 5: art. 6 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy o restrukturyzacji poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. nieuwzględnienie tych regulacji przy ocenie prawidłowości skarżone; decyzji;
2. art. 253a o.p. poprzez jego błędną wykładnię.

W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Koszalinie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oraz zawarte w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Uszło chyba uwadze autorowi skargi kasacyjnej w jakim trybie przedmiotowa sprawa była rozpatrywana. Otóż wskazać należy, że sprawa ta rozpatrywana była w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji ostatecznej, którego materialnoprawną podstawę stanowił art. 253a o.p. Zgodnie z jego treścią decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepis szczególny nie sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Decyzje podejmowane w tym trybie należą do decyzji uznaniowych, a to oznacza, że dopiero wstąpienie przesłanek określonych w tym przepisie tj. brak przepisu szczególnego sprzeciwiającego się uchyleniu lub zmianie decyzji i istnienie interesu publicznego lub ważnego interesu strony, uzasadniania rozważenie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Kontroli sądu administracyjnego podlega więc prawidłowość postępowania, które doprowadziło do określonego rozstrzygnięcia.

Mając te uwagi natury ogólnej na uwadze, odnieść się należy do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej.

W pierwszym rzędzie stwierdzić należy, że zupełnie chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 2 pkt. 3, art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. a triet piąty, art. 6 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy o restrukturyzacji albowiem w przedmiotowym postępowaniu nie podlegają one w ogóle rozpatrzeniu.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż sąd pierwsze instancji rozstrzygnął w granicach sprawy, albowiem nie jest możliwe wzruszenie decyzji restrukturyzacyjnej. Natomiast strona bezzasadnie usiłuje wyjść poza te granice, podnosząc argumenty inne niż te, które mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia co jest oczywiście niedopuszczalne. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie naruszony został art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem sąd odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, które dotyczyły przedmiotu sprawy i mogły mieć wpływ na jej wynik.

Niezrozumiały i pozbawiony jakichkolwiek racji jest zarzut naruszenia art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 p.u.s.a. Sąd pierwszej instancji w żadnym momencie postępowania nie przekroczył swoich kompetencji, a wprost przeciwnie rozstrzygnął sprawę w zgodzie z zasadami prawa materialnego i prawa procesowego. Słusznie sąd przyjął, że organy podatkowe zupełnie zbędnie zajmował się prawidłowością decyzji restrukturyzacyjnej, skoro nie ma to znaczenia dla prowadzonego postępowania administracyjnego. Sąd wiec nie orzekał jako organ „trzeciej instancji" ale badając legalność zaskarżonego aktu zasadnie wskazał na istotę prowadzonego postępowania.

Za bezpodstawny należy uznać także zarzut naruszenia art 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. skoro autor tak postawionego zarzutu nie wykazał jaki przepis prawa materialnego został naruszony w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 253a o.p., który podobne jak poprzednie nie ma uzasadnionych podstaw, wskazać należy, iż sąd dokonał jego prawidłowej wykładni. Art. 253a o.p. określa przesłanki formalne i materialne, od których spełnienia możliwe jest podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Przesłanki formalne to – nabycie prawa na mocy decyzji ostatecznej, zgoda strony na uchylenie lub zmianę takiej decyzji, brak zakazu uchylenia lub zmiany wynikającego z przepisów szczególnych, zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony. Przesłanką materialną jest istnienie interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Dopiero spełnienie tych przesłanek łącznie pozwala organowi administracji publicznej na podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Kontrola podjętego przez organ rozstrzygnięcia ze strony sądu administracyjnego może dotyczyć wyłącznie tego czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych wskazujących na istnienie przesłanki materialnej (interesu publicznego lub ważnego interesu strony) oraz oceny uznania administracyjnego z punktu widzenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 o.p.

Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w kontekście tych wywodów nie nasuwa żadnych zastrzeżeń, zaś sam zarzut poza ogólnikowym sformułowaniem nie zawiera żadnej argumentacji, która mogłaby mieć wpływ na jego uwzględnienie.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt. 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.)