I SA/Wa 1195/09 – Wyrok WSA w Warszawie


Sygnatura:
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne:
Nieruchomości
Skarżony organ:
Minister Budownictwa
Data:
2009-07-31
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Treść wyniku:
Oddalono skargę
Sędziowie:
Agnieszka Miernik /przewodniczący/
Joanna Skiba
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia […] maja 2009 r. nr […] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie: Zaskarżoną decyzją z dnia […] maja 2009 r. nr […] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta G. reprezentującego Skarb Państwa (dalej powoływany jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia […] sierpnia 2008 r. nr […] stwierdzającą nieważność decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] listopada 1954 r. nr […] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] października 1954r. […] o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. […] m2, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. – KW Nr […], oznaczonej katastralnie jako parcela nr […], karta mapy […], położonej w G. przy ul.[…], stanowiącej własność "B." spółka z o.o. z siedzibą w G.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] października 1954r. orzeczono o wywłaszczeniu opisanej powyżej nieruchomości stanowiącej własność "B." spółka z o.o. z siedzibą w G.
Decyzją z dnia […] listopada 1954r. nr […] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. utrzymała w mocy ww. orzeczenie z dnia […] października 1954 roku.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń wystąpił adwokat P. B., działający jako kurator "B." spółka z o.o. z siedzibą w G. (postanowienie Sądu Rejonowego w G, […] z dnia […] maja 2003r. sygn. akt […]).
Decyzją z dnia […] kwietnia 2005r. Nr […] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] listopada 1954r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] października 1954 roku.
Orzeczeniem z dnia […] sierpnia 2005r. Nr […] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia […] kwietnia 2005 roku.
Wyrokiem z dnia 10 maja 2006r. sygn. akt I SA/Wa 1888/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi "B." spółka z o.o. z siedzibą w G., reprezentowanej przez kuratora sądowego, oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia […] sierpnia 2005 roku.
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej "B. " sp. z o.o. z siedzibą w G., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2007r. sygn. akt I OSK 1532/06, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jak i poprzedzające go decyzje Ministra Infrastruktury z dnia […] sierpnia 2005r. oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia […] kwietnia 2005 roku.
Rozpoznając sprawę powtórnie Minister Infrastruktury decyzją z dnia […] sierpnia 2008r. nr […] stwierdził nieważność decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] listopada 1954r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] października 1954 roku.
Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania podnosząc, że spółka nie funkcjonuje od 50 lat, nie jest wpisana do rejestru, a kurator nie ma umocowania do reprezentowania spółki w przedmiotowej sprawie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Infrastruktury zaskarżoną decyzją w całości podtrzymał ustalenia i wnioski przyjęte w decyzji z dnia […] sierpnia 2008r., bowiem w ocenie organu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy brak jest nowych okoliczności uzasadniających zmianę wydanej decyzji. W orzeczeniu Minister wskazał, że w jego ocenie mając na uwadze treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2007r. sygn. akt I OSK 1532/06 – przy wydawaniu powołanych orzeczeń wywłaszczeniowych w 1954 r. rażąco naruszono przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. (Dz. U. z 1952r. Nr 4 poz. 31) stanowiących podstawę prawną przedmiotowego wywłaszczenia.
W przedmiotowej sprawie wywłaszczenia dokonano na rzecz […] Urzędu […] w G., a zgodnie z wiążącym organ wyrokiem NSA "(…) urzędy […] zostały powołane do […], a celem była ochrona […]. Takiego celu nie można zakwalifikować jako realizacji narodowych planów gospodarczych ".
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] listopada 1954r. nr […] oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z […] października 1954 nr […] zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 1 w związku z art. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r.
Konsekwencją powyższego jest rażące naruszenie przepisu art. 5 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, co również zostało podniesione w powołanym wyroku NSA bowiem wskazał: "wszelkie zezwolenia udzielane urzędom państwowym, które nie były wykonawcami narodowych planów gospodarczych nie mogą mieć znaczenia prawnego, gdyż art. 2 powołanego dekretu nie przyznaje prawa przejmowania, nabywania, zbywania, przekazywania nieruchomości w trybie dekretu wszystkim władzom i urzędom państwowym, a tylko tym, które są wykonawcami planów gospodarczych ".
Z kolei art. 8 ust 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego ustanawiał bezwzględnie obowiązującą przesłankę zastosowania trybu wywłaszczenia: wezwanie właściciela by odstąpił nieruchomość niezbędną dla realizacji planu za cenę określoną w art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez PWRN. W przedmiotowej sprawie nie ustalono właściwie reprezentacji właściciela, gdyż oparto się na domniemaniach faktycznych, ponadto z akt sprawy nie wynika aby wskazana cena była zatwierdzona przez PWRN.
Nadto organ podniósł, że w wyroku z dnia 20 listopada 2007r. wskazano, że prowadzenie rokowań z kuratorem przekraczało zakres zwykłego zarządu, a podejmujący czynności zawarcia umowy musiał mieć zezwolenie sądu na dokonywanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, czym naruszono przepisy art. 58 ustawy z 27 czerwca 1950r. Kodeks rodzinny (Dz. U. Nr 34, poz. 308 ze zm.) w związku z art. 1, art. 56, art. 60, art. 60, art. 42 i art. 23 ustawy z 27 czerwca 1950r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli (Dz. U. z 1950r. Nr 34, poz. 310 ze zm).
Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W oparciu o powyższe bezspornym jest zatem, że decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] listopada 1954r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia […] października 1954r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 1, art. 2, art. 5 oraz art. 8 ust 1 dekretu.
Odnosząc się natomiast do zarzutów Prezydenta Miasta G., Minister wskazał, na brak wątpliwości co do właściwej reprezentacji spółki bowiem w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia […] maja 2003r. sygn. akt […] ustanawiające, dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w języku angielskim: "B." wpisanej do RHB […] sygn. akt […], kuratora w osobie P. B., adwokata prowadzącego Kancelarię Adwokacką w K. Kwestionowanie działań kuratora wynikających z przepisu art. 42 § 2 kodeksu cywilnego nie mieści się w ramach postępowania administracyjnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Prezydenta Miasta G. – jako reprezentującego Skarb Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono naruszenie art. 30 § 2, art. 32, art. 33, art. 34 Kpa w zw. z art. 42 § 2 Kc, jak również art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 7 i art. 16 Kpa w zw. z art. 1 i art. 2 pkt 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego w zw. z art. 101 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Uzasadniając powyższe zarzuty wskazano, że wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych nie pochodzi od prawidłowo reprezentowanej strony. W przedmiotowej sprawie nie może legitymować działań kuratora postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia […] maja 2003 r., skoro zakres kompetencji kuratora wyznacza art. 42 § 2 Kc. Ponadto zdaniem skarżącego skoro w dacie wydania powołanych orzeczeń wywłaszczeniowych przepisy procedury administracyjnej dawały podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych jedynie w przypadku braku podstawy prawnej, to brak jest systemowych przesłanek dla stosowania aksjologii wprowadzanej normami prawa administracyjnego w 1961 r. do decyzji wydanych wcześniej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Stan faktyczny w sprawie jest oczywisty, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ppsa)
2. Dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 153 ppsa zgodnie, z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
3. W świetle powyższego należy mieć na uwadze, że w wyroku z dnia 20 listopada 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawarł jednoznaczną ocenę prawną, iż wywłaszczenia dokonanego na rzecz […] Urzędu […] w G., nie można zakwalifikować jako realizacji narodowych planów gospodarczych. Ta ocena przesądza o naruszeniu fundamentalnego dla funkcjonowania powołanego dekretu wywłaszczeniowego art. 1 i art. 2 dekretu. Naruszenie to ma postać rażącego naruszenia prawa, ponieważ doprowadziło do pozbawienia prawa własności prywatnej nieruchomości pomimo niespełnienia materialnoprawnej przesłanki wywłaszczenia.
4. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwencją powyższej opisanego naruszenia prawa jest naruszenie przepisu art. 5 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, ponieważ wszelkie zezwolenia udzielane urzędom państwowym, które nie były wykonawcami narodowych planów gospodarczych nie mogą mieć znaczenia prawnego.
5. Wreszcie wyrok z dnia 20 listopada 2007r. wskazuje, że prowadzenie rokowań z kuratorem przekraczało zakres zwykłego zarządu, a podejmujący czynności zawarcia umowy musiał mieć zezwolenie sądu na dokonywanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, czym naruszono przepisy art. 58 ustawy z 27 czerwca 1950r. Kodeks rodzinny (Dz. U. Nr 34, poz. 308 ze zm.) w związku z art. 1, art. 56, art. 60, art. 60, art. 42 i art. 23 ustawy z 27 czerwca 1950r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli (Dz. U. z 1950r. Nr 34, poz. 310 ze zm.).
6. Minister Infrastruktury w tym stanie prawnym był zobowiązany zatem do stwierdzenia nieważności powołanych orzeczeń wywłaszczeniowych, bo wiązała go jednoznaczna w swojej treści ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzut zawarty w skardze co do relacji pomiędzy art. 156 § 1 pkt 2 Kpa a art. 101 ust. 2 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym jest całkowicie nieuzasadniony. Przepis art. 156 § 1 Kpa nie pozostaje w jakiejkolwiek relacji to powołanego przepisu rozporządzenia z 1928 r. i nie może wpływać na treść interpretacji przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Idąc tą drogą interpretacji, którą przedstawił skarżący można by uznać, że art. 48 ust. 4 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w ogóle zakazuje wzruszania decyzji wywłaszczeniowych wydanych przed wejściem w życie tej ustawy -a więc wszystkich wydanych do 1958 r.
7. Należy w całości również podzielić pogląd organu do właściwej reprezentacji skarżącego. W tym zakresie też przesądzające znaczenie ma powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu należy bowiem przywołać treść art 183 § 1-2 ppsa, który nakazuje brać z urzędu w ramach postępowania kasacyjnego nieważność postępowania, która zachodzi m.in. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Wobec powyższego na obecnym etapie rozpatrywania sprawy wszelkie dywagacje co do zakresu legitymacji kuratora nie mają znaczenia, skoro NSA rozpatrzył skargę kasacyjną spółki B. w likwidacji reprezentowanej przez kuratora. Minister w ramach postępowania nadzorczego nie był już uprawniony do kwestionowania stanowiska wynikającego z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W związku z tym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Uzasadnienie wyroku