Sygnatura:
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne:
Pomoc społeczna
Skarżony organ:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Data:
2009-09-16
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Treść wyniku:
Uchylono decyzję I i II instancji
Sędziowie:
Barbara Rymaszewska /sprawozdawca/
Czesława Nowak-Kolczyńska
Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia […] nr […] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia […]. Nr […]. LS
Uzasadnienie: Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia […] przyznał E. P. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w wysokości 120 zł w okresie od dnia 1 czerwca do 30 września 2009r. oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 39 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 4, art. 7 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r., nr 115, poz. 728 ze zm.), art. 3 ust. 1, art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. nr 267, poz. 2259 ze zm.).
Organ ustalił, iż dochód rodziny wynosi 187,05 zł. Kryterium dochodowe rodziny składającej się z E. P. i K. S. wynosi 702 zł, zaś dochód na osobę w rodzinie – 93,53 zł. Pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności przyznaje się w oparciu o wieloletni program "pomoc państwa w zakresie dożywiania, a także przesłanki wynikające z art. 7 pkt 1 – 15 i art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ I instancji uzasadnił wyjątkowo ważnym interesem strony.
W odwołaniu od tej decyzji E. P. zarzucił, iż przyznawanie zasiłku celowego w takiej samej wysokości na jedna osobę i dla rodziny dwuosobowej jest niesprawiedliwe, a tłumaczenie tego brakiem funduszy jest nieprzekonujące. Nadmienił również, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim.
W aktach wprawdzie brak potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji, ale z zestawienia dat (decyzja została wydana w dniu 16 czerwca 2009r., zaś odwołanie złożono już w dniu 24 czerwca 2009r.) wynika, że odwołanie zostało wniesione w terminie.
Decyzją z dnia […], nr […], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001r., nr 79,. poz. 856 ze zm.) oraz art. 8 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z akt administracyjnych wynika, iż E. P. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie pracuje dorywczo. Mieszka z konkubiną także bezrobotną w 1 pokoju z kuchnią o pow. 35,96 m2. Obydwoje posiadają lekki stopień niepełnosprawności. W 2009r. E. P. korzystał z następujących form pomocy:
a. z zasiłków okresowych:
– styczeń i luty po 270,67 zł miesięcznie,
– od marca do czerwca po 257,48 zł miesięcznie,
– od lipca do września po 257,48 zł miesięcznie,
b. z posiłków w jadłodajni "Caritas" dla 2 osób:
– w styczniu za 256 zł,
– w okresie luty – czerwiec za 1.192 zł,
– w okresie od lipca do września za 736 zł,
c. z zasiłków celowych w ramach "Pomocy państwa w zakresie dożywiania"
– od marca do maja po 120 zł miesięcznie,
– od czerwca do września po 120 zł miesięcznie,
d. z zasiłków celowych na leki w ramach Apteki Komunalnej:
– w marcu za 68 zł,
– w czerwcu za 112,40 zł.
SKO podało także, iż zainteresowany zgłosił się po kolejną pomoc w dniu 8 czerwca 2009r. Za bezsporne uznano, że spełnia on kryteria ustawowe do otrzymania zasiłku celowego. SKO podkreśliło, iż z uwagi na niedostateczną ilość środków finansowych na zadania własne gminy, E. P. otrzymał świadczenie w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Potrzeby występujących o wsparcie mogą zostać uwzględnione stosownie do możliwości pomocy społecznej, jak to wynika z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z informacji MOPS Filii Ł. – Ś. wynika, że wysokość zasiłków celowych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" uzależniona jest od posiadanych środków, które są niewystarczające w stosunku do potrzeb. Dlatego osoby i rodziny objęte pomocą korzystają z różnych innych form pomocy, podobnie jak skarżący. Decyzja odnośnie przyznania E. P. zasiłku celowego na zakup artykułów żywnościowych wynika z możliwości finansowych Ośrodka, co podkreślił organ pomocowy w informacji z dnia 26 czerwca 2009r., który w pierwszej kolejności jest zobowiązany zabezpieczyć środki na realizację zadań obligatoryjnych, takich jak usługi opiekuńcze, sprawienie pogrzebu oraz na pomoc fakultatywną w formie zasiłków celowych przyznawanych osobom i rodzinom nie posiadającym dochodu. Zasiłek celowy stanowi jedynie doraźną pomoc o charakterze okresowym w sytuacji zagrożenia podstawowego bytu rodziny. Fundusze pozostające w dyspozycji pomocy społecznej (w szczególności na zasiłki celowe) nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób występujących o wsparcie.
W skardze na powyższą decyzję E. P. podniósł, że z zasiłków okresowego, celowego i "Caritas" otrzymuje łącznie kwotę 618,48 zł pomocy miesięcznie dla rodziny dwuosobowej (257,48 zł plus 120 zł plus 241 zł). To powoduje zagrożenie podstawowego bytu rodziny i nie mieści się w żadnym minimum socjalnym. Innymi słowy, zdaniem skarżącego, za te pieniądze nie da się żyć i powinien otrzymać zasiłek celowy nie w wysokości 120 zł, ale dwukrotnie wyższej. Argumentacja o niedostatecznej ilości środków finansowych na zadania własne gminy jest nieprzekonująca i mało wiarygodna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 roku E. P., popierając skargę i przedstawione w niej argumenty, złożył do akt decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia […], którą przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w wysokości 240 zł miesięcznie na okres od października do grudnia 2009 roku. Organ ustalił w uzasadnieniu tejże decyzji, iż rodzina wnioskodawcy składa się z dwóch osób – jego i konkubiny K. S. – jej miesięczny dochód na osobę to 224,89 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu).
Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić legalność działania organu orzekającego.
Skarga jest uzasadniona.
Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji, zarówno organu I jak i II instancji umożliwiono wypowiedzenie się skarżącemu co do zebranych materiałów dowodowych oraz zgłoszonych żądań – czym naruszono art. 10 § 1 k.p.a.
Okoliczności powołane w uzasadnieniu decyzji SKO co do rodzaju i wysokości otrzymywanych przez skarżącego świadczeń wynikają w zasadzie jedynie z notatki służbowej z dnia 26 czerwca 2009r. sporządzonej przez pracownika MOPS już po wydaniu decyzji przez organ I instancji (poza zleceniem na zakup leków z czerwca 2009r. oraz w/w decyzjami MOPS). Dane te powinny jednak stanowić materiał dowodowy, na podstawie którego orzekał organ I instancji. Lapidarność uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej nie pozwala na weryfikację danych w niej zawartych i podstawy przyjętych ustaleń.
Z akt sprawy nie wynika również, jakimi środkami w istocie dysponował organ pomocowy na udzielanie pomocy w formie zasiłków celowych, jaka była liczba osób ubiegających się o taką pomoc i jakimi kryteriami się kierowano przy jej przyznawaniu, w jakiej wysokości przyznawano świadczenia w ramach tego programu poszczególnym wnioskodawcom, zwłaszcza czy różnicowano świadczenia w zależności od liczby osób uprawnionych w danym gospodarstwie domowym. Decyzja organu I instancji w ogóle nie zawiera takiego uzasadnienia, zaś decyzja SKO opiera się na treści w/w notatki służbowej sporządzonej już po wydaniu decyzji organu I instancji. Przy tym stwierdzenie, że wysokość zasiłków celowych w ramach tego programu jest uzależniona od posiadanych środków, które są niewystarczające w stosunku do potrzeb, jest truizmem i niczego nie wyjaśnia. W szczególności nie jest odpowiedzią na zarzut skarżącego, iż otrzymał on, przy dwuosobowym gospodarstwie domowym zasiłek w takiej samej wysokości, jak osoby samotnie gospodarujące. W istocie zarzut odwołania i skargi sprowadza się do nierównego, a więc niesprawiedliwego potraktowania jego rodziny w porównaniu z osobami gospodarującymi samotnie. Nie wiadomo, czy przyznanie zasiłku w tej właśnie, kwestionowanej przez skarżącego wysokości nie jest pomyłką, skoro w kolejnym okresie, gdy skarżący dysponował już wyższym dochodem na osobę w rodzinie, otrzymał zasiłek w kwocie po 240 zł miesięcznie. Uchybienia powyższe, dotyczące niewyjaśnienia okoliczności faktycznych są tym istotniejsze, że rozstrzygnięcia organów w niniejszym postępowaniu mają charakter uznaniowy, ich uzasadnienia winny zatem przekonywać, iż decyzje pozbawione są elementów arbitralności i dowolności i dają się zweryfikować przy zastosowaniu jasnych kryteriów.
Weryfikacja postępowania przed organami administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie prowadzi do wniosku, iż naruszono przy wydawaniu zaskarżonych decyzji art. 107 § 3, art. 7 – 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 k.p.a.
Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podejmą działania zmierzające do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia w uzasadnieniu wszystkich istotnych okoliczności, stosownie do zawartych we wcześniejszej części uzasadnienia rozważań.
A.D.

Uzasadnienie wyroku