II SA/Sz 1174/09 – Postanowienie WSA w Szczecinie


Sygnatura:
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne:

Skarżony organ:
Wojewoda
Data:
2009-10-16
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Treść wyniku:
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym
Sędziowie:
Maria Mysiak /przewodniczący sprawozdawca/

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia […] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia […] r. nr […] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym
Uzasadnienie: Stowarzyszenie […] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia […] r. nr […] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Spółce A. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku przy ul. […] w […].
Stowarzyszenie, wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie […] zł, wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazało, że nie prowadzi działalności przynoszącej dochody i nie posiada żadnego majątku, powołane zostało przez mieszkańców Osiedla […] w […] w […] r. po stwierdzeniu, że w najbliższym sąsiedztwie mieszkań należących do osób tworzących stowarzyszenie, budowana jest kolejna stacja bazowa telefonii komórkowej. Osoby które tworzą Stowarzyszenie doszły do wniosku, że utworzenie stowarzyszenia umożliwi podjęcie działań na rzecz ochrony przed narastaniem zanieczyszczenia środowiska na osiedlu […]. Stowarzyszenie oświadczyło, że nie posiada żadnych środków ani konta bankowego.
Wezwaniem z dnia […] r. referendarz sądowy wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia złożonego wniosku przez podanie informacji:
1) jakie działania podejmuje Stowarzyszenie w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w regulaminie Stowarzyszenia,
2) ilu członków liczy Stowarzyszenie,
3) czy członkowie uiszczają składki, a jeżeli tak to w jakiej wysokości.
W odpowiedzi na to wezwanie Stowarzyszenie oświadczyło, że od momentu powołania w […] r. nie podjęło żadnych działań w celu gromadzenia środków finansowych, a do tej pory zadania wskazane w regulaminie realizowało prowadząc działania zmierzające do usunięcia stacji bazowej telefonii komórkowej i działania te nie wymagały większych nakładów finansowych. Stowarzyszenie wskazało, że liczy […] członków, nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, zapisów i spadków, ani korzystać z ofiarności publicznej. Członkowie Stowarzyszenia są zwykłymi ludźmi pracującymi na etatach, mającymi na utrzymaniu rodziny i nie posiadającymi specjalnych funduszy na działalność społeczną, dlatego też postanowili, że ewentualne składki członkowskie będą wpłacać w sytuacjach naprawdę wyjątkowych i w wysokości nie pogarszającej ich sytuacji finansowej.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia […] r. odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego.
Stowarzyszenie […] wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego.
Skarżące Stowarzyszenie uzasadniając sprzeciw wskazało, iż w związku
z realizacją inwestycji stacji bazowej telefonii komórkowej zostały naruszone prawa mieszkańców osiedla, między innymi członków Stowarzyszenia, które zostało powołane w celu obrony praw mieszkańców. W dalszej treści skarżące Stowarzyszenie podniosło szereg zarzutów odnośnie lokalizacji ww. inwestycji oraz postępowania przeprowadzonego w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Nadto strona skarżąca wskazała, iż Stowarzyszenie podjęło inicjatywę w celu wszczęcia postępowania sądowego, jednakże nie były pobierane składki na realizacje tego celu gdyż ze względu na dotychczasową działalność nie było takiej potrzeby. Oświadczyło także, iż przy liczbie […] członków jest w stanie porozumieć się i zebrać potrzebne środki. Do tej pory Stowarzyszenie działało poprzez wkład pracy poszczególnych jego członków, nie uzyskiwało żadnej pomocy ze strony państwa. Zdaniem Stowarzyszenia ich działanie podejmowane jest w interesie publicznym i winno być wolne od opłat. Problemem dla członków Stowarzyszenia jest zaplanowanie budżetu względem przyszłych ewentualnych kosztów sądowych, których pokrycie w przypadku przegranej mogłoby narazić rodziny członków na znaczne straty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Jak wynika z akt sądowych referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia […] r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Stowarzyszenie […] wniosło sprzeciw od w/w postanowienia, co spowodowało, że utraciło ona moc.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.
– zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a wniosek będący przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd.
W związku z powyższym Sąd na nowo rozpoznał wniosek strony skarżącej
o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a), a zwolnienie od obowiązku ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady i może mieć miejsce w ściśle określonych przypadkach, które określają poszczególne przepisy w tym art. 246 § 2 p.p.s.a. Przepis ten kreuje odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Podkreślić przy tym należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi formę pomocy Państwa poprzez dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez wnioskodawcę środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe z uwagi na trudną sytuację materialną, ekonomiczną strony.
Wobec powyższych unormowań rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia udzielenie mu pomocy finansowej ze strony Państwa. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Zważyć także należy, iż każdy kto wszczyna postępowanie sądowe powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do poniesienia kosztów.
Stowarzyszenie […] jest stowarzyszeniem zwykłym, które w myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 855 ze zm.) uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Funkcjonowanie organizacji jaką jest stowarzyszenie zwykłe winno być finansowane ze składek, które wnoszą poszczególni członkowie, którzy – chcąc realizować regulaminową działalność organizacji – muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia różnorodnych kosztów związanych z działalnością, w tym kosztów ewentualnych postępowań sądowych (sądowoadministracyjnych).
Fakt, że strona skarżąca powołuje się, iż podjęła działania mając na celu ogólnie rozumiane dobro publiczne nie oznacza, iż działalność ta co do zasady winna być finansowana przez Państwo. Przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, ani też przepisy innych ustaw nie przewidują takiego rozwiązania.
Nadto, pomoc finansowa udzielana w ramach prawa pomocy z założenia przysługuje podmiotom, które z przyczyn niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom, które zrzekły się, czy odstąpiły od pozyskiwania tych środków.
Według oświadczenia Stowarzyszenia […] składki członkowskie nie były pobierane, albowiem dotąd nie zaistniała taka potrzeba.
.Zdaniem Sądu, okoliczność, iż strona skarżąca działa w interesie publicznym, na rzecz większej liczby mieszkańców osiedla […] w […], w celu ochrony praw obywateli oraz okoliczność, iż do tej pory członkowie wnosili wkład w postaci własnej pracy – jak podkreśliła to strona skarżąca – nie wyczerpuje przesłanek przyznania stronie prawa pomocy.
Przerzucenie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby
w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych czy ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tego Stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2, art. 254 § 1 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Uzasadnienie wyroku