Sygnatura:
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne:
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Data:
2009-09-16
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Treść wyniku:
Oddalono skargę
Sędziowie:
Agnieszka MiernikGabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi B.A na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia […] lipca 2009 r. nr […] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie wyroku

I SA/Wa 1526/09UZASADNIENIEMinister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia […] lipca 2009 r.nr […], po rozpatrzeniu wniosku B. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia […] stycznia 2009 r. nr […], którą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody […] z dnia […] listopada 1994 r. nr […] dotyczącej przekazania na własność Gminy K. nieodpłatnie nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr […], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki […] o pow. […] m2, położonej w obrębie […], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości […] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia […] stycznia 2009 r. nr […] Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:Wojewoda […] decyzją z dnia […] listopada 1994 r. nr […], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), przekazał nieodpłatnie na własność Gminy K. nieruchomość szczegółowo opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości […].Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody […] wystąpił A. A., działający w imieniu B. A.Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w pierwszej kolejności podjął się ustalenia, czy wnioskodawczyni jest legitymowana do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Wojewody […].Organ administracji publicznej wskazał, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel mienia – i właściwa gmina, gdyż postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów, natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji.Organ ustalił, że Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia […] czerwca 1970 r. nr […] orzekł, na wniosek F. A., o przejęciu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego położonego we wsi K., z wyłączeniem zabudowań, które stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Decyzja ta wydana została na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz. U. Nr 3, poz. 15), co oznaczało, że wszystkie grunty stanowiły własność Państwa, natomiast F. A. zachowała prawo własności tylko do budynków stanowiących jej własność w dniu przekazania gospodarstwa na własność Państwa.Decyzją tą przyznano F.A. również prawo do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki gruntu o pow. […] ha z parceli nr […].Działka, na której położone były zabudowania stanowiące własność F. A. oznaczona była nr […].Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, ze Naczelnik Gminy K. wystąpił do Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych Pracownia Terenowa w S. o dokonanie podziału działki nr […] na działkę nr […] o pow. […] ha, na której położone były zabudowania stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności F. A. oraz działkę nr […] o pow. […] ha stanowiąca własność Skarbu Państwa. Jednakże zanim prace związane z podziałem działki zostały ukończone F. A. zmarła. W związku z tym Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia […] sierpnia 1993 r. nr […] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie nieodpłatnego przyznania na rzecz F. A. własności gruntu pod zabudowaniami własnymi, oznaczonego jako działka nr […] o pow. […] ha.Organ wskazał, że córki F. A., E. K. i B. A. zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 71, poz. 342) zwróciły się do Urzędu Rejonowego o nieodpłatne przekazanie na własność użytkowanych na podstawie umów dzierżawy części gruntów przyznanych w dożywotnie użytkowanie F. A. W wyniku podziału gruntu powstały m. in. działki […] o pow. […] ha użytkowana przez E. K. oraz działka nr […] o pow. […] ha użytkowana przez B. A.Ustanowiono również dojazd do tych działek przez działkę nr […]. Następnie Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia […] maja 1994 r. nr […] przyznał nieodpłatnie na własność B.A. działkę nr […] o pow. […] ha oraz decyzją z dnia […] maja 1994 r. nr […] przyznał nieodpłatnie na własność E. K. działkę nr […] o pow. […] ha.Organ ustalił, że Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia […] czerwca 1994 r. Sygn. akt […] stwierdził, że spadek po F. A. nabyły dzieci zmarłej tj. B. A., Z. D., E.K., J. A., S. A., każde po 1/5 części. Mając powyższe na względzie Kierownik Urzędu Rejonowego w S decyzją z dnia […] sierpnia 1995 r. nr […] przeniósł nieodpłatnie na rzecz B. A. 1/5 część działki nr […] o pow. […] ha a następnie decyzją z dnia[…] września 1995 r. nr […] przeniósł nieodpłatnie na rzecz E. K., Z. D., J. A., S. A. własność działki nr […] o pow. […] ha w udziale 1/5 części na rzecz każdego z nich.Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odnosząc się do działki nr […] zabudowanej zlewnią mleka, podniósł, że aktem notarialnym z dnia 24 października 1995 r. Rep. Nr […] Gmina K. oddała ją w użytkowanie wieczyste Okręgowej Spółdzielni […] w S. oraz przeniosła nieodpłatnie na jej rzecz własność budynku zlewni mleka znajdującego się na przedmiotowej działce nr […].Organ dokonując oceny dokumentów przedstawionych w sprawie doszedł do wniosku, że wnioskodawczyni, nie posiadała w dacie komunalizacji, ani nie posiada obecnie tytułu prawnego do spornej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr […], który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji. W tym stanie rzeczy organ uznał, że wnioskodawczyni nie legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 kpa, a zatem nie korzysta z przymiotu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody […] z dnia […] listopada 1994 r. nr […] i nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej.W tym stanie rzeczy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia […] stycznia 2009 r. nr […], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody […] z dnia […] listopada 1994 r. nr […].Po rozpatrzeniu wniosku B. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia […] stycznia 2009 r. nr […] oraz po ponownym przeanalizowaniu całości akt sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia […] lipca 2009 r. nr […]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.Organ w całości podtrzymał stanowisko, iż koniecznym było odmówienie wszczęcia postępowania – na podstawie art. 157 § 1 i 3 kpa – w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody […] z dnia […] listopada 1994 r. nr […] dotyczącej przekazania na własność Gminy K. nieodpłatnie nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr […], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działka […] o pow. […] m2, ponieważ z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni nie posiadała w dacie komunalizacji, ani nie posiada obecnie tytułu prawnego do spornej nieruchomości.Zdaniem organu nie ma wątpliwości co do tego, że nieruchomość ta pozostawała własnością Skarbu Państwa.Organ ponownie podkreślił, że w związku ze śmiercią F.A., Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia […] sierpnia 1993 r. nr […] umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie nieodpłatnego przyznania na rzecz F.A. własności gruntu pod zabudowaniami własnymi, oznaczonego jako działka nr […].Natomiast działki, faktycznie uprawiane i użytkowane na podstawie umów dzierżawy przez córki F. A., tj. B. A. i E. K. powstałe z podziału gruntu, zostały im przyznane na własność na ich wniosek w zakresie jaki wynikał z użytkowania.Organ odnosząc się do zarzutu skarżącej, że przedmiotowa działka nr […] nigdy nie stanowiła własności Skarbu Państwa wskazał, że działka nr […] była zabudowana budynkiem zlewni mleka, który nigdy nie stanowił własności F.A. i dlatego nie przywrócono własności gruntu pod nim na rzecz F. A., a później jej spadkobierców.Organ powołując się na art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53) wskazał, że tylko właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu przysługuje na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Podniósł, że żaden przepis nie stanowi, iż w przypadku śmierci osoby uprawnionej, własność działki przyznanej do dożywotniego użytkowania przyznaje się spadkobiercom w całości.Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia […] lipca 2009 r. nr […], wniosła B. A.W skardze skarżąca podniosła, że jest krzywdzące i niezasadne odrzucenie jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Podniosła, że Gmina K. wtargnęła na cudzy grunt oraz wskazała, że budynek zlewni mleka postawiony został w 1969 r.W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że skarga nie jest zasadna.Należy mieć na uwadze, że Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia […] czerwca 1970r., nr […] orzekł o przejęciu, na wniosek F.A., na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego o pow. […] ha, położonego w Kobylance, z wyłączeniem zabudowań, które stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Decyzją tą również przyznano jej prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania […] ha gruntów stanowiących własność Państwa. Było to prawo niezbywalne i nie podlegało dziedziczeniu. Decyzję wydano na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa.Ze znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentów oraz pisma kierowanego do B. A. z dnia 12 października 2004 r. wynika, że F. A. zrezygnowała w dniu 7 lipca 1983 r. z użytkowania gruntów przyznanych jej do dożywotniego użytkowania, zaznaczając, że część tych gruntów użytkują jej córki i na tej podstawie zawarte zostały z E. K. oraz B.A. umowy dzierżawy na faktycznie użytkowane przez nie części działki.W dniu 28 lutego 1989 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 10 poz. 53). Przepis art. 6 tej ustawy stanowi, że właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej.Prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, przysługuje zarówno osobie która przekazała gospodarstwo rolne Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem1 stycznia 1983 r., oraz jej spadkobiercom.Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia […] sierpnia 1995 r. nr […] przeniósł nieodpłatnie na rzecz B. A. 1/5 część działki nr […] o pow. […] ha a następnie decyzją z dnia […] września 1995 r. nr […] przeniósł nieodpłatnie na rzecz E. K., Z.D., J. A., S. A. własność działki nr […] o pow. […] ha w udziale 1/5 części na rzecz każdego z nich.Następnie zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 71, poz. 342) córki F.A. tj B. A. i E. K. zwróciły się do Urzędu Rejonowego o nieodpłatne przekazanie na własność użytkowanych przez nie na podstawie umów dzierżawy części gruntów przyznanych w dożywotnie użytkowanie F. A.B. A. posiadała umowę dzierżawy z dnia 7 września 1992 r. na część działki nr […] o pow. […] ha natomiast E. K. posiadała umowę dzierżawy z dnia 27 października 1992 r. na część działki nr […] o pow. […] ha.Zgodnie z powołanym art. osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki.W wyniku podziału gruntu nr […] o pow. […] ha powstały działki gruntu nr […] o pow. […] ha użytkowana przez E. K. oraz działka nr […] opow. […] ha użytkowana przez B. A. i działka […] o pow. […] ha zabudowana budynkiem zlewni mleka, znajdująca się w posiadaniu Okręgowej Spółdzielni […] w S. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia […] maja 1994 r. nr […] przyznał nieodpłatnie na własność B. A. działkę nr […] opow. […] ha oraz decyzją z dnia […] maja 1994 r. nr […] przyznał nieodpłatnie na własność E. K. działkę nr […] o pow. […] ha.Zgodnie z normą prawną wyrażoną w art. 118 powołanej ustawy uprawnienie do żądania bezpłatnego przekazania działki pozostawionej rolnikowi do dożywotnego użytkowania uzależnione jest od zaistnienia dwóch przesłanek, które muszą wystąpić łącznie. Mianowicie wnioskodawca musi być zstępnym osoby, której przysługiwało prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki i jednocześnie faktycznie władać nią w zakresie odpowiadającym uprawnieniom przysługującym zmarłemu rolnikowi. To znaczy najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego rolnika działka gruntu pozostająca w dożywotnim użytkowaniu powinna zostać przejęta w posiadanie przez zstępnego i być nieprzerwanie użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem.B. A. oraz E. K. przyznana została własność opisanych działek w zakresie odpowiadającym ich faktycznemu władaniu, przez obie córki F. A.Uprawnienia B. A. i E. K. odpowiadają zakresowi uprawnień zmarłej F.A. Bezsporne jest, że F. A. zrzekła się dożywotniego użytkowania działki, z uwagi na zły stan zdrowia, zaznaczając, że część tej działki jest użytkowana przez jej dwie córki.Wydzielona działka nr […] o pow. […] ha zabudowana budynkiem zlewni mleka w 1969 r. nigdy nie była we władaniu B. A. oraz E. K.Co więcej F. A. zrzekła się dożywotniego użytkowania działki za wyjątkiem części użytkowanych przez jej córki.Tak więc F. A. nie przysługiwało już prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania części działki wydzielonej pod zlewnię mleka.Działka nr […] nigdy nie została przejęta w posiadanie przez B. A. oraz E.K. jest to okoliczność bezsporna.Zarówno B.A. jak i E. K. nie mają uprawnień do żądania bezpłatnego przekazania działki pozostawionej F. A. do dożywotnego użytkowania, wydzielonej jako działka nr […].Sąd podziela stanowisko organu, że skarżąca, nie posiadała w dacie komunalizacji, ani nie posiada obecnie tytułu prawnego do nieruchomości, oznaczonej jako działka nr […], który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji.Organ słusznie uznał, że skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 kpa, a zatem nie korzysta z przymiotu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody […] z dnia[…] listopada 1994 r. nr […] i nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej.Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.