Sygnatura:
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne:
Administracyjne postępowanieEgzekucyjne postępowanie
Skarżony organ:
Minister Finansów
Data:
2008-01-31
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Treść wyniku:
Oddalono skargę
Sędziowie:
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/Małgorzata Długosz-SzyjkoSylwester Golec /sprawozdawca/

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Minister Finansów z dnia […] listopada 2007 r. nr […] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie określenia wysokości nie przekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę

Uzasadnienie wyroku

III SA/Wa 209/08Uzasadnienie.Z akt niniejszej sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. prowadził egzekucję administracyjną w stosunku do C. P.W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących zobowiązanemu C. P. od dłużnika sp. z o.o. A. z tytułu umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości należącej do zobowiązanego, o wartości 2 863 880,00 zł. Pismami z dnia 16 kwietnia, 13 maja i 10 czerwca 2003 r. sp. z o.o. A. uznała zajętą wierzytelność i poinformowała organ, że przekaże należność do organu egzekucyjnego po podpisaniu umowy sprzedaży nieruchomości.W dniu 4 lipca 2003 r. pomiędzy skarżącą spółką i C. P. doszło do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości za kwotę 850 000,00 zł z terminem zapłaty przypadającym na dzień 31 października 2003 r.W dniu 10 października 2003 r. A. O. członek zarządu skarżącej spółki oświadczyła, że spółka otrzymuje liczne zgłoszenia wierzytelności od wierzycieli C. P. i w związku z tym zawiera bądź będzie zawierać układy z wierzycielami. Ponadto A. O. została pouczona o treści art. 71a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.e.a.). Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą spółkę wynika, że należność przysługująca C. P. z tytułu w/w umowy została przekazana przez spółkę jego wierzycielom. Ponadto w dniu 29 maja 2003 r. skarżąca spółka zawarła z C. P. umowę przelewu wierzytelności, przysługującej jej od spółki z o.o. C. o wartości 311 840,00 zł.Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. postanowieniem z dnia […] listopada 2003 r. nr […], na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określił wysokość nieprzekazanej przez skarżącą spółkę, zajętej wierzytelności przysługującej C. P. w kwocie 141.250,72 zł.A. sp. z o.o. zaskarżyła powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w S., który postanowieniem z dnia […] stycznia 2004 r. nr […] stwierdził niedopuszczalność zażalenia z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.W 21 maja 2007 r. A. sp. z o.o. wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w S. z wnioskiem z stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia […] listopada 2003 r. nr […] określającego wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. Spółka we wniosku wskazywała, że postanowienie którego stwierdzenia nieważności zażądała zostało dotknięte wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku spółka stwierdziła, że po zawarciu z C. P. w/w umowy zobowiązującej do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, a także po zawarciu umowy sprzedaży, zawarła z jego wierzycielami umowy na mocy, których nabyła wierzytelności przysługujące im w stosunku do C. P. Spółka oprócz nieruchomości nabyła od zobowiązanego również zasiewy a także maszyny, jednakże przedmioty te zajęte były przez komornika sądowego. Skarżąca spółka spłaciła zobowiązania skarżącego z tytułu umów dzierżawy oraz zobowiązania wobec Urzędu Miasta i Gminy w C. Ponadto skarżąca spółka zawarła ze zobowiązanym umowę przelewu wierzytelności, na mocy której przeniosła na C. P. wierzytelność przysługującą jej od spółki z o.o. C. W wyniku tych czynności skarżąca spółka stała się wierzycielem C. P. na łączną kwotę 1 609 653,70 zł, natomiast C. P. z tytułu umów sprzedaży majątku przysługiwała w stosunku do skarżącej spółki wierzytelność w wysokości 1 609 302,40 zł. Po skompensowaniu tych wierzytelności C. P. zobowiązany był zapłacić skarżącej spółce 351,30 zł.Zdaniem spółki w tej sytuacji po dokonaniu opisanej kompensaty nie miała ona obowiązku przekazać do organu egzekucyjnego kwot wynikających z dokonanego wcześniej zajęcia wierzytelności oraz nie miała możliwości faktycznych w tym zakresie, gdyż nie była dłużnikiem zobowiązanego. Z tego względu brak było podstaw do stwierdzenia, że spółka w sposób bezpodstawny uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, co na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekaznej kwoty. Spółka twierdziła, że w opisanym stanie faktycznym organ nie miał kompetencji do zastosowania powołanego przepisu, gdyż nie wystąpił stan faktyczny opisany w hipotezie tego przepisu. Opierając się na tej argumentacji spółka twierdziłam, że zaskarżone postanowienie naruszało art. 7 Konstytucji RP.Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia […]lipca 2007 r. nr […] odmówił stwierdzenia nieważności w/w. postanowienia, stwierdzając w uzasadnieniu postanowienia, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a.Strona wniosła do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie.Minister Finansów nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. i postanowieniem z dnia […] listopada 2007 r. nr […] i utrzymał je w mocy.Na powyższe postanowienie Ministra Finansów A. sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.W skardze zarzucono obrazę przepisów art. 7 i 8 k.p.a. przez pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów stanu faktycznego przedstawionych we wniosku o stwierdzeniu nieważności wynikających z umowy dzierżawy a także umów cesji wierzytelności. Zdaniem strony skarżącej umowy te świadczą o tym, że nie zostały dokonane żadne wypłaty zobowiązanemu, lecz dokonano potrącenia wierzytelności przysługujących skarżącej spółce od zobowiązanego, a tym samym brak było podstawy faktycznej do wydania postanowienia, o którego stwierdzenie nieważności wnosiła strona skarżąca. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 71 a § 1 i 9, art. 71b oraz art. 1a pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż nie wystąpiły w sprawie przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie powinno mieć formę decyzji, a nie postanowienia. W uzasadnieniu skargi wskazano okoliczności faktyczne przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. Skarżąca spółka wskazywała, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności faktyczne stanowiące podstawę do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.Minister Finansów w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Skarga jest bezzasadna.Zgodnie z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym zapadają w formie postanowień. Treść art. 71a § 9 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego wydane na podstawie tego przepisu powinno mieć formę postanowienia. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny wydał takie postanowienie a strona skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności tego postanowienia.Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (ustawy u.p.e.a. – przypis Sądu), w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w zakresie wzruszania w trybie nadzwyczajnym, rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu egzekucyjnym i należy w tym zakresie na podstawie art. 18 u.p.e.a. odpowiednio stosować regulacje zawarte w k.p.a. (por. R. Hauser, A. Skoczylas glosa do wyroku NSA z dnia 14 marca 2001 r., sygn. akt I SA 439/00.,Orzecznictwo Sądów Polskich 2002/6/76)Zgodnie z treścią art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113 k.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 145-152 oraz art. 156-159 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158 k.p.a., wydaje się postanowienie.Z treści przytoczonych przepisów wynika, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli jest to postanowienie, na które służy zażalenie. Treść przepisu art. 126 k.p.a. wskazuje wprost, że w przypadku odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia rozstrzygnięcie powinno mieć formę postanowienia.Skoro do stwierdzenia nieważności postanowień mają odpowiednie zastosowanie przepisy o stwierdzeniu nieważności decyzji to zasadnym jest przyjęcie, że w postępowaniu tym należy uwzględniać utrwalone poglądy judykatury i piśmiennictwa dotyczące przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła postanowieniu wydanemu przez organ egzekucyjny na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. wady określone w art. 156 § 1 pkt 2 tj. wydanie postanowienia bez podstawy prawnej oraz rażące naruszenie prawa. Zdaniem strony skarżącej w niniejszej sprawie organ błędnie uznał, że strona skarżąca swym postępowaniem zrealizował w rzeczywistości stan faktyczny opisany w hipotezie art. 71a § 9 u.p.e.a.Wydanie aktu administracyjnego bez podstawy prawnej oznacza sytację, w której brak jest przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis istnieje, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne np. akt oparto na normie, która nie jest normą powszechnie obowiązującą (J. Borkowski, Komentarz do k.p.a., 2004, s. 725). W niniejszej sprawie organ wydał postanowieni na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Przepis ten w swej treści zawiera jasne i niebudzące wątpliwości uprawnienie dla organu do wydania postanowienia w przedmiocie określenia kwoty nieprzekaznej wierzytelności. Postanowienie o takiej właśnie treści zostało wydane w niniejszej sprawie. Przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. jest normą ustawową, która obowiązywała w dacie wydania przedmiotowego postanowienia zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że norma ta nie była prawem powszechnie obowiązującym.Rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zawarte w akcie administracyjnym jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią normy prawnej na podstawie, której rozstrzygnięto o prawach i obowiązkach adresata aktu administracyjnego. Oczywisty charakter mają te naruszenia prawa, które można stwierdzić przez proste odczytanie normy prawnej i porównanie, ustalonej w ten sposób jej treści z rozstrzygnięciem podjętym przez organ (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988 r., sygn. akt III SA 481/88). W piśmiennictwie prezentowany tez jest pogląd, według którego "rażące naruszenie prawa" to takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. A. Zieliński, O "rażącym" naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a. , Polemiki, PiP 1986, z. 2, s. 104 i n.). NSA w wyroku z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92 i 436-466/92 ( ONSA 1993, nr 1, poz. 23: ) stwierdził:1 rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa;2. obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące".W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia […] listopada 2003 r. nr […] w sposób rażący naruszało prawo. Postanowienie to było zgodne z treścią art. 71a § 9 u.p.e.a. Strona skarżąca rażącego naruszenia przepisów art. 71a § 1 i 9, art. 71b, i art. 1a pkt 3 u.p.e.a. upatrywała w błędnym zastosowaniu tych przepisów, a w szczególności w błędnym zastosowaniu przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. Strona skarżąca w skardze oraz w toku postępowania przed organami podnosiła, że w niniejszej sprawie organ błędnie ocenił stan faktyczny sprawy i zastosował przepis art.71a § 9 u.p.e.a w sytuacji, gdy brak było podstaw do twierdzenia że skarżąca spółka uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. W ocenie Sądu tego rodzaju zarzut nie może uzasadniać stwierdzenia, że organ w sposób rażący naruszył art. 71a § 1 i 9, art. 71b, i art. 1a pkt 3 u.p.e.a. w sytuacji, gdy w sprawie istniały okoliczności faktyczne, które mogły uzasadniać stwierdzenie iż wierzyciel w sposób bezprawny uchyla się od przekazania organowi kwot zajętej wierzytelności. W rozpoznanej sprawie skarżąca spółka po wezwaniu jej do przekazania kwot stanowiących wierzytelność zobowiązanego dokonała czynności prawnych, których stronami obok skarżącej spółki byli zobowiązany oraz jego wierzyciele, w wyniku których zarówno zobowiązany C. P. jak i skarżąca spółka stali się w stosunku do siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami co dawało podstawę do dokonania potrąceń wzajemnych wierzytelności i nieprzekazywania do organu kwot należnych od zobowiązanego. Przy takim ułożeniu wzajemnych stosunków pomiędzy skarżąca spółką i C. P., organ dokonując oceny zaistniałego stanu faktycznego mógł uznać, że działania te prowadzą do bezzasadnego uchylania się przez skarżącą spółkę od przekazania zajętej wierzytelności. Tego rodzaju ocena nie naruszała w sposób rażący przepisów art. 7 i 8 k.p.a. Nawet, jeżeli ocena ta była błędna to nie miała ona cech działania, które w sposób oczywisty jest sprzeczne z wyrażoną w art. 7 i 77 k.p.a. zasadą prawdy materialnej. Dokonana przez organ ocena stanu faktycznego sprawy miała swoje uzasadnienie w okolicznościach faktycznych, które zaistniały w niniejszej sprawie. Ocena ta opierała się na logicznym rozumowaniu prowadzonym przez organ na p[odstawie tych faktów i dlatego nie mogła zostać uznana za naruszającą prawo w sposób rażący. Z tego względu dokonanej w niniejszej sprawie przez organ egzekucyjny, oceny stanu faktycznego sprawy, jako stanu uzasadniającego wydanie postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. nie można było wzruszyć w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a.Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji..