Sygnatura:
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne:
Inne
Skarżony organ:
Wojewoda
Data:
2010-03-18
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Treść wyniku:
Wystąpiono z sygnalizacją o poinformowaniu właściwych organów lub ich organów zwierzchnich o uchybieniach w toku postępowania administracyjnego
Sędziowie:
Bogusław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Wojewody z dnia […]. Nr […] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a poinformować Starostę o istotnych naruszeniach prawa występujących w postępowaniu prowadzonym z wniosku M. R. z dnia […]. w sprawie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości oraz o odszkodowanie za grunt przejęty pod ulicę.

Uzasadnienie wyroku

Zgodnie z art. 155 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. nr 153 poz.1270), w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Jest to tzw. postanowienie sygnalizacyjne. Istotą tego postanowienia jest poinformowanie organu administracji publicznej o nieprawidłowościach w jego funkcjonowaniu, które zostały ujawnione w toku postępowania sądowego.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając sprawę ze skargi M. R. na postanowienie Wojewody z dnia […] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości oraz odszkodowanie za grunt przyjęty pod ulicę uznał, że w omawianej sprawie zachodzi konieczność poinformowania Starosty o istotnych naruszeniach prawa, których dopuszczono się w toku postępowania.W ocenie Sądu istotne naruszenie przepisów prawa w niniejszej sprawie polega przede wszystkim na nierespektowaniu przez organ administracji art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 i art. 36 § 1 i 2 kpa, co doprowadziło do nieuzasadnionej opieszałości w załatwieniu wniosku M. R. z dnia 23 września 2002 r.Przypomnieć należy, iż z godnie z art. 12 § 1 kpa wszystkie organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rozwinięciem tej reguły są postanowienia art. 35 kpa, w którym podkreślono obowiązek załatwiania sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Analiza czynności przeprowadzonych przez organ administracji w toku prowadzonego postępowania, a także czas i forma ich podejmowania prowadzi do wniosku, że organ ten dopuścił się wielokrotnego uchybienia terminów określonych w art. 35 § 3 kpa. Czas bezczynności organu między jego działaniami (pismami) wynosił nawet do 6 miesięcy, przy czym tak długie przerwy były pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Poza tym należy zauważyć, że większość pism organu administracji nie stanowiło o załatwieniu sprawy merytorycznie w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 kpa. Zaznaczyć trzeba, że skoro strona występuje z określonym żądaniem, rzeczą organu jest merytoryczne rozstrzygnięcie istoty sprawy (art. 104 § 2 kpa), albo umorzenie postępowania (art. 105 § 1kpa), gdy uzna, że określone żądanie nie mieści się np. w katalogu spraw, które mogą być rozstrzygane decyzyjnie, albo ewentualnie przekaże organowi właściwemu w sytuacji gdy sam uzna się za niewłaściwy.W przedmiotowej sprawie Starosta dopiero po 4 latach od dnia złożenia wniosku przez skarżącą wydał postanowienie z dnia […] o zawieszeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 pkt 4 kpa. Przez ten okres organ co prawda informował stronę o swoich czynnościach, nie miały one jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia (zawieszenia) tego postępowania. Starosta nigdy nie kwestionował, że w przedmiotowej sprawie skarżąca wnosi o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości nr 537 i nr 486 położonych w N. K. oraz odszkodowanie za grunt przyjęty pod drogę publiczną. W związku z tym wiedział także, że sprawa ustalenia wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną może być rozpatrywana dopiero po wydaniu przez Wojewodę ostatecznej decyzji, która potwierdzi uzyskanie własności przez podmiot publicznoprawny w myśl art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Oznacza to, że rozstrzygnięcie Wojewody stanowiło zagadnienie wstępne, ujawnienie którego w toku postępowania obligowało organ do zawieszenia postępowania z urzędu.Dlatego tym bardziej niezrozumiałe i naganne było działanie organu w tym okresie.Prawnego uzasadnienia i usprawiedliwienia nie znajdują także działania podjęte przez organ po zawieszeniu postępowania (m.in. wizja lokalna w dniu 7 września 2006r.). W przypadku bowiem zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa przewidziane są dwa tryby usuwania przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania: tryb podstawowy (art. 100 § 1 kpa) i tryb nadzwyczajny (art.100 § 2 i § 3 kpa) (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydanie 6, warszawa 2004, s. 446). Żaden z nich jednak nie został przez Starostę zastosowany. W związku z czym, po raz kolejny Starosta dopuścił się niewłaściwego postępowania.Podkreślić trzeba, że stosownie do art. 134 w zw. z art. 144 kpa obowiązkiem organu administracji publicznej, który wydał postanowienie, jest przesłanie zażalenia wraz z aktami sprawy organowi zażaleniowemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał on zażalenie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowego postanowienia w myśl art. 132 kpa. Jednak w omawianej sprawie przekazanie zażalenia M. R. z dnia 30 maja 2006r. na postanowienie Starosty z dnia […] do Wojewody miało miejsce dopiero w dniu 28 stycznia 2010r. (pismo Starosty z dnia 28 stycznia 2010r., k. 6 akt adm.). Wobec powyższego nie budzi wątpliwości fakt, że organ przez okres 4 lat uchylał się od przekazania sprawy organowi właściwemu, co również przesądza o jego niedbałym postępowaniu. Zauważyć należy, iż art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi o konieczności takiego kształtowania przebiegu postępowania, aby, w miarę możliwości, przewidziane w nim było prawo wniesienia przez stronę środka zaskarżenia o charakterze dewolutywnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 listopada 2009r., I SA/Gd 497/09, LEX nr 534532).Podkreślić trzeba, że opieszałość w podejmowaniu czynności przez organ, skutkowała prowadzeniem postępowania administracyjnego przez okres około 8 lat. Datą wszczęcia sprawy jest bowiem 23 września 2002r., czyli dzień złożenia wniosku przez M. R. ( art. 61 § 1 i 3 kpa). Do chwili obecnej sprawa nie jest załatwiona i nie toczy się dalsze postępowanie przed organem właściwym w kwestii zagadnienia wstępnego. W tym kontekście jako niedopuszczalne uznać należy zignorowanie przez Starostę obowiązku wynikającego z art. 100 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ma obowiązek wystąpienia równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwania strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że organ ani w postanowieniu o zawieszeniu z dnia 29 maja 2006 r., ani w innym odrębnym piśmie powyższego obowiązku nie dopełnił.Kolejnym uchybieniem organu, które w oczywisty sposób łączy się z poruszonymi już wyżej kwestiami, jest naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada ta określona w art. 9 kpa wskazuje, że organ orzekający obowiązany jest czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać jej niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Pod terminem udzielenia niezbędnych wskazówek mieszczą się m.in. wytyczne o sposobie składania wniosków, podań (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008r., I SA/Wa 136/08, LEX nr 516076). Ze zgromadzonego materiału wynika, że Starosta w pismach informował stronę o kwestiach, które nie zmierzały jednak do załatwienia sprawy i tym samym wprowadzały stronę w błędne przekonanie, że organ podejmuje właściwe czynności procesowe. W konsekwencji brak należytego zaangażowania Starosty doprowadził do wstrzymania toku sprawy, uniemożliwiając stronie dokonywanie dalszych czynności zmierzających do jej zakończenia.W postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów kpa obowiązują zasady, które nie były przestrzegane przez organ administracji publicznej w omawianej sprawie, a które wywodzą się z przepisów Konstytucji oraz z ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności.Jedną z tych zasad jest, wskazana w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zasada dotycząca prawa do sprawiedliwego, jawnego i szybkiego procesu, powtórzona w art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który także porusza kwestie sprawiedliwego procesu przed organem administracyjnym, załatwienia sprawy w szybkim terminie i uzyskania wyczerpującej informacji. Problem skutków nie przestrzegania tych zasad został również omówiony w wyroku Sądu Najwyższego, który przyjął, że w świetle art. 6 Konwencji i kształtującego się na podstawie tego przepisu orzecznictwa Trybunału Europejskiego nadmierna długość toczącego się w sprawie postępowania może być kwalifikowana jako naruszenie służącego każdemu prawa do rozstrzygnięcia jego sprawy "w rozsądnym terminie" przez niezawisły sąd (por. wyrok SN z dnia 24 czerwca 1993 r., sygn. akt. III ARN 33/93, Lex 10913).Zasady wyżej wymienione częściowo zostały przywołane także w art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji uchwalonego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. (por. Jerzy Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji – tekst i komentarz o zastosowaniu w warunkach polskich procedur administracyjnych, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2005, s. 29), który wprowadza wiele ogólnych zasad obowiązujących urzędników w toku czynności administracyjnych, w tym dotyczących terminów podjęcia decyzji.Sąd stwierdza, że łamanie powyższych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego prowadzi do powstania z winy organów negatywnych dla strony skutków prawnych.Dlatego też Sąd uznał za uzasadnione wystąpienie z niniejszą sygnalizacją.Wskazując na powyższe uchybienia Sąd oczekuje informacji o zajętym stanowisku w tej sprawie i podjętych działaniach w sprawie, zgodnie z art. 155 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.