Sygnatura:
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne:
Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ:
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Data:
2010-03-24
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Treść wyniku:
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sędziowie:
Cezary KosternaLeszek KobylskiMarek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia […] sierpnia 2008 r. nr […] w przedmiocie odmowa wypłaty uposażenia 1) uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia […] lipca 2008 r. nr […]; 2) stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz skarżącego kwotę […] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie wyroku

Pismem z dnia […] czerwca 2007 roku W.S. wystąpiłz wnioskiem do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o wyliczenie należnego wynagrodzenia za okres […] miesięcy – od […] czerwca 2002 roku do […] października 2004 roku oraz wypłacenie różnicy pomiędzy kwotą, którą otrzymał będąc na zasiłku dla bezrobotnych oraz pozostając w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę zawartej z innym pracodawcą, a tym co mógłby otrzymać będąc funkcjonariuszem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pismem z […] sierpnia 2007 roku sprecyzował swoje żądanie wnosząc o wypłatę za ten okres pełnego wynagrodzenia oraz innych świadczeń pieniężnych z należnymi ustawowymi odsetkami.Rozkazem personalnym nr […] z dnia […] sierpnia 2007 roku, utrzymanym w mocy rozkazem personalnym nr […] z dnia […] września 2007 roku, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówił wypłaty żądanego uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych za wnioskowany okres, ponieważ jego zdaniem w okresie od […] lipca 2002 roku do […] października 2004 roku nie istniał stosunek służbowy W. S., bowiem status funkcjonariusza odzyskał on dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 789/04 z dnia 26 lipca 2004 roku.Po rozpoznaniu skargi złożonej przez W.S. na rozkaz w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1986/07 uchylił zaskarżony oraz poprzedzający go rozkaz.Sąd wskazał, że stosunek służbowy skarżącego wobec niezastosowania przez organ przy wypowiedzeniu w 2002 roku przepisu art. 60 ust.4 ustawy z dnia 24 maja 2002 roku o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. nr 74, poz. 676 ze zm. dalej jako ustawa o ABW i AW) i skróceniu okresu ochronnegoz 6 miesięcy do 1 miesiąca, spowodował, że stosunek ustał dopiero z dniem […] lipca 2002 roku. Miało to wpływ na kwestię wypłaty świadczeń za okres od […] lipca 2002 roku do […] grudnia 2002 roku.W dniu […] maja 2008 roku W.S. kolejny raz sprecyzował swoje żądanie i wniósł o wypłatę uposażenia oraz innych świadczeń za okres od […] lipca 2002 roku do […] października 2004 roku.Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia […] lipca 2008 roku nr […] utrzymanym w mocy rozkazem personalnym nr […] z dnia[…] sierpnia 2008 roku odmówił wypłaty uposażenia za okres od […] lipca 2002 roku do […] października 2004 roku.Organy wydając przedmiotowe rozstrzygnięcia, mając na uwadze wskazania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1986/07, wskazywały na potrzebę analizy ustalenia prawa do uposażenia skarżącego w dwóch przedziałach czasowych tj. od […] sierpnia 2002 roku do […] grudnia 2002 roku oraz od […] stycznia 2003 roku do […] października 2004 roku.W odniesieniu do pierwszego okresu organ podniósł, że stwierdzenie przez Sąd istnienia stosunku służbowego w podanym przedziale czasu, nie zwalnia organu, przy ustalaniu prawa funkcjonariusza do uposażenia od zbadania, czy zaistniały przesłanki do jego wypłacenia, w szczególności czy roszczenie jest nadal wymagalne. Jest to bowiem roszczenie o charakterze pieniężnym i jako takie, zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o ABW i AW ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia w którym stało się wymagalne.Według organów podstawę do wymagalności tego roszczenia stanowiło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, syg. akt K 45/02 z dnia 20 kwietnia 2004 roku, które zostało opublikowane w dniu 12 maja 2004 roku. W tej dacie rozpoczął swój bieg termin wymagalności. W związku z powyższym 3 letni termin przedawnienia upłynął w dniu 12 maja 2007 roku.Odnośnie drugiego przedziału czasowego tj. od […] stycznia 2003 roku do[…] października 2004 roku, organ zauważył, że zgodnie z dokonaną przez Sąd oceną prawną, stosunek służbowy W.S. ustał z dniem […] grudnia 2002 roku. Stosunek ten został reaktywowany dopiero z dniem […] października 2004 roku i z tego względu nie ma podstaw do żądania jakichkolwiek świadczeń za ten okres.W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowaną wcześniej argumentację.Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 589/08, po rozpoznaniu skargi W.S. na rozkaz personalny nr […] z dnia […] sierpnia 2008 roku oddalił skargę.Odnośnie pierwszego przedziału czasowego tj. od […] sierpnia 2002 roku do […] grudnia 2002 roku Sąd podzielił stanowisko organu, że podstawę roszczenia skarżącego za ten okres stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. aktK 45/02 opublikowane w DZ.U nr 109, poz. 1159 z dnia 12 maja 2004 roku.W ocenie Sądu data publikacji tego wyroku, wyznacza datę wymagalności roszczenia, od której należy liczyć termin jego przedawnienia. Zgodnie z art. 122 ust.1 ustawy o ABW i AW roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 letniego okresu przedawnienia, licząc od dnia wymagalności roszczenia. W niniejszym przypadku termin przedawnienia upłynął w dniu 12 maja 2007 roku. Wniosek o jego wypłatę skarżący złożył dopiero w dniu […] czerwca 2007 roku.Sąd uznał, że przed wyżej wskazaną datą skarżący nie podejmował działań, które spowodowałyby przerwanie biegu przedawnienia. Z tego względu podnoszony przez organ zarzut przedawnienia Sąd uznawał za skuteczny.Jeżeli chodzi o odmowę wypłaty uposażenia za pozostały okres tj. od […] stycznia 2003 roku Sąd również uznał stanowisko organu za prawidłowe.W tym zakresie powołał się na ocenę prawną dokonaną wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1986/07, gdzie Sąd uznał, że stosunek służbowy W.S. ustał z dniem […] grudnia 2002 roku. Tym samym, od dnia następnego skarżący nie pozostawał w służbie. Został do niej przywrócony na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2004 roku, sygn. akt II SA/Wa 789/04. Wyrok Sądu działa ex nunc i uchyla skutki rozkazówo zwolnieniu ze służby od dnia uprawomocnienia się wyroku tj. od dnia[…] października 2004 roku.Sąd też wskazywał, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego samo przez się nie przywraca funkcjonariusza do służby, stwierdza jedynie niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego zwolniono funkcjonariusza ze służby.Z tego względu w ocenie Sądu nie jest zasadne żądanie skarżącego dotyczące ustalenia prawa do wypłaty uposażenia od dnia […] października 2004 roku.Sąd również nie uznał za zasadne żądania dotyczącego ustalenia i wypłaty skarżącemu uposażenia od […] lipca 2004 roku (dnia wydania wyroku uchylającego rozkazy zwolnienia ze służby).W ocenie Sądu wydany w dniu […] lipca 2004 roku wyrok nie wstrzymał wykonania rozkazów o zwolnieniu skarżącego ze służby. Nie jest więc możliwym wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie zwolnienia, ponieważ na dzień wydania wyroku decyzja była już wykonana.Sąd zwracał również uwagę, że zgodnie z art. 114 ust.1 ustawy o ABW oraz AW prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Zgodnie zaś z art. 121 ust.3 tej ustawy prawo do uposażenia wygasaz ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.Zdaniem Sądu treść art. 114 ust.1 ustawy o ABW oraz AW nie może być rozumiana w ten sposób, że sam fakt mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe powoduje obowiązek wypłaty uposażenia, w oderwaniu od wykonywania przez niego powierzonych mu zadań, czy obowiązków albo w oderwaniu od gotowości do podejmowania służby. W tym zakresie Sąd wskazywał, że skarżący po zwolnieniu ze służby już w dniu […] lipca 2002 roku zarejestrował się jako bezrobotny z prawem do zasiłku od […] sierpnia 2002 roku. Od […] października 2002 roku podjął zatrudnienie na stanowisku kierownika ochrony w A. spółka z o. o. Gotowość do podjęcia służby skarżący zgłosił dopiero w dniu […] października 2004 roku.Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W.S. wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 roku, sygn. akt I OSK 925/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Sąd wskazywał, że stwierdzenie niekonstytucyjności art. 230 ust. 7 ustawy o ABWi AW w zakresie określonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 roku, sygn. aktK 45/02 oznacza, iż w stosunku do skarżącego znajduje zastosowanie art. 60 ust.4 tej ustawy, który reguluje skutki rozwiązania stosunku służbowego w wypadku likwidacji lub reorganizacji jednostki Agencji, połączonej ze zmniejszeniem obsady etatowej i wprowadza 6 miesięczny okres wypowiedzenia.W efekcie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie stosunku służbowego skarżącego nastąpiło w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy tj. z dniem[…] grudnia 2002 roku.Z tego względu w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 121 ust. 3 ustawy o ABW i AW, prawo do uposażenia przysługiwało skarżącemu do czasu upływu okresu wypowiedzenia. Jednocześnie Sąd zauważał, że funkcjonariuszowi któremu wypowiedziano stosunek służbowy na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie zawsze przysługuje prawo do uposażenia.W kwestii przysługującego uposażenia za ten okres winny mieć zastosowanie przepisy art. 114 ust. 1 i art. 121 ust. 3 ustawy o ABW i AW.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawo do uposażenia winno wiązać się z pozostawaniem w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale obiektywną możliwość do wykonywania czynności funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Gotowość taką będzie na przykład wyłączać pozostawanie w innym stosunku pracy lub stosunku służbowym.Według oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybieniem Sądu, który rozpoznawał skargę, było nie poddanie ocenie kwestii związanej z deklarowaną przez skarżącego gotowością do służby, przez co nie można było jednoznacznie ocenić jego prawa do uposażenia za okres do […] grudnia 2002 roku.Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmiennej ocenie podlegać musi okres od upływu wypowiedzenia do […] października 2004 roku. Skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozciągają się jedynie na okres do dnia […] grudnia 2002 roku. Po upływie tego okresu nie można przyjąć, że stosunek służbowy istniał, a w konsekwencji, że przysługiwało prawo do uposażenia.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Skarga W. S. zasługuje na uwzględnienie.Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem.W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, sygn. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.W ocenie Sądu zarzuty skargi w zakresie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego – art. 114 ust. 1, art. 121 ust. 3 dotyczących prawa do uposażenia oraz art. 122 ust.1 i 3 ustawy o ABW i AW w zakresie przedawnienia roszczenia do uposażenia należy uznać za zasadne.Tak jak wskazał już w swoim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podstawowe zasady prawa do uposażenia statuują przepisy art. 114 ust.1 oraz art. 121 ust.3 ustawy o ABW i AW, w myśl których prawo to powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe, zaś wygasa z ostatnim dniem miesiąca,w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.Odnosząc te zasady do sytuacji skarżącego należy wskazać, że skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2004 roku, który orzekł, żeart. 230 ust. 7 ustawy o ABW i AW, w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust.4 i art. 63 tej ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust.4, rozciągają się na okres do […] grudnia 2002 roku. Z tym dniem upłynął okres 6 miesięcznego wypowiedzenia, zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy o ABW i AW.Po upływie tego okresu nie istniał stosunek służbowy, a w konsekwencji nie przysługiwało skarżącemu prawo do uposażenia. Tak więc za ten okres nie przysługuje skarżącemu prawo do ubiegania się o uposażenie na podstawie przepisów ustawy o ABW i AW.Sam fakt trwania stosunku służbowego skarżącego w okresie od […] lipca 2002 roku do […] grudnia 2002 roku nie przesądza automatycznie o tym, że za ten cały okres przysługiwać mu będzie uposażenie. Prawo do uposażenia winno wiązać sięz pozostawaniem w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale obiektywną możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza ABW.W tym zakresie organ rozpoznając sprawę nie przeprowadził ustaleń co gotowości do podjęcia służby przez skarżącego w tym okresie. Niewątpliwie w okresie od[…] października 2002 roku do […] grudnia 2002 roku skarżący pozostawał w stosunku pracy, co będzie wyłączać będzie jego gotowość do służby.Organ uznał, że roszczenie skarżącego o uposażenie uległo przedawnieniu na podstawie art. 122 ust.1 ustawy o ABW i AW, uznając że upłynął 3 letni okres przedawnienia. Organ uznał, że termin przedawnienia zaczął biec od daty publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. od 12 maja 2004 roku. Wniosek o wypłatę uposażenia skarżący złożył dopiero w dniu […] czerwca 2007 roku.Stanowisko w przedmiocie przedawnienia prawa do uposażenia, zaprezentowane przez organ należy uznać za błędne. Bieg terminu przedawnienia prawa do uposażenia rozpoczął swój bieg od daty uprawomocnienia się wyroku z dnia 26 lipca 2004 roku, uchylającego rozkazy w przedmiocie jego zwolnienia ze służby w 2002 roku. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego przedmiotowych rozkazów personalnych otwierała drogę skarżącemu do dochodzenia roszczeń związanych z prawem do uposażenia za okres wypowiedzenia.W sytuacji gdy roszczenie o wypłatę uposażenia skarżący wniósł w dniu […] czerwca 2007 roku, to nie można uznać, że upłynął okres przedawnienia roszczenia, określony w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW i AW.Organ ponownie rozpoznając sprawę winien ustalić prawo skarżącego do uposażenia za okres od […] lipca 2002 do […] grudnia 2002 roku stosując przepisyart. 114 ust. 1 oraz art. 121 ust. 3, biorąc pod uwagę realną gotowość do świadczenia służby przez skarżącego w przedmiotowym okresie.Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a orzeczono jak na wstępie.Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania – wynagrodzenia pełnomocnika.