Sygnatura:
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne:
Prawo pomocy
Skarżony organ:
Dyrektor Izby Skarbowej
Data:
2010-03-01
Sąd:
Naczelny Sąd Administracyjny
Treść wyniku:
Oddalono zażalenie
Sędziowie:
Maria Dożynkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "P." sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 702/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "P." sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 kwietnia 2009 r. nr … w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie wyroku

Zaskarżonym postanowieniem z 2 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 702/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił "P." sp. z o.o. w Z. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 14 kwietnia 2009 r. nr … w przedmiocie podatku od towarów i usług.W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w wyniku działań organów skarbowych skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe, co uniemożliwia pozyskanie i dysponowanie jakimikolwiek środkami finansowymi. Wszelkie nieruchomości oraz ruchomości spółki zostały zajęte przez komorników. Trwa licytacja tych przedmiotów, a wpisy hipoteczne dotyczące nieruchomości w efekcie uniemożliwiają ich sprzedaż. Jej kapitał zakładowy wynosi 1700000 zł, a wartość posiadanych środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 4362182,77 zł. W ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w rozmiarze 5169319,24 zł. Na rachunkach bankowych brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych.Strona została wezwana do nadesłania szeregu dokumentów, które miały obrazować jej stan majątkowy i finansowy. Przedstawiła jednak jedynie częściowo swój stan majątkowy. Spółka powołała się także na postanowienie WSA o zwolnieniu strony z kosztów sądowych w innej sprawie. Sąd pierwszej instancji uznał zaś, że wysłanie tylko niektórych dokumentów nie pozwala na dokonanie kompleksowej oceny rzeczywistych możliwości finansowych spółki i jej stanu majątkowego. WSA podkreślił, że spółka nadal funkcjonuje w obrocie posiadając majątek trwały o wartości 4362182 zł. Z tych względów Sąd pierwszej instancji odmówił zwolnienia spółki od kosztów sądowych.Spółka zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji i w zażaleniu wniosła o jego uchylenie oraz o zwolnienie jej z kosztów sądowych. W uzasadnieniu strona podniosła, że przedłożone przez nią postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność jest najbardziej wiarygodnym dokumentem potwierdzającymi jej sytuację finansową i majątkową. W zakresie swoich możliwości płatniczych skarżąca podała, że jest w stanie funkcjonować jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli.Dodatkowo strona wskazała, że w czternastu sprawach z kilkudziesięciu zawisłych przed WSA, na podstawie tych samych dowodów i argumentów przyznano jej prawo pomocy w żądanym zakresie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.Z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. skorzystał Sąd pierwszej instancji, wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie spełniła jednak wezwań Sądu w pełni, więc brak wymaganych dokumentów oraz wyjaśnień uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że strona wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Trzeba w tym miejscu podkreślić bowiem, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.Należy wskazać, że również na etapie zażalenia strona nie wskazała na żadne okoliczności lub dokumenty, które uzasadniałyby pozytywne dla strony rozpoznanie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Przedstawione przez stronę w zażaleniu postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczy egzekucji z ruchomości ze stwierdzeniem braku nieruchomości, podczas gdy strona we wniosku wskazywała, że nie tylko jej majątek ruchomy, ale i nieruchomości stanowią przedmiot postępowania egzekucyjnego. Brak jest także – poza oświadczeniem strony – udokumentowanej informacji co do prowadzenia działalności gospodarczej, co ma w niniejszej sprawie istotne znaczenie.Podnoszona przez spółkę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych – co zresztą zauważył również Sąd pierwszej instancji – nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zarzuty zażalenia w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy, ocenia pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie.Wobec tak wielu wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, biernej postawy strony w realizacji wezwania o dostarczenie stosownej dokumentacji oraz jej deklaracji, że mimo trudności finansowych jest w stanie uzyskać pewne środki pieniężne od jednego z wierzycieli, trafne było uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.