Sygnatura:
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne:
Prawo pomocy
Skarżony organ:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Data:
2010-06-28
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Treść wyniku:
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Sędziowie:
Sarah Sobecka-Kucharczyk /przewodniczący sprawozdawca/

Sentencja

I SA/Bd 588/10 POSTANOWIENIE Dnia 08 września 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 08 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia […] r. nr […] w przedmiocie podatków od środków transportowych za rok 2010 postanowił odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie wyroku

I SA/Bd 588/10UZASADNIENIEOdpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na wskazaną wyżej decyzję skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Opisując swoją sytuację majątkową i rodzinną oświadczył, że wraz żoną są osobami bezrobotnymi, a pobierany przez wnioskującego zasiłek stanowi jedyne źródło utrzymania pięcioosobowego gospodarstwa domowego. Ubiegający wraz z rodziną zamieszkuje w domu rodziców.Wezwanie referendarza do nadesłania dokumentów źródłowych ( doręczone na adres wskazany w skardze), wnioskujący pozostawił bez odpowiedzi.W sprawie zważono, co następuje:Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku referendarz musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Na konieczność zachowania proporcji miedzy interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre przeciwko Hiszpanii ( por. postanowienie NSA jak wyżej).Stosownie do regulacji art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący Jerzy Brzeziński ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych . Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Zwrócić także należy uwagę, że wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa, co oznacza, że przedstawione informacje muszą pozwalać na przyjęcie takiego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości. Wnioskodawca powinien zatem rzetelnie i wiarygodnie przedstawić swoją sytuację majątkową oraz rodzinną. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem ( por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt : II OZ 322/08, z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt: II FZ 337/09) wykładnia ustawowego określenia " gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do referendarza rozpatrującego wniosek w przedmiocie prawa pomocy należy zaś ocena, czy przedstawione powyżej okoliczności zachodzą.Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2008 r. sygn. akt nr I FZ 497/08, prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art.199 p.p.s.a., zgodnie z którą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie i być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują.Należy zwrócić uwagę na to, że wnioskujący jest zobowiązany do składania oświadczeń zgodnych z prawdą i wewnętrznie spójnych. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, referendarz dysponuje instrumentami prawnymi służącymi ich wyjaśnieniu.Kwestię badania oświadczenia strony szczegółowo reguluje art.255 p.p.s.a., stanowiący, że to rozstrzygający o przyznaniu prawa pomocy, w ramach postępowania wyjaśniającego, może wezwać stronę, w ustalonym dowolnie terminie, do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych, jeżeli dane zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości.Wyjaśnić należy, że konstrukcja tego przepisu ma wzmacniać wyjątkowość instytucji, jaką jest pomoc prawna. Przede wszystkim zakłada obowiązek współpracy z referendarzem celem przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, zmierzającego do wydania orzeczenia w oparciu o zasadę prawdy materialnej. Stanowi ponadto rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, dającego możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób klarowny i pełny stanu majątkowego strony. Oczywiste w takiej sytuacji pozostaje, że niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona wnioskująca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu cytowanego art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że zawarte w przedłożonym przez skarżącego urzędowym formularzu PPF informacje nasunęły wątpliwości co do rzetelności prezentowanej argumentacji. Ubiegający na etapie składania formularza PPF podał, że zasiłek w wysokości 510 zł brutto stanowi jedyne źródło utrzymania jego pięcioosobowej rodziny. Zdaniem referendarza, nie można w świetle zasad doświadczenia życiowego, nie mając żadnego majątku, przy tak znikomych dochodach, funkcjonować i regulować swoich zobowiązań. Odmienne stanowisko pozwala zatem na przyjęcie założenia, że wnioskujący nie ujawnił w tym postępowaniu wszystkich źródeł dochodów .W świetle powyżej zaprezentowanych okoliczności, działając na mocy art.255 p.p.s.a, referendarz skierował do strony wezwanie mające na celu wyjaśnienie pojawiających się wątpliwości, poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów, celem uwiarygodnienia złożonych uprzednio oświadczeń. Skarżący jednakże pozostawił je bez odpowiedzi. Tym samym do dnia rozpoznania wniosku nie przedstawił kalkulacji , w jaki sposób z pobieranego zasiłku rodzina pokrywa koszty związane ze swoim koniecznym utrzymaniem.Konkludując, powyższe okoliczności, a w szczególności brak aktywności ze strony skarżącego, uzasadniają w konsekwencji negatywną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.Podkreślenia wymaga, że zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie akcentuje się, że to na wnioskującym ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W warunkach niniejszej sprawy zaistniała zatem zawiniona przez skarżącego przeszkoda w wyeliminowaniu rodzących się wątpliwości na tle przedstawionych przez niego informacji.Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, oraz art.258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z poszanowaniem poglądów utrwalonych w orzecznictwie i doktrynie, postanowiono, jak w sentencji.