II SA/Łd 784/09 – Wyrok WSA w Łodzi


Sygnatura:
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne:
Pomoc społeczna
Skarżony organ:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Data:
2009-09-30
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Treść wyniku:
Oddalono skargę
Sędziowie:
Anna Stępień
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/

Sentencja

Dnia 18 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 roku sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia […] nr […] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę. LS
Uzasadnienie: Decyzją z dnia […] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia […] w sprawie zwrotu przez L. J. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dziecko K. S. w formie:
1/ zasiłku rodzinnego za okres od 01.06.2007 r. do 30.09.2008 r. w kwocie 1024 zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 15.05.2009 r. w wysokości 153,34 zł,
2/ dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego za wrzesień 2007 r. w kwocie 150 zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 15.05.2009 r. w wysokości 30,38 zł oraz za wrzesień w kwocie 150 zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 15.05.2009 r. w wysokości 13,08 zł, co łącznie stanowi kwotę 1520,80 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia […] przyznał L.J. na okres zasiłkowy 2006/2007 następujące świadczenia na dziecko:
– zasiłek rodzinny w wysokości 64 zł w okresie od 01.09.2006 r. do 31.08.2007r.,
– dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2006 r.
Następnie decyzją z dnia […] Prezydent Miasta Ł. zmienił własną decyzję z dnia […] w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia i orzekł o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko w okresie od 01.09.2006 r. do 31.05.2007r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w dniu 21 sierpnia 2006 r. L.J. przedstawiła zaświadczenie o podjęciu zatrudnienia i uzyskaniu dochodu za pierwszy pełny miesiąc, tj. maj 2007 r. w wysokości 1100,45 zł netto. W tej sytuacji dochód miesięczny na jednego członka rodziny w rodzinie L.J. wyniósł 600,23 zł i przekroczył ustawowe kryterium, tj. kwotę 504 zł, zatem od dnia 01.06.2007 r. zasiłek rodzinny na dziecko nie przysługiwał.
Z kolei decyzją z dnia […] Prezydent Miasta Ł. przyznał L.J. w okresie zasiłkowym 2007/2008:
– zasiłek rodzinny w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 01.09.2007 r. do dnia 31.08.2008r.,
– dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 150 zł w miesiącu wrześniu 2008 r.
Następnie decyzjami z dnia […] Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie i odmówił przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w okresie zasiłkowym od 01.09.2007 r.
Po wniesieniu przez L. J. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia […] uchyliło przedmiotową decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Ł., decyzjami z dnia […] uchylił własną decyzją […] i odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w okresie zasiłkowym od 01.09.2007 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż uległa zmianie sytuacja dochodowa strony i dochód miesięczny na jednego członka rodziny w roku 2006 wyniósł 650,23 zł i przekroczył próg dochodowy, tj. 504 zł.
Decyzją z dnia […] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymało w mocy decyzję o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami
Po rozpatrzeniu wniosku L.J. z dnia […] Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia 7 sierpnia 2008 r., przyznał stronie na okres zasiłkowy 2008/2009:
– zasiłek rodzinny w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 01.09.2008 r. do 31 08.2009 r.,
– dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 150 zł w miesiącu wrześniu 2009 r.
Następnie decyzjami z dnia […] Prezydent Miasta Ł. uchylił własną decyzję z dnia […] i orzekł o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w okresie zasiłkowym od 01.09.2008 r. W uzasadnieniu wskazał, iż uległa zmianie sytuacja dochodowa strony i dochód miesięczny na jednego członka rodziny w 2007 r. wyniósł 705,46 zł i przekroczył próg dochodowy, tj. 504 zł.
W konsekwencji powyższego Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia […], orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.
Utrzymując w mocy ww. decyzję organ odwoławczy stwierdził, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się – stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 6 ustawy). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust 8).
Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest konsekwencją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia […], z dnia […] oraz z dnia […]. Z kolei decyzja z dnia […], orzekająca o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami, ustala jedynie wysokość świadczeń podlegających zwrotowi, które ustalono na łączną kwotę 1520,80 zł.
Organ II instancji dodał, że L.J. została prawidłowo poinformowana o warunkach przyznania i wypłaty świadczeń rodzinnych. Strona pouczona została także o obowiązku informowania organu wypłacającego świadczenie o wszelkich zmianach sytuacji życiowej, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczeń. Stosowne pouczenie znajduje się również w części V wniosku, co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem.
Jednocześnie organ poinformował stronę, że w myśl art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z wnioskiem takim należy wystąpić do organu, który wydał decyzję.
Na decyzję ostateczną z dnia […] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła L.J. Podniosła, że wystąpiła do organu z wnioskiem o umorzenie świadczeń, które ma zwrócić, składając dokumenty świadczące o jej trudnej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej. Tymczasem organ orzekł o zwrocie świadczeń, nie ustosunkowując się do tego wniosku.
Wskazała także, że w okresie, za który ma zwrócić świadczenia, jej sytuacja była tragiczna. Z uwagi na chorobę nie mogła pracować. Tymczasem organy, znając te fakty, wydały kwestionowane obecnie decyzje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm) prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, na podstawie danych aktualnych w dniu wydawania decyzji. Z tego względu dla konstrukcji świadczeń rodzinnych istotny jest obowiązek wynikający z art. 25 ust. 1, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych świadczeniobiorca jest obowiązany do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne.
Po myśli art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Z niewadliwie ustalonego przez organy orzekające stanu faktycznego przyjęto przez Sąd do podstawy rozstrzygnięcia wynika, że skarżąca pobrała świadczenia niezależne.
Nie dopełniła ona obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie sytuacji dochodowej, która polegała na przekroczeniu progu dochodowego, tj. 504 zł.
Nie budzi również wątpliwości fakt, że skarżąca została należycie pouczona o braku prawa do pobierania świadczeń rodzinnych, czego dowodem jest jej podpis na wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia […].
Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Decyzja eliminująca z obrotu prawnego lub zmieniająca decyzję, którą przyznano nienależne świadczenie, musi posiadać przymiot ostateczności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 listopada 2008 r., II SA/Ol 518/08, niepubl.).
W przedmiotowej sprawie takie ostateczne decyzje zostały wydane:
w dniu […] Prezydent Miasta Ł. zmienił własną decyzję z […] w ten sposób, że zasiłek przyznał do dnia […]; skarżąca pobierała zatem nienależnie zasiłek w okresie od 1 czerwca 2007 roku do 31 sierpnia 2007 roku;
w dniu […] Prezydent Miasta Ł. wydał decyzje, którymi uchylił własną decyzję z […] oraz odmówił przyznania zasiłku w okresie zasiłkowym od 1 września 2007 roku, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z […], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z […] roku o odmowie prawa do zasiłku; skarżąca zatem pobierała nienależny zasiłek za cały rok oraz dodatek do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego;
w dniu […] Prezydent Miasta Ł. wydał decyzje, którymi uchylił własną decyzję z […] i odmówił przyznania zasiłku za okres od 1 września 2008 roku; skarżąca pobrała jedynie zasiłek za wrzesień 2008 wraz z dodatkiem.
W przedmiotowej sprawie spełnione zatem zostały przesłanki wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, Podkreślić również należy, że zarzuty skarżącej dotyczące jej ciężkiej sytuacji materialnej nie podlegają rozpatrzeniu w kontekście badania zgodności z prawem decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń. Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i ewentualnie prawidłowość wyliczenia ich kwot, jak i naliczonych odsetek. Dlatego też Sąd rozpatrując przedmiotową sprawę nie mógł ustosunkować się do wniosków skarżącej o uznanie decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania za niezgodną z prawem wskutek nieuwzględnienia faktów dotyczących jej sytuacji życiowej.
Warto dodać, że w myśl art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Niezbędny jest jednak wniosek strony w tym przedmiocie, złożony po wydaniu decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń.
Zasadnie przeto podniesiono w uzasadnieniach decyzji, że postępowanie o umorzenie nienależnych świadczeń jest odrębnym postępowaniem, a przesłanki tego umorzenia nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.
AH

Uzasadnienie wyroku