II SAB/Gd 76/10 – Wyrok WSA w Gdańsku


Sygnatura:
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne:
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ:
Prezydent Miasta
Data:
2010-11-15
Sąd:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Treść wyniku:
Zobowiązano do dokonania czynności
Sędziowie:
Janina Guść /sprawozdawca/Jolanta GórskaTamara Dziełakowska /przewodniczący/

Sentencja

Dnia 2 lutego 2011 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku Z. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości sygn. […] w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności 2. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie wyroku

Z. S. wniosła w dniu 6 sierpnia 2010 r. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta G. wykonującego zadnie starosty z zakresu administracji rządowej polegającą na niewydaniu decyzji w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Pełnomocnik skarżącej wniósł o zobowiązanie Prezydenta Miasta G. do wydania merytorycznej decyzji w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze zawarto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca wskazała, iż Wojewoda postanowieniem z dnia 28 czerwca 2007 r. wyznaczył Prezydenta Miasta G. do rozpatrzenia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W wyniku złożonego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, Wojewoda, postanowieniem z dnia 24 marca 2009 r. wyznaczył organowi termin na załatwienie sprawy do dnia 30 czerwca 2009 r. Prezydent Miasta G. do dnia wniesienia skargi nie załatwił przedmiotowej sprawy.W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta G. wniósł o odstąpienie od ukarania go karą grzywny w trybie art. 55 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o uznanie za nieuzasadnione zakreślenie 30-dniowego terminu na wydanie decyzji. Organ wskazał, iż dąży do prowadzenia postępowań w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w sposób staranny, polegający na zebraniu i rozpatrzeniu wszelkich możliwych środków dowodowych zmierzających do ustalenia prawdy obiektywnej. Postępowaniach te swym zakresem dotyczą przekroju wielu lat i wymagają często żmudnego gromadzenia dokumentacji dowodowej. Sprawa administracyjna o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działki: […], o pow. 3759 m2; […] o powierzchni 5030 m2; […] o powierzchni 4340 m2; […] o powierzchni 2296 m2; […] o powierzchni 1414 m2, będących własnością Gminy Miasta G., została przekazana Prezydentowi Miasta G. na podstawie postanowienia z dnia 28 czerwca 2007 r. nr […], w oparciu o wniosek skarżącej z dnia 24 maja 2007 r. Następnie, na podstawie postanowienia z dnia 8 grudnia 2009 r., nr […], Wojewoda przekazał Prezydentowi Miasta G., wykonującemu zadanie starosty z zakresu administracji rządowej do rozpoznania sprawę o zwrot działki nr […] o powierzchni 946 m2, stosownie do wniosku skarżącej, oraz pozostałych wnioskodawców złożonego w trakcie postępowania. Organ wskazał, iż dotychczas zgromadzone materiały dowodowe, chociaż obszerne, nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności w zakresie kluczowego w sprawie ustalenia, czy na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia. W ocenie organu, ponieważ pozyskanie dokumentacji napotyka na problemy natury obiektywnej, wniosek o nakazanie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu w terminie 30 dni jest niezasadny, a przedmiotowa sprawa jest sprawą o szczególnie skomplikowanym charakterze.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następujeZgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia.Okoliczności sprawy są bezsporne. Pismem z dnia 24 maja 2007 r., które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w G. w dniu 25 maja 2007 r. Z. S. – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wystąpiła do Prezydenta Miasta G. wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., oznaczonej w dacie zawarcia umowy jako działka nr […] o powierzchni 4 ha 7900 m2. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2007 r. nr […] Wojewoda wyznaczył Prezydenta Miasta G. wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia wniosku Z. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako działki: nr […], nr […], nr […], nr […], nr […]. Postanowienie Wojewody wpłynęło do Urzędu Miasta w G. w dniu 5 lipca 2007 r. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 23 kwietnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej wniósł dodatkowo o zwrot działki nr […] położonej w G. Pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. pełnomocnik skarżącej wniósł do Wojewody zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku Z. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast pismem z dnia 3 marca 2009 r. Prezydent Miasta G. poinformowała strony, iż wydanie decyzji administracyjnej nastąpi w terminie do dnia 30 czerwca 2009 r. Wojewoda postanowieniem z dnia 24 marca 2009 r. nr […] wyznaczył Prezydentowi Miasta G. wykonującemu zadanie starosty z zakresu administracji rządowej dodatkowy termin do załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2009 r. Prezydent Miasta G. pismem z dnia 19 czerwca 2009 r. poinformował strony, iż w przedmiotowej sprawie trwają czynności wyjaśniające i sprawdzające, w związku z czym planowany termin rozstrzygnięcia sprawy to dzień 30 październik 2009 r. W dniu 23 czerwca 2009 r. organ przeprowadził kolejne oględziny działki nr […], nr […], nr […], nr […], nr […] oraz nr […], położonych w G., Obr. […]. Podczas oględzin pełnomocnik skarżącej złożył do protokołu wniosek o rozpoznanie sprawy o zwrot działek nr […] i nr […] w odrębnym postępowaniu. Pismem z dnia 30 listopada 2009 r. Prezydent Miasta G. wystąpił do Wojewody o wyznaczenie go do rozpatrzenia sprawy zwrotu działki nr […]. Również pismem z dnia 30 listopada 2009 r. Prezydent poinformował strony, iż planowany termin zakończenia sprawy to dzień 31 maja 2010 r. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r. nr […] Wojewoda wyznaczył Prezydenta Miasta G. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia sprawy w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., obr. […] oznaczonej jako działka nr […]. Postanowienie to wpłynęło do Urzędu Miasta G. w dniu 11 grudnia 2009 r.Do chwili wyrokowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku decyzja w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie została przez organ I instancji podjęta.Kodeks postępowania administracyjnego w art. 12 ustanawia ogólną zasadę postępowania administracyjnego – szybkości i prostoty. Wynika z niej dla organu prowadzącego postępowanie administracyjne obowiązek podejmowania wszystkich czynności bez zbędnej zwłoki, aby wnikliwie i w jak najkrótszym czasie doprowadzić do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 104 § 1 k.p.a. przez załatwienie sprawy należy rozumieć wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.W sytuacji, gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w zakreślonych powyżej terminach, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, dochodzi do bezczynności organu. Ustawowe terminy załatwienia spraw określone w art. 35 § 3 k.p.a. mogą być przedłużane na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a., bądź mogą być wyznaczane terminy dodatkowe zgodnie z art. 37 § 2 kpa.W art. 36 § 1 k.p.a. wskazano, iż o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Zwłoka w załatwieniu sprawy w rozumieniu art. 36 k.p.a. powstaje wówczas, gdy organ administracji publicznej nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 2) lub w terminach określonych w art. 35 § 3 k.p.a.Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało wnioskiem skierowanym do Prezydenta Miasta G. w dniu 25 maja 2007 r. Ze względu na dokonane postanowieniem Wojewody wyłączenie Prezydenta Miasta G. od załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr […], nr […], nr […], nr […], nr […] i wyznaczeniem do rozpoznania przedmiotowej sprawy Prezydenta Miasta G. wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, za początek biegu terminu do załatwienia sprawy trzeba uznać dzień, w którym wniosek w ślad za postanowieniem Wojewody został przekazany organowi właściwemu. Przekazanie takie miało miejsce w dniu 5 lipca 2007 r., co wynika z daty prezentaty tego postanowienia.Jak stanowią przytoczone wyżej przepisy, Prezydent Miasta G. winien był rozpoznać wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zważywszy na charakter sprawy, w ciągu najpóźniej dwóch miesięcy liczonych od dnia 5 lipca 2007 r., działając bez zbędnej zwłoki i prowadząc postępowanie bez niepotrzebnego wstrzymywania jego biegu i przewlekłości. Fakt, iż pełnomocnik skarżącej rozszerzył w dniu 23 kwietnia 2008 r. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości a Wojewoda dopiero postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r. wyznaczył Prezydenta Miasta G. nie wpłynął na istniejący po stronie organu stan bezczynności.Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (vide: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 86).Wskazywane przez organ okoliczności nie mogą stanowić obiektywnej przeszkody uzasadniającej przekraczanie dopuszczalnych terminów dla załatwienia sprawy, przewidzianych w przytoczonych wyżej przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie organu narusza zasadę sformułowaną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a., jak i pozostaje w sprzeczności z zasadami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2000 r., sygn. akt IV SA 105/00, Baza orzeczeń LEX nr 53462).Należy również zauważyć, że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja objęta dyspozycją art. 37 § 1 k.p.a., którego zastosowanie stanowi środek zwalczania bezczynności organu administracyjnego. Przepis ten stanowi, iż w przypadku stwierdzenie bezczynności organu zachodzi możliwość podjęcia określonych działań dyscyplinujących organ administracji do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Zażalenie to stanowi warunek i jednocześnie otwiera drogę do sądowej kontroli bezczynności organu. Z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika bowiem, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 37 § 2 k.p.a., organ administracji wyższego stopnia, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy.Jak wynika z przytoczonych wyżej okoliczności Prezydent Miasta G. nie załatwił sprawy ani w terminie ustawowym ani w dodatkowym terminie wyznaczonym przez Wojewodę, tj. do dnia 30 czerwca 2009 r. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy pozostawanie organu I instancji w zwłoce było niewątpliwe. W szczególności z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, by w okresie od lutego 2010 r. organ podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. Stanowi to ewidentne naruszenie przewidzianego w art. 35 § 3 k.p.a. uregulowania w zakresie terminów rozpoznawania spraw i zasady szybkości postępowania przewidzianej w art. 12 § 1 k.p.a. Dodatkowo wskazać należy, iż wobec kilkuletniego okresu rozpoznawania sprawy takie działanie organu zasługuje na szczególnie negatywną ocenę.Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek organu o odstąpienie od ukarania go grzywną na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w okolicznościach niniejszej sprawy jest bezpodstawny, strona skarżąca nie wnosiła bowiem o ukaranie organu grzywną w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku nieprzekazania sądowi skargi wniesionej do organu w trybie art. 54 § 1 p.p.s.a. wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie dotyczyła natomiast bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.Mając na względzie, iż rozpoznawana sprawa niewątpliwie jest sprawą o skomplikowanym charakterze i uwzględniając konieczność dokonania w sprawie szeregu czynności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 149 p.p.s.a., wyznaczył organowi dwumiesięczny termin na rozstrzygnięcie sprawy.Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie obejmującej koszty wpisu sądowego w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 240 zł.