II FZ 268/11 - Postanowienie NSA

Sygnatura: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Data: 29/06/2011
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Sędziowie: Jerzy Rypina /przewodniczący sprawozdawca/

Sentencja:

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 622/09 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 24 czerwca 2009 r. nr ... w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie wyroku:

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 622/09 w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 24 czerwca 2009 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych odmówił skarżącej ustanowienia radcy prawnego oraz umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy.Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 18 października 2010 r. skarżąca wniosła "o ustanowienie pomocy prawnej poprzez wyznaczenie pełnomocnika do sporządzenia kasacji", wskazując, iż jej "sytuacja materialna nie pozwala na ustanowienie pełnomocnika z wyboru". Nadto skarżąca oświadczyła, iż nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć. Ustosunkowując się następnie do otrzymanego w dniu 5 listopada 2010 r. wezwania referendarza sądowego do złożenia w terminie siedmiu dni powyższego wniosku na urzędowym formularzu pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, w piśmie z dnia 8 listopada 2010 r. skarżąca oświadczyła, iż jej sytuacja materialna nie uległa zmianie od czasu, kiedy złożyła poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym kwestionuje konieczność "wypełniania po raz kolejny formularza PPF". Równocześnie złożyła kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wniosła na urzędowym formularzu poprzednio. Zgodnie z jego treścią jedyne źródło jej utrzymania stanowi renta rodzinna w wysokości 923,59 zł, posiada nieruchomość rolną o powierzchni "3 ha 64" i samotnie zamieszkuje w swoim domu. Kserokopia ta została opatrzona adnotacją "potwierdzam za zgodność z oryginałem" i podpisem strony.Sąd podkreślił, iż ów uprzednio złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r. został oddalony w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego i umorzony w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, a zażalenie na to orzeczenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 278/10. Sąd dodał, iż skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 listopada 2009 r., którym jednocześnie odmówiono jej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, a zażalenie na to orzeczenie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 551/09.Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej z dnia 18 października 2010 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskutek niezłożenia go na urzędowym formularzu. Na to orzeczenie skarżąca wniosła zażalenie. Rozpoznający je Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 9/11, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie, orzekając, że własnoręczne podpisanie przez stronę kserokopii urzędowego formularza skutkować winno merytorycznym rozpoznaniem żądania. Wobec tego, na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 1 marca 2011 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych w powyższym wniosku. Ponieważ skarżącej nie zastano przy próbie doręczenia wskazanego wezwania, pozostawiono je w dniu 7 marca 2011 r. w Urzędzie Pocztowym w L.. Tego samego dnia na drzwiach adresatki umieszczono o tym zawiadomienie. Czynność tę powtórzono w dniu 15 marca 2011 r. Natomiast w dniu 23 marca 2011 r. wskazaną przesyłkę zwrócono, jako niepodjętą, nadawcy.Sąd pierwszej instancji umarzając w dniu 26 kwietnia 2011 r. postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazał, iż postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 listopada 2009 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych wobec czego postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe.Natomiast odmawiając przyznania profesjonalnego pełnomocnika Sąd wskazał, że skarżąca nie wykonała zarządzenia z dnia 1 marca 2011 r. przez co Sąd nie mógł ocenić czy oświadczenie o sytuacji majątkowej i rodzinnej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne.Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca zaskarżając je w całości i wnosząc o przyznanie pełnomocnika z urzędu.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie jest zasadne.Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.Jak wyżej wspomniano, wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy.W niniejszej sprawie podatnik, wezwany przez Sąd pierwszej instancji do złożenia określonych dokumentów nie przedstawił ich co uniemożliwiło Sądowi weryfikację twierdzeń strony podnoszonych w złożonym oświadczeniu.Natomiast odnosząc się do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadnie Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie bowiem strona postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. została od tych kosztów zwolniona.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.