PYTANIE: Co to jest przestępstwo umyślne co przestępstwo nieumyślne. Jaka może być różnica w karze.

Odpowiedź prawnika:

Porady prawne
Redakcja serwisu
radca prawny
Czyn zabroniony można popełnić z winy umyślnej lub winy nieumyślnej. Według art. 9§1 k.k. umyślne popełnienie czynu zabronionego zachodzi wtedy, gdy sprawca miał zamiar jego popełnienia. Zamiar ten może występować w dwóch formach: zamiaru bezpośredniego ( tzw. dolus directus) lub zamiaru ewentualnego (dolus ewentualis>). Zamiar bezpośredni zachodzi gdy sprawca chce popełnić czyn zabroniony, to znaczy obejmuje swoją świadomością wszystkie znamiona ( elementy ) tego czynu. Zamiar bezpośredni jest realizowany zarówno wtedy, gdy sprawca uświadamiając sobie że jego zachowanie wypełnia znamiona czynu zabronionego, chce jego popełnienia jak i wtedy, gdy nie jest pewien czy zachowanie jego okaże się skuteczne, ale ten skutek chce spowodować- to znaczy daje sobie sprawę z nieuchronności pewnych skutków. W ramach zamiaru bezpośredniego prawo karne wyróżnia: - Zamiar bezpośredni nagły ( dolus directus repentinus)- w tym przypadku decyzja o popełnieniu czynu podejmowana jest w krótkim czasie, bez szczegółowych przemyśleń; - Zamiar bezpośredni przemyślany ( dolus directus praemeditatus )- powstaje w wyniku trwającego jakiś czas procesu decyzyjnego, często połączonego z tworzeniem planu popełnienia przestępstwa. Przyjmuje się, że zamiar bezpośredni nagły jest lżejszą forma winy. Zamiar ewentualny: zachodzi gdy sprawca możliwość popełnienia czynu zabronionego przewiduje i na to się godzi- art. 9§1 k.k., różni się wobec tego od zamiaru bezpośredniego zarówno elementem świadomości jak i woli popełnienia czynu. W praktyce zazwyczaj zamiar ewentualny występuje obok zamiaru bezpośredniego np.: sprawca chce osiągnąć ściśle określony skutek, podejmując działania zmierzające bezpośrednio do jego realizacji uświadamia sobie, że jego zachowanie może wywołać pewne skutki „ poboczne” nie objęte zamiarem głównym godząc się z możliwością ich wystąpienia. Art. 9§ 2 k.k. stanowi iż, czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie – jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Inaczej rzecz ujmując, przesłanką odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne jest naruszenia zasad ostrożności odnoszących się do danego działania oraz między tym naruszeniem zasad ostrożności a końcowym rezultatem działania zachodzi związek przyczynowy. Formami winy nieumyślnej są: - lekkomyślność-gdy sprawca świadomie narusza zasady ostrożnosci, przewiduje możliwosć popełnienia czynu lecz przypuszcza że go uniknie; - niedbalstwo- sprawca możliwości popełnienia czynu zabronionego nie przewiduje, chociaż powinien i mógł to przewidzieć; Wpływ winy na wymiar kary jest ważny przy kwalifikacji prawnej czynu, ponieważ niektóre przepisy zawierają w swej treści stwierdzenie, „kto z winy umyślnej....” wtedy umyślność bądź nieumyślność decydują o możliwości przypisania sprawcy złamania konkretnego przepisu prawa karnego. Jeżeli natomiast w ogóle nie można przypisać sprawcy zawinionego działania, to znaczy jeżeli występują ustalone ustawowo okoliczności wyłączające winę takie jak: -niepoczytalność; czyli niemożność rozpoznania znaczenia swojego czynu -błąd co do faktu; -nieświadomość bezprawności czynu; -rozkaz przełożonego, wtedy mówimy, że wykluczona jest przestępność czynu( brak przestępstwa)więc wedle zasady „nullum crinen sine culpa”, sprawca nie może podlegać karze. Jedynie zawiniony czyn sprawcy może być karany. Art. 53 k.k. zawiera dyrektywę stopnia winy, stwierdzając, że dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy sprawcy. Najwyższy stopień winy odpowiada górnemu pułapowi kary przewidzianej za dane przestępstwo przewidziane przez konkretny przepis. To czy czyn jest popełniony umyślnie czy nieumyślnie, ma znaczenie także jaki sprawca w jakich okolicznościach go popełnia, ma to znaczenie na przykład dla sprawcy znajdującego się w okresie próby w związku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary. Jeżeli taki sprawca w okresie próby popełni podobne przestępstwo umyślne do tego za które orzeczono karę z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, wtedy sąd ma obowiązek zarządzić wykonanie tej zawieszonej kary. Natomiast sąd może zarządzić wykonanie kary zawieszonej jeżeli czyn sprawcy będzie popełniony z winy nieumyślnej. Stopień winy ma także znaczenie przy recydywie, czy warunkowym umorzeniu postępowania. Problematyka winy, jej stopnia jest bardzo trudnym i rozległym tematem, należy do zagadnień materialno-prawnych i przy każdym skazaniu brana jest przez sąd pod uwagę.

DODANO:
08/11/2004

wersja do druku

Szukasz dobrego prawnika?

Podoba Ci sie porada opracowana przez tego prawnika? Ty także możesz zadać mu pytanie.

Zadaj pytanie