PYTANIE: Koszty zastępstwa procesowego w procesie karnym

Jaka jest procedura oparta na przepisach karnych wnioskowania o zasądzenie od oskarżyciela prywatnego zwrotu poniesionych kosztów obrony i uczestnictwa w rozprawach ? Należy czekać na uprawomocnienie się wyroku czy można wniosek składać wcześniej ? Co w przypadku gdy oskarżyciel posiłkowy złoży apelację ? Czy można żądać wielokrotności składek ustawowo określonych jako minimalnych i jak dokładnie się wylicza taką wielokrotność ? Broniłem się przed niesłusznym oskarżeniem prywatnym i w tym celu wynająłem adwokata z umówioną stawką 5000 zł za całość postępowania (zapłacone z góry). Odbyło się kilkanaście rozpraw aż w końcu zostałem całkowicie uniewinniony. Poniosłem przy tym dodatkowe koszty dojazdu do sądu i utraty zarobków w zakładzie pracy.

Odpowiedź prawnika:

Porady prawne
Redakcja serwisu
radca prawny
Zgodnie z art. 632 kodeksu postępowania karnego jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi -  w sprawach z oskarżenia prywatnego - oskarżyciel prywatny, a w razie pojednania się stron - oskarżyciel i oskarżony w zakresie przez siebie poniesionym, jeżeli strony w zawartej ugodzie nie uregulowały tego inaczej, Skoro został Pan uniewinniony to należałoby zawnioskować o zasądzenie od oskarżyciela prywatnego zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z art. 616 § 1 kpk do kosztów procesu należą: 1)         koszty sądowe, 2)         uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. Ustawa nie określa dokładnie co należy rozumieć przez „uzasadnione wydatki”.  Kwestia ta podlega ocenie sądu, ale z w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że uzasadnione wydatki stron to wszelkie niezbędne wydatki, jakie poniosła strona procesu dla koniecznego w nim uczestnictwa (np. koszty dojazdów, niezbędnego pobytu w hotelach, uiszczone na rzecz sądu wpłaty z racji tzw. zryczałtowanej równowartości wydatków, o jakiej mowa w art. 621 i 640 itd.). Ustawa przykładowo do „wydatków” zalicza też  koszty pomocy prawnej, kodeks ogranicza je ustawowo jedynie do kosztów ustanowienia jednego tylko obrońcy lub pełnomocnika. Trzeba tu jednak wyjaśnić, że w praktyce rzadko się zdarza, iż strona otrzyma zwrot „całości” wypłaconego adwokatowi wynagrodzenia. W praktyce sądy orzekając o wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego biorą pod uwagę, stawki minimalne przewidziane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd zobligowany jest przyznać stronie korzystającej z pomocy adwokata wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, zaś przyznanie go w wysokości wyższej (do 6 stawek) uzależnione jest od oceny sądu nakładu pracy adwokata lub radcy prawnego i charakteru sprawy. W ustawie z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze w art. 16 stwierdzono, iż: „1. Opłaty za czynności adwokackie ustala umowa z klientem. 2. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości, stanowiących podstawę do zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich, mając na względzie, że ustalenie opłaty wyższej niż stawka minimalna, o której mowa w ust. 3, lecz nieprzekraczającej sześciokrotności tej stawki, może być uzasadnione rodzajem i zawiłością sprawy oraz niezbędnym nakładem pracy adwokata”. Zatem wynagrodzenie adwokat uzgadnia z klientem w drodze umowy, ale przy zasądzaniu kosztów zastępstwa sąd bierze pod uwagę stawki przewidziane w/w  rozporządzeniu. Stawki te mogą być znacznie niższe niż rzeczywiste poniesione przez stronę koszty adwokacie. Zgodnie z art. 626 kpk: „§ 1. W orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty procesu. § 2. Jeżeli w orzeczeniu wymienionym w § 1 nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji lub sąd odwoławczy. § 3. Na orzeczenie w przedmiocie kosztów służy zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W razie wniesienia apelacji i zażalenia - zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z apelacją.” Sąd powinien orzec o kosztach postępowania wydając wyrok czy też postanowienie o umorzeniu postępowania. Stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia  o kosztach przysługuje zażalenie. W komentarzu  do art.626 Kodeksu postępowania karnego (autor  Sławomir Steinborn) stwierdzono, iż na podstawie art. 626 § 2 kpk  sąd wydaje orzeczenie „uzupełniające", gdy: - w orzeczeniu kończącym postępowanie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach - chodzi tu zarówno o sytuację, gdy orzeczenie nie będzie w ogóle zawierało rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu, jak również, gdy nie będzie ono zawierało wszystkich elementów określonych w art. 626 § 1, czy też będzie zawierało rozstrzygnięcie dotyczące tylko jednego ze składników kosztów procesu, np. opłat a więc np. nie zostanie w nim określona ich wysokość, gdyż w orzeczeniu kończącym postępowanie przesądzono jedynie zasadę w tym zakresie, - zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia wysokości kosztów - może się ona wiązać np. z wyłożeniem nowych wydatków przez Skarb Państwa z uwagi na późniejsze przedstawienie rachunku przez podmiot uprawniony do uzyskania zapłaty za określoną czynność (w związku z tym nie ma przeszkód do rozpoznania w trybie art. 626 § 2 złożonego po uprawomocnieniu się wyroku uniewinniającego oskarżonego wniosku obrońcy o przyznanie wynagrodzenia - zob. SA w Warszawie II AKz 611/04, Apel.-W-wa 2005, nr 2, poz. 9), - zachodzi konieczność rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego.   Najbezpieczniej jest zgłosić swoje roszczenie jeszcze przed zamknięciem rozprawy. Skoro sąd nie rozpatrzył wszystkich kosztów poniesionych przez stronę, to należy złożyć wniosek o uzupełnienie wyroku. Z pewnością nie można czekać na uprawomocnienie się wyroku. Jeśli sąd rozpatrzył wnioski strony co do zasądzenia kosztów, to ale strona jest niezadowolona z rozstrzygnięcia to można złożyć zażalenie, a jeśli jest niezadowolone z całego wyroku, to wówczas można w ramach apelacji od wyroku  ponieść też kwestię kosztów sądowych. 

DODANO:
08/05/2013

wersja do druku

Szukasz dobrego prawnika?

Podoba Ci sie porada opracowana przez tego prawnika? Ty także możesz zadać mu pytanie.

Zadaj pytanie