PYTANIE: Dział spadku a odpowiedzialność za długi

Spadkodawca który zmarł 3 lata temu pozostawił dług w kwocie 2000 zł. Wierzyciel skierował pozew przeciwko dziecku spadkobiercy o zapłatę (zwrot tego długu) który odziedziczyło spadek ustawowo i w dniu śmierci spadkodawcy było pełnoletnie. W pierwszym piśmie procesowym pozwany spadkobierca zażądał oddalenie pozwu ponieważ drugą połowę spadku odziedziczyło drugie dziecko, które wtedy było niemowlakiem. Przedłożył też prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po 50% na każdego ze spadkobierców. Z kolei podział majątku nie został dokonany i do teraz nie jest znany majątek spadkowy.  Czy teraz należy skorygować pozew i jak to zrobić ? Ogranicza się powództwo do 50% kwoty czy też zmienia się je i żąda zapłaty solidarnie całej kwoty od obydwu spadkobierców ? Czy powództwo będzie prawidłowe, skoro dziecko nie może odpowiadać za długi, szczególnie, że nie wiadomo czy odziedziczyło jakieś ?

Odpowiedź prawnika:

Porady prawne
Redakcja serwisu
radca prawny
W art. 1034 kodeksu cywilnego przewidziano, że:  § 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów. § 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów. Przepis art. 1034 kodeksu cywilnego przewiduje, iż „do chwili działu spadku” spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.   Dział spadku oznacza rozdysponowanie między spadkobiercami składników majątku spadkodawcy. Zachęcam tu do zapoznania się z artykułem:  http://pozwy.wieszjak.pl/wnioski/96808,2,Dzial-spadku.html Z opisu sprawy nie wynika, żeby doszło do takiego działu – przedstawiono jedynie postanowienie o stwierdzaniu nabycia  spadku, zatem spadkobiercy nadal ponoszą odpowiedzialność solidarną za długi spadkowe.  Dział spadku może nastąpić na podstawie umowy lub orzeczenia sądu (art. 1037 kodeksu cywilnego). Umowa możne być zawarta w formie dowolnej – jedynie jeśli spadek obejmuje nieruchomość, to konieczne będzie zawarcie umowy w formie aktu notarialnego.  Teoretycznie więc strona pozwana może twierdzić, iż doszło do działu spadku w drodze umowy ustnej i może spróbować udowodnić to przedstawiając dowód z przesłuchania świadków, ale pojawia się tu kwestia ograniczeń w zawieraniu umów z udziałem małoletnich. W imieniu małoletniego umowę zawiera jego rodzic albo opiekun prawny. Jednak jeśli czynność przekracza zwykły zarząd majątkiem dziecka – a za taką czynnością można uznać dział spadku – to rodzić musi najpierw uzyskać zgodę sądu rodzinnego na zawarcie umowy   (art. 101 par. 3  kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).  Bez tej zgodny umowa jest nieważna. Zatem strona pozwana można ograniczyć swoją odpowiedzialność do wielkości udziałów w spadku,  jeśli wykaże, iż doszło do działu spadku. Zatem musi przedstawić orzeczenie sądu o dokonaniu działu spadku (a nie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) lub musi wykazać, że zawarta została umowa o dział spadku. Jeden ze spadkobierców jest małoletni, więc zawarcie umowy może zostać dokonane przez jego rodzica, ale na zawarcie takiej umowy konieczne jest uzyskanie zgody sądu rodzinnego.  Do czasu udowodnienia, iż doszło do „działu spadku”, spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność solidarną. Zakładam, iż pozwana osoba – dziecko zmarłego – sama jest już pełnoletnia. Jeśli jednak umowa miałby być zawarta między dwoma małoletnimi, to trzeba zwrócić jeszcze uwagę, na art. 98 par 2 pkt 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – rodzic nie może zawierać umów wstępując jako przedstawiciel ustawowy dwojga małoletnich pozostających pod jego władzą, lecz musiałby się postarać o ustanowienie kuratora dla małoletniego w celu zwarcia umowy. Rodzić nie może zawrzeć umowy „z samym sobą” jako przedstawiciel obu stron tej umowy. Zachęcam tu do zapoznania się z artykułem: http://www.gofin.pl/17,2,131,109805,prawo-rodzica-do-reprezentowania-dziecka.html Trzeba pamiętać, że osoby małoletnie są ustawowo chronione przed negatywnymi skutkami niezłożenia oświadczenia spadkowego w terminie i w razie niezłożenia oświadczenia przyjmuje się , że nabyły spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co skutkuje ograniczoną odpowiedzialność za długi spadkowe (art. 1015 § 2 kodeksu cywilnego ).  Dodatkowo – zgodnie z art. 1016 kc „Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarz”. Zatem możne przyjąć, że zarówno małoletni spadkobierca,  jak i pełnoletnie dziecko zmarłego dziedziczące razem z małoletnim spadek po zmarłym  odpowiadają za długi spadkowe, ale ich odpowiedzialność jest ograniczona korzyścią jaka osiągnęły dziedzicząc spadek. Jeśli zmarły nie pozostawił żądnego majątku, a tylko same długi, to w praktyce może się okazać, iż ściągniecie długu ze spadkobiercy będzie niemożliwe. Dziedziczenie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wiąże się z koniecznością sporządzenia spisu inwentarza zmarłego.  Zachęcam do zapoznania się z artykułem: http://www.bankier.pl/wiadomosc/Czy-warto-przyjac-spadek-z-dobrodziejstwem-inwentarza-2620260.html W mojej ocenie nie warto więc ograniczać roszczenia, skoro kwestia dokonania działu spadku nie jest jeszcze wyjaśniona. Nie wiadomo czy do takiego działu doszło i czy dojdzie do niego w przyszłości.  W mojej ocenie skoro jest już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i krąg spadkobierców jest dokładnie znany, to  warto byłoby -  zgodnie z art. 194 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego - dopozwać  małoletniego spadkobiercę  i domagać się zasądzenie od solidarnie od pozwanych  określonej kwoty pieniężnej. Dzięki temu poszerzy się krąg osób przeciwko którym będzie można prowadzi egzekucje – nawet jeśli jeden ze spadkobierców będzie niewypłacalny, to będzie można wszcząć egzekucję przeciwko innemu bez konieczności prowadzenia nowego postępowania sądowego. Dodatkowym pozwanym miałby być małoletni – pozew przeciwko małoletniemu powinien zostać doręczony w miejscu  zamieszkania jego przedstawiciela ustawowego (rodzica) - taki adres należy wskazać w pozwie. W pozwie należy oznaczyć osobę przedstawiciela ustawowego i wezwać go do udziału w postępowaniu.    

DODANO:
17/05/2013

wersja do druku

Szukasz dobrego prawnika?

Podoba Ci sie porada opracowana przez tego prawnika? Ty także możesz zadać mu pytanie.

Zadaj pytanie