Jak wyegzekwować od byłego męża pieniądze z tytułu podziału majątku po rozwodzie, po tym jak umówiono się ustnie co do jego podziału? Czy można go pozwać do sądu właściwego dla powoda?


Odpowiedź prawnika:

Majątek wspólny, który istniał w czasie trwania małżeństwa (w ustroju wspólności), po prawomocnym orzeczeniu rozwodu staje się, wskutek wygaśnięcia wspólności ex lege, współwłasnością w częściach ułamkowych. Udział byłych małżonków jest w zasadzie równy (art. 43 § 1 kro), jedynie z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku (art. 43 § 2 kro. Od chwili ustania wspólności, każdy z małżonków może żądać podziału majątku wspólnego (art. 210 kc w zw. z art. 42 kro). Do podziału może dojść w drodze umowy lub orzeczenia sądowego. Dla umowy nie przewidziana jest forma szczególna, chyba, że w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, wtedy niezbędne jest zachowanie formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. W zasadzie każda taka umowa powinna być stwierdzona pismem dla celów dowodowych (art.75 kc). Gdy forma pisemna nie zostanie zachowana, niedopuszczalny jest dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności prawnej (art. 74 § 1 kc). Wyjątki od tej zasady są trzy:
– gdy obie strony wyrażą na to zgodę,
– gdy fakt dokonania czynności prawnej zostanie uprawdopodobniony za pomocą pisma,
– gdy ze względu na szczególne okoliczności sąd uzna to z konieczne (art. 74 § 2).
W omawianej sytuacji może wchodzić w grę jedynie możliwość trzecia, gdzie jako szczególną okoliczność można podnieść fakt, iż podział majątku po ustaniu małżeństwa wskutek orzeczenia rozwodu jest czynnością o niezbędnym charakterze. Reguluje on, bowiem stosunki majątkowe między byłymi małżonkami dzieląc przedmioty majątkowe będące uprzednio składnikami współwłasności. Likwidacji ulega więc w ten sposób niepożądany społecznie i jurydycznie stosunek prawny łączący byłych małżonków, którzy nie wykazują już przecież woli współposiadania tego majątku. Co więcej, uzyskane przez oboje w wyniku tego podziału przedmioty majątkowe, z reguły stają się elementami bazy materialnej nowo zakładanych przez nich rodzin. Byli małżonkowie uzyskują dzięki temu realną możliwość dysponowania swoim udziałem.
Jeżeli wartość przedmiotu sporu wynosi co najwyżej 5000 zł to właściwym trybem jest postępowanie uproszczone (art. 5051; p.1 kpc), a powództwo o zapłatę sumy pieniędzy należy złożyć na urzędowym formularzu urzędowym PU (art. 5052; kpc), zaś wnioski dowodowe na formularzu urzędowym WD.
W przypadku, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 5000 zł właściwym jest tryb procesu, a pozew powinien czynić zadość wymogom formalnym z art. 126 i 187 kpc.
Sądem właściwym w obu przypadkach jest sąd rejonowy, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania.