Czy mogę pozbawić praw rodzicielskich ojca dziecka?


Mam 20 lat i 2 letnie dziecko, ojciec dziecka jest wpisany w akt urodzenia, ale nie jest moim mężem. Dziecko nosi moje nazwisko. Ojciec dziecka nie utrzymuje kontaktów. Nie płaci zasądzonych alimentów, nie pracuje, nie uczy się, ma 20 lat, w ogóle od urodzenia dziecka nie jest zainteresowany nim, tak jak by Go nigdy nie było. Obraca się w nieciekawym towarzystwie przez co obawiam się negatywnego wpływu na dziecko, oraz jakichkolwiek problemów wynikających z tego. Dla dobra Dziecka chcę pozbawić Go jakichkolwiek praw do mojego synka. Czy z takimi argumentami dane rozwiązanie jest możliwe???

Odpowiedź prawnika:

Zgodnie z przepisem art. 111 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.), jeśli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Należy jednak mieć na uwadze, że „Pozbawienie rodziców władzy rodzicielskiej wymaga wykazania nadużycia tej władzy przez rodziców lub rażącego zaniedbania obowiązków przez nich, wobec czego przy odmowie pozbawienia władzy rodzicielskiej, ze względu na niestwierdzenie nadużycia władzy rodzicielskiej i niestwierdzenie rażącego zaniedbania obowiązków – nie zachodzi potrzeba wykazywania interesu dziecka w utrzymywaniu władzy rodzicielskiej, wynikającej dla rodziców z samego prawa, trwającej aż do pełnoletności dziecka. (…).”, jak czytamy w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1958 r., sygn. akt I CR 515/58, RPEiS 1959/4.
Wyjaśnić należy, że pozbawienie władzy rodzicielskiej może być w zależności od okoliczności orzeczone tylko w stosunku do jednego z rodziców.
W orzecznictwie ustalono, że „Przepis art. 111 § 1 k.r.o. wyróżnia trzy przyczyny pozbawienia władzy rodzicielskiej, w tym m.in. rażące zaniedbanie przez rodziców obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej. Do pozbawienia władzy rodzicielskiej z powołaniem się na tę przyczynę upoważniają sąd tylko takie zaniedbania obowiązków względem dziecka, które mogą być zakwalifikowane jako rażące. Muszą to być więc zaniedbania poważne lub zaniedbania o mniejszej wadze, lecz nacechowane nasileniem złej woli, uporczywością i nieporadnością.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt III CKN 122/97).
W opisanym przypadku, głównie z uwagi na dotychczasową postawę ojca dziecka, można powiedzieć, że zarówno czas, jak i wielość zaniedbywanych obowiązków można ocenić jako poważne. Będzie Pani jednak musiała we wniosku i przed sądem wykazać i udowodnić, że istotnie tak jest, iż sprawowanie opieki przez ojca dziecka nad dzieckiem nie stanowi w takich okolicznościach dobrych dla dziecka warunków i środowiska rozwoju. Powinna zatem Pani złożyć do sądu wniosek o pozbawienie władzy rodzicielskiej ojca dziecka, w którym z kolei powinna Pani podać jasne i konkretne jego uzasadnienie, dotyczące sytuacji, która spowodowała konieczność pozbawienia władzy rodzicielskiej, z podaniem dowodów na poparcie zawartych we wniosku twierdzeń, czyli np. zeznań świadków, dokumentów i innych dowodów. W szczególności zaś w treści wniosku należy podać konkretne już zaniedbania obowiązków ojca wobec dziecka lub występujące nadużycia tej władzy, zagrażające prawidłowemu rozwojowi fizycznemu i duchowemu dziecka, które więc czynią wniosek zasadnym.
Należy jednak pamiętać, że do sądu będzie należała decyzja w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej ojca dziecka, który to z kolei sąd rozstrzygając o władzy rodzicielskiej kieruje się zasadniczo dobrem dziecka oraz interesem społecznym, a nie interesem któregokolwiek z rodziców dziecka (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1981 r., sygn. akt III CRN 155/81).
Wzór wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej można pobrać na Poradzie. Dostępny jest on we „Wzorach pism” z „Prawa rodzinnego”.