Odpowiedź prawnika:
Problematykę powyższą reguluje Kodeks Pracy ( tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm. ) i wydane na jego podstawie Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania ( Dz. U. z 1996 r., nr 60, poz. 282 z późn. zm. ).
I tak, zgodnie z art. 97 § 1 Kodeksu Pracy: w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany niezwłocznie wydać pracownikowi świadectwo pracy. Kwestię tą uszczegóławia § 2 pkt 1 przywołanego powyżej rozporządzenia, który stanowi, że: pracodawca wydaje świadectwo pracy bezpośrednio pracownikowi albo osobie upoważnionej przez pracownika na piśmie – w dniu, w którym następuje rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy.
Dla porządku wypada przytoczyć pkt 2 § 2 tego rozporządzenia. Zgodnie z nim: jeżeli wydanie świadectwa pracy pracownikowi albo osobie przez niego upoważnionej nie jest możliwe, pracodawca, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania stosunku pracy, przesyła świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem poczty albo doręcza go w inny sposób.
Jak podpowiada literatura prawnicza ( np. L. Florek, T. Zieliński: Prawo pracy, Warszawa 2003, str. 143 ) odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy wchodzi w grę, gdy spełnione są jednocześnie trzy przesłanki przewidziane w art. 99 KP:
1) pracodawca nie wykonał w ogóle lub nienależycie wykonał ciążący na nim obowiązek wystawienia pracownikowi odpowiedniego świadectwa pracy,
2) pracownik pozostawał bez pracy i poniósł z tego powodu uszczerbek majątkowy ( szkodę ),
3) szkoda powstała w związku przyczynowym z uchybieniem, jakiego dopuścił się pracodawca, tzn. wynikła wyłącznie z tego powodu, że nie wydał on pracownikowi świadectwa albo wystawił je wadliwe, co udaremniło pracownikowi uzyskanie zatrudnienia w innym miejscu pracy.
Warto w tym miejscu przytoczyć fragment wyroku Sądu Najwyższego z 3 marca 1971 r. ( II PR 9/71, opublikowany m. in. w czasopiśmie „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” z 1972 nr 4 str. 61 ), który mimo upływu ponad 30 lat wciąż zachowuje aktualność:
Spoczywający na pracowniku ciężar dowodu istnienia związku przyczynowego między wadliwą treścią świadectwa pracy a niemożnością uzyskania przez niego pracy nie może być rozumiany tylko w ten sposób, że jest on obowiązany do złożenia dokumentu stwierdzającego przyczynę odmowy jego zatrudnienia. O istnieniu bowiem tego związku przyczynowego mogą świadczyć takie okoliczności, jak podejmowanie przez pracownika bezskutecznych starań o pracę odpowiadającą jego możliwościom i kwalifikacjom oraz brak innych przeszkód w uzyskaniu pracy niż wynikające z wadliwej treści świadectwa pracy, które w sposób ewidentny mogło utrudnić jego ponowne zatrudnienie.
Zgodnie z art. 99 § 2 Kodeksu pracy odszkodowanie, o którym była mowa powyżej, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni. Wynagrodzenie to oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Na podstawie art. 463 § 1. Pracownik dochodzący roszczeń z zakresu prawa pracy oraz ubezpieczony nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych.
Co istotne wydatki związane z czynnościami podejmowanymi w toku postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy – o roszczenia pracownika – ponosi tymczasowo Skarb Państwa. Sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji rozstrzyga o tych wydatkach, stosując odpowiednio przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, z tym że obciążenie pracownika tymi wydatkami może nastąpić w wypadkach szczególnie uzasadnionych.