Czy i na jakiej podstawie przyznawany jest zwrot kosztów (wyżywienia, zakwaterowania, dojazdu itp.) studentom odbywającym praktyki zatrudnionym w zakładzie na podst. umowy o praktykę między zakładem a uczelnią?


Odpowiedź prawnika:

Zagadnienie to zostało uregulowane w art. 146 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U.90.65.385) oraz wydanym do tego artykułu rozporządzeniu rady ministrów z dnia 12 sierpnia 1991 r. w sprawie studenckich praktyk zawodowych (Dz.U.91.73.323). Niniejsze rozporządzenie znajduje się w bazie aktów prawnych porady.
W art. 146 podanej powyżej ustawy czytamy:
art. 146. 1. Plan studiów może przewidywać obowiązek odbycia przez studenta praktyk zawodowych.
2. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, obowiązki organów uczelni i zakładów pracy związane z odbywaniem przez studentów praktyk zawodowych.
Samą zasadę odbywania praktyk, zwrotu kosztów wyżywienia, zakwaterowania, dojazdu określa podane powyżej rozporządzenie. I tak uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów. Formę, miejsce i czas trwania praktyki określają, zależnie od decyzji rektora, rady wydziałów lub dziekani, po zasięgnięciu opinii uczelnianego organu samorządu studenckiego. Rektor zawiera porozumienie o prowadzeniu praktyk z podmiotami gospodarczymi, organami administracji państwowej, organami administracji rządowej i organami samorządu terytorialnego, rolnikami prowadzącymi indywidualne gospodarstwa rolne, placówkami służby zdrowia lub innymi jednostkami organizacyjnymi, zwanymi dalej "zakładami pracy", chyba że praktyki odbywają się w jednostkach organizacyjnych uczelni. Porozumienie powinno określać w szczególności: podstawę odbywania praktyki (skierowanie uczelni, umowa o pracę), program praktyki, warunki zakwaterowania i wyżywienia studentów oraz czas trwania praktyki.
Uczelnia państwowa ze środków przeznaczonych na działalność dydaktyczną pokrywa następujące koszty związane z organizacją praktyk (§ 4 tego rozporządzenia):
1) wyżywienia studentów, odbywających praktykę poza miejscem stałego zamieszkania, w wysokości ustalonej przez rektora,
2) zakwaterowania studentów odbywających praktykę poza miejscem stałego zamieszkania, według kosztów faktycznych nie przekraczających jednak kwoty ustalonej przez rektora,
3) przejazdu do miejsca praktyki i z powrotem najtańszym środkiem lokomocji, z uwzględnieniem przysługujących ulg, jeżeli praktyka odbywa się poza miejscem zamieszkania studenta lub siedziby uczelni,
4) ekwiwalentu wypłacanego studentom z tytułu odbywania praktyk, na podstawie skierowania, w warunkach szkodliwych dla zdrowia; wysokość ekwiwalentu ustala rektor,
5) ubezpieczenia uczestników praktyk od następstw nieszczęśliwych wypadków.
6) dodatkowych wypłat dla nauczycieli w szkołach i placówkach w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. Nr 95, poz. 425 oraz z 1992 r. Nr 26, poz. 113 i Nr 54, poz. 254) z tytułu sprawowania opieki nad studentami odbywającymi w tych szkołach i placówkach studenckie praktyki zawodowe – nauczycielskie.
2. Uczelnia nie pokrywa kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3-5, tym studentom, którzy odbywają praktykę na podstawie umowy o pracę.
3. Uczelnia nie pokrywa kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5, studentom odbywającym na podstawie skierowania praktyki na polskich statkach morskich.
4. Uczelnia nie wypłaca stypendium socjalnego studentom odbywającym praktyki na podstawie umowy o pracę, a także na podstawie skierowania, jeżeli są pokrywane koszty wyżywienia, o których mowa w ust. 1 pkt 1. Student może zrezygnować z pokrywania przez uczelnię kosztów wyżywienia.
Uczelnia jest obowiązana do sprawowania nadzoru dydaktyczno-wychowawczego oraz organizacyjnego nad przebiegiem praktyk. W celu sprawowania nadzoru nad organizacją i przebiegiem praktyk rektor może powołać spośród nauczycieli akademickich uczelni kierownika praktyk. Nadzór dydaktyczno-wychowawczy nad praktyką sprawuje opiekun praktyki, wyznaczony przez rektora na wniosek dziekana spośród nauczycieli akademickich wydziału. Opiekun praktyki jako przedstawiciel uczelni jest przełożonym studentów odbywających praktykę. Odpowiada za realizację praktyki zgodnie z jej celami i ustalonym programem, jest upoważniony do rozstrzygania, wspólnie z kierownictwem zakładu pracy, spraw związanych z przebiegiem praktyki. Szczegółowe obowiązki opiekuna praktyki określa rektor.
Zakład pracy jest obowiązany do zapewnienia warunków niezbędnych do przeprowadzenia praktyki, zgodnie z ustaleniami porozumienia zawartego z uczelnią, a w szczególności (8 § tego rozporządzenia):
1) zapewnienia odpowiednich stanowisk pracy, pomieszczeń, warsztatów, urządzeń, narzędzi i materiałów zgodnie z programem praktyki,
2) zapoznania studentów z zakładowym regulaminem pracy, przepisami o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej,
3) nadzoru nad wykonywaniem przez studentów zadań wynikających z programu praktyki,
4) zapewnienia studentom na czas odbywania praktyki odzieży roboczej i ochronnej oraz sprzętu ochrony osobistej i środków higieny, przewidzianych w przepisach o bezpieczeństwie i higienie pracy,
5) zapewnienia studentom odbywającym praktyki posiłków wzmacniających i regeneracyjnych na zasadach obowiązujących w zakładzie,
6) umożliwienia studentom odbywającym praktykę korzystania z opieki zakładowej służby zdrowia,
7) umożliwienia studentom korzystania z biblioteki zakładowej oraz zakładowych urządzeń socjalnych i kulturalnych,
8) wypłacania studentom odbywającym praktyki na polskich statkach morskich dodatku dewizowego w wysokości do 50% dodatku dewizowego określonego dla najniższych stanowisk marynarskich oraz pokrywania kosztów zakwaterowania i wyżywienia.
2. Zakład pracy może zawrzeć ze studentami umowę o pracę na okres odbywania praktyki.
Do studentów odbywających praktyki na podstawie skierowania stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy o ochronie pracy kobiet i młodocianych, o dyscyplinie pracy oraz o bezpieczeństwie i higienie pracy. Zakład pracy może zażądać od uczelni odwołania z praktyki studenta odbywającego praktykę na podstawie skierowania, w wypadku gdy naruszy on w sposób rażący dyscyplinę pracy. Jeżeli naruszenie dyscypliny spowodowało zagrożenie dla życia lub zdrowia, zakład pracy może nie dopuścić studenta do kontynuowania praktyki w zakładzie.