Od 5 lat jestem w związku małżeńskim, od 2 lat budujemy dom (na zakupionej działce w trackie trwania związku) . Niestety maż zainwestował jedynie 1/4 wartości wszystkich wydatków, większość kosztów pokrywają moi rodzice 50% wszystkich
wydatków ( ja w takim samym stopniu co mąż po 25%).
W jaki sposób mogę zawrzeć intercyzę ?
1/ czy mąż ma prawo odmówienia spisania intercyzy z dniem np.: 5-kwiecien-2002
2/ warunkiem męża do spisania intercyzy jest zwrot jego kosztów poniesionych na budowę przeze mnie
czy intercyza spisana dziś , pomija już moje wydatki od obowiązku podziału z mężem – mąż nie ma prawa do ubiegania się o połowę ? Czy są to już moje prywatne pieniądze ?
3/ czy mogę spłacić męża( tzn. zwrócić jego koszty poniesione na budowę) w terminie np. rocznym , a spisać intercyzę już dziś , zapisując w niej o moich zobowiązaniach wobec niego, tj spłata domu do dnia. np.: 15-kwiecien-2003 , a intercyza obowiązuje już od dziś 15-kwiecien-2002 ?
4/ gdy nie dojdzie do spisania intercyzy, a nastąpi rozwód, jak sąd ustala proporcje podziału majątku ? Dodam, iż została spisana umowa w formie darowizny, którą otrzymałam od moich rodziców na budowę domu (umowa jest potwierdzona przez Notariusza i odprowadzony został podatek do Urzędu Skarbowego), czyli wkład w dom wynosi:nakłady moich rodziców 50% ( spisana umowa o następującej treści : rodzice przekazują mi na budowę kwotę… ) nakłady moje i męża po 25%
W jaki sposób sad ustala proporcje w w/w sytuacji ? Czy powyższa umowa notarialna może zostać podważona w jakikolwiek sposób?
Niestety, zagapiłam się i rachunki Vat jakie bierzemy na budowę domu są wystawione zarówno na nas obydwoje (ja i mąż) jak również na każdego z osobna – czy ma to jakieś znaczenie ? np. ja daje pieniądze otrzymane od rodziców mężowi w celu kupna materiału budowlanego X , ale on bierze fakturę VAT tylko na siebie. Czy w takim wypadku Faktury Vat maja jakieś znaczenie w proporcjach ułamkowych przy rozwodzie w sprawie majątkowej ? Czy wydatki potwierdzone fakturami dzielą się na połowę ? A co z pieniędzmi otrzymanymi od moich rodziców, rachunki są wystawione różnie, na męża , na mnie i na nas razem.
Odpowiedź prawnika:
Intercyzę można zawrzeć w każdym czasie, w trakcie trwania małżeństwa w formie aktu notarialnego (pod rygorem nieważności umowy) – Art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Poprzez intercyzę można dokonać ograniczenia wspólności majątkowej (to znaczy, że część dóbr będzie nadal podlegała ustrojowi wspólności łącznej a część już nie) albo znieść współwłasność łączną całkowicie i ewentualnie co do części dóbr np. wspólnego mieszkania lub domku letniskowego zachować ustrój współwłasności w częściach ułamkowych, czyli podlegający zasadom z Art. 195 i nast. Kodeksu Cywilnego.
2) Oczywiście do zawarcia umowy intercyzy potrzebne są dwie strony, co oznacza, że oboje współmałżonków musi się na nią zgodzić. Brak zgody nie wyłącza jednak możliwości zmiany ustroju majątkowego. Zgodnie z Art. 52 K. r. o. każdy z małżonków może zażądać z ważnych przyczyn zniesienia współwłasności w częściach łącznych i ustanowienia rozdzielności majątkowej. Jako ważne przyczyny uznano w orzecznictwie:
– separację faktyczną (kiedy mamy zupełny rozkład pożycia małżeńskiego)
– trwonienie majątku przez współmałżonka (z powodu niegospodarności, hazardu itp.)
– długoletnie więzienie współmałżonka
Należy pamiętać, że o tym czy podana przyczyna jest wystarczająca decyduje sąd i w związku z tym nie stosować tej możliwości bez posiadania należytego uzasadnienia.
3) W przypadku zniesienia współwłasności łącznej (niezależnie od przyczyn) przedmioty nabyte po tym fakcie wchodzą w skład majątków odrębnych małżonków, natomiast przedmioty ze wspólnego majątku małżonków stanowią nadal przedmiot ich współwłasności, ale na zmienionych zasadach. W miejsce współwłasności łącznej powstaje bowiem współwłasność w częściach ułamkowych, co do której stosuje się ogólne zasady przewidziane Art. 195 i nast. KC. Współwłasność taką można łatwo znieść przeprowadzając podział majątku wspólnego na zasadach przewidzianych w Art. 210 i nast. KC. Przy przekształceniu współwłasności w częściach łącznych we współwłasność w częściach ułamkowych zasadą jest, że udziały obu małżonków są równe, ale można domagać się ustanowienia nierównych udziałów z ważnych powodów. Te ważne powody dotyczą przede wszystkim bardzo zróżnicowanego stopnia przyczynienia się każdego z małżonków do zbudowania wspólnego majątku. Oczywiście im zaangażowanie (finansowe, własną pracą, w wychowanie dzieci – trzeba tu brać pod uwagę wszystkie aspekty współżycia małżeńskiego) wyższe, tym udział większy. Po tej zamianie typu współwłasności może nastąpić podział majątku wspólnego. Może on nastąpić natychmiast np. w wyroku rozwodowym, natychmiast po umowie intercyzy w drodze umowy między stronami lub po pewnym czasie w drodze takiej umowy między stronami lub po przeprowadzeniu postępowania o zniesienie współwłasności.
4) Jak zostało to wyżej wskazane, natychmiast po zawarciu umowy intercyzy można (nawet u tego samego notariusza) zawrzeć kolejną umowę o zniesienie współwłasności w częściach ułamkowych (u notariusza, bo dotyczy nieruchomości). Jednym z trzech przyjętych sposobów zniesienia współwłasności jest przejęcie rzeczy przez jednego z byłych współwłaścicieli i spłata udziału drugiego. Kodeks Cywilny nie mówi wprost o możliwości dokonania odroczonej spłaty lub spłaty na raty udziału jednego ze współwłaścicieli w przypadku zawarcia umowy o zniesienie współwłasności ale wydaje się to oczywiste. Należy tutaj oczywiście pamiętać o kwestii odsetek.
5) W przypadku podziału majątku wspólnego w orzeczeniu rozwodowym istnieje generalna zasada (o której już wspomniano) ustanowienia równych udziałów we współwłasności ułamkowej i stosownego do tego podziału majątku między małżonków (warto wspomnieć, że podział majątku w orzeczeniu rozwodowym następuje tylko na wniosek któregoś z małżonków i tylko gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym). Strony mogą oczywiście zażądać nierównego podziału majątku z ważnych powodów. W takiej sytuacji sąd będzie brać pod uwagę to, o czy już wspominano czyli: wkład finansowy w tworzenie wspólnego majątku, wkład osobistej pracy, zaangażowanie w opiekę nad dziećmi, czyli całokształt działań o różnym charakterze składających się na budowanie wspólnego życia.
6) Darowizny dokonane na rzecz jednego z małżonków nie wchodzą generalnie w skład majątku wspólnego małżonków, pozostają one w majątku odrębnym tego małżonka, który je otrzymał. Tak samo przedmioty nabyte za środki uzyskane w ramach darowizny. Sytuacja kształtuje się odmiennie tylko gdy darczyńca wyraził na to zgodę – Art. 33 pkt. 2 i 3 K. r. o.
7) Jeżeli darowizna jest dokonana w sposób całkowicie zgodny z prawem i są na to odpowiednie dokumenty to nie ma możliwości podważenia jej.
8) Faktury mają oczywiście znaczenie. Jeżeli między małżonkami dochodzi do sporu o wysokość udziałów we wspólnym majątku w jakiś sposób sąd musi ustalić kto w jakim stopniu przyczynił się do jego powstania. Do tego sąd potrzebuje dowodów. Z drugiej jednak strony dowód można podważyć innym np. umową darowizny czy innym dokumentem kwestionującym w zasadny sposób twierdzenia drugiej strony.