Babcia chce przepisać dom z gruntem na mnie i mojego brata, a oprócz naszej mamy jest jeszcze 2 ich dzieci. Jak powinien wyglądać spadek, aby ich dzieci nie mogły ubiegać się o niego ?


Odpowiedź prawnika:

W opisanej sytuacji, przyjmując, że opisana nieruchomość należy do majątku wspólnego dziadków najlepszym sposobem jest sporządzenie testamentu przez babcie. Babcia powinna w nim przepisać na Panią i na Pani brata swoją część nieruchomości. W przypadku śmierci babci połowa udziału w nieruchomości przypadnie Państwu, druga natomiast będzie przypadała żyjącemu dziadkowi.
Testament należy sporządzić w całości pismem ręcznym, spadkodawca musi
oprócz tego go podpisać i opatrzyć datą (art. 949 kodeksu cywilnego). Sporządzenie testamentu w ten sposób wydaje się proste, jednak wielokrotnie takie testamenty są sporządzone niewłaściwie, co skutkuje nawet ich nieważnością. Najpewniejszym sposobem uniknięcia takich negatywnych skutków, który niestety kosztuje jest testament w formie aktu notarialnego (art. 950
kodeksu cywilnego). Są jeszcze inne formy sporządzenia testamentu, jednak te
są najlepszym rozwiązaniem w opisanej przez Panią sytuacji. Sporządzenie testamentu nie wyłącza prawa ustawowych spadkobierców, czyli w tej sytuacji dziadka oraz trójki dzieci do żądania zachowku (art. 991. k.c.). Należny zachowek będzie wynosił 1/8 spadku dla każdego. Jeżeli któreś
z tej czwórki jest trwale niezdolne do pracy jego udział zwiększa się do 1/6 spadku. Zachowek w takiej wysokości należy się również małoletnim, ale tutaj nie zachodzi taka sytuacja. Nie wiem, jaką cześć spadku może stanowić rzeczona nieruchomość, bo należy pamiętać, że zachowek w wysokości 1/8 czy 1/6 dotyczy całego spadku, a nie tylko w nieruchomości. Jedynym sposobem wyłączenia od dziedziczenia po babci jej udziału w nieruchomości innych poza Państwem osób, jest ich wydziedziczenie, co do tej nieruchomości. To wydziedziczenie w takiej sytuacji nie będzie dotyczyło pozostałej części spadku. Czyli do pozostałej części spadku będzie im przysługiwało prawo do zachowku. Wydziedziczenia w testamencie spadkodawca może jednak dokonać tylko w
określonych wypadkach (kwestie te reguluje art. 1008 k.c.). Można tego dokonać jedynie, gdy osoba uprawniona do zachowku spełnia, co najmniej jedną z następujących przesłanek:
1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z
zasadami współżycia społecznego;
2) dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób
umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej
obrazy czci;
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Zgodnie z art. 1010 k.c. spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do
zachowku, jeżeli mu przebaczył. Wynika z tego, że wydziedziczenie nie jest wcale takie proste. Należy mieć na uwadze, że osoba wydziedziczona może wystąpić na drogę sądową w celu
orzeczenia, że wydziedziczenie jest bezpodstawne. Istotny jest także fakt, że zstępni wydziedziczonego, czyli jego dzieci, są uprawnieni do zachowku (art. 1011 k.c.). Także ich należałoby skutecznie wydziedziczyć od udziału w nieruchomości, aby wykluczyć z dziedziczenia, co
do niej. Jeżeli dziadek nie sporządzi testamentu, w którym ustanowi Panią i Pani
brata spadkobiercami, jego udział w nieruchomości przypadnie jego żonie i ich dzieciom, każdemu w wysokości 1/4 udziału. Jeżeli natomiast babcia umrze wcześniej, to jego udział w nieruchomości przypadnie dzieciom, każdemu po 1/3. Należy zaznaczyć, że jeżeli któreś z dzieci spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu, czyli dziecku, przypadał,
przypada jego dzieciom w częściach równych, stosuje się to odpowiednio do dalszych
zstępnych (Art. 931 k.c. ).