Odpowiedź prawnika:
Generalnie w procesie karnym o zabezpieczenie majatku sprawcy wystepować mogą z urzędu organy prowadzące postępowanie. Pokrzywdzony lub osoby najbliższe występować mogą z wnioskiem o zabezpieczenie majatku sprawcy albo w tzw. procesie adhezyjnym albo w standardowym procesie cywilnym, przy czym w obu przypadkach stosuje sie odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (w pierwszym przypadku w zakresie nie uregulowanym przepisami K. p. k.).
1) Proces adhezyjny: art. 62 – 70 Kodeksu postepowania karnego. Jest to proces cywilny wytaczany przed sadem karnym w trakcie trwania postepowania karnego w celu dochodzenia roszczeń majątkowych bezpośrednio wynikających z popełnienia przestępstwa. Proces ten wytoczyć mozna do rozpoczęcia przewodu sadowego na rozprawie głównej. Wraz z pozwem można wystapić z wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia. O zastosowaniu zabezpieczenia orzeka prokurator, na jego postanowienie przysługuje zażalenie do sądu.
2) Proces cywilny art. 730 – 757 Kodeksu postępowania cywilnego. Jezeli sąd odmówi wszczecia procesu adhezyjnego, ewentualnie postępowanie karne zostanie zawieszone lub umorzone można oczywiscie dochodzić roszczeń a z nimi i ich zabezpieczenia w procesie cywilnym (w przypadku zawieszenia lub umorzenia pokrzywdzony ma 30 dni od momentu doreczenia zawiadomienia aby zażądać przekazania sprawy sądowi wlaściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych. Jeżeli tego nie zrobi zabezpieczenie upada a pozew nie wywoluje skutków prawnych.
Z osobnym roszczeniem cywilnym można też oczywiście wystąpić do sądu od razu, albo zaczekać na wyrok karny, który wiąze sąd w postępowaniu cywilnym i tym samym ułatwia wygranie sprawy. W tych przypadkach z wnioskiem o zabezpieczenie można wystąpić nie tylko w trakcie trwania postępowania, ale równiez przed wniesieniem pozwu. Należy jednak pamiętac, że w momencie wystapienia z wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia przed wszczęciem postępowania sąd przychylając się do wniosku wyznacza wnioskującemu termin do wniesienia pozwu, który nie może byc dłuższy niż dwa tygodnie. Jezeli wierzyciel tego terminu nie dotrzyma, dluznik (przestępca) moze wystąpić z roszczeniem o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia.
3) We wniosku należy wykazać, ze roszczenie jest wiarygodne a brak zabezpieczenia mógłby pozbawić wierzyciela zaspokojenia poprzez podanie i uprawdopodobnienie (co znaczy, ze nie trzeba udowadniac) okoliczności uzasadniajacych żądanie. Wierzyciel może we wniosku podać sumę, której zlożenie przez dluznika wystarcza do zaspokojenia. Sądem wlaściwym do wydania zarządzenia tymczasowego co do zabezpieczenia jest sad, do którego wlaściwosci nalezy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji. Sąd ten ma tydzien na rozpoznanie wniosku.
4) Zabezpieczenie roszczenia może nastąpić poprzez:
– zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za prace albo wierzytelności lub innego prawa.
– obciążenia nieruchomości dłużnika hipoteka przymusową
– zakaz zbywania lub obciażania nieruchomości, która nie ma urządzonej ksiegi wieczystej, albo której księga wieczysta zagineła lub uległa zniszczeniu.
We wniosku nalezy wskazac przewidywany sposób zabezpieczenia roszczenia.