Odpowiedź prawnika:

Odpowiedź na te pytania znajdziemy w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych. Wedle art. 9 tej ustawy przez umowę o spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego spółdzielnia zobowiązuje się oddać członkowi lokal mieszkalny do używania przez czas nieoznaczony, a członek zobowiązuje się wnieść wkład mieszkaniowy oraz uiszczać opłaty określone w ustawie i w statucie spółdzielni. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego wygasa z chwilą ustania członkostwa oraz w innych wypadkach określonych w niniejszym rozdziale. W wypadku gdy przysługuje ona małżonkom, wygaśnięcie prawa następuje z chwilą ustania członkostwa obojga małżonków. W celu zatrzymania prawa lokatorskiego można na podstawie art. 12 ustawy zawrzeć ze spółdzielnią umowę przeniesienia własności lokalu. Można tego dokonać po spłacie wszelkich długów związanych z lokalem, spłacie przypadającej na jego lokal części innych zobowiązań spółdzielni związanych z budową, wpłacie różnicy pomiędzy wartością rynkową prawa odrębnej własności lokalu a wartością zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego i ww. spłat. Wszystkie przepisy dotyczące lokatorskiego prawa spółdzielczego w ustawie – prawo spółdzielcze – utraciły moc obowiązującą, tak więc wszelkich przepisów należy szukać we wspomnianej ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych oraz oczywiście w statucie spółdzielni. Dziedziczeniu podlegają jedynie tzw. prawa spółdzielcze, tzn. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz prawo do domu jednorodzinnego. Definitywne uzyskanie tych praw przez następców prawnych członka spółdzielni uzależnione jest od uzyskania członkostwa spółdzielni, a także od dokonania określonych w prawie spółdzielczym „czynności zachowawczych”. Jednakże lokatorskie prawo spółdzielcze, jako nie będące prawem rzeczowym, nie przechodzi na spadkobierców. Prawa majątkowe związane z członkostwem w spółdzielni, które przysługiwałyby członkowi w razie wystąpienia z niej, należą do spadku. Chodzi w szczególności o prawo do wkładu, udziału oraz części nadwyżki bilansowej. Dziedziczenie udziału zależy jednak od woli członka spółdzielni. Zgodnie z art. 16 § 3 prawa spółdzielczego członek spółdzielni może w deklaracji lub w odrębnym oświadczeniu złożonym spółdzielni wskazać osobę, której spółdzielnia obowiązana jest wypłacić po jego śmierci udziały. W takiej sytuacji prawo do udziału nie wchodzi w skład spadku. Zgodnie z ogólnymi zasadami na spadkobierców członka spółdzielni przechodzą jego obowiązki majątkowe wobec spółdzielni, z wyjątkiem tych, które pozostają w ścisłym związku ze stosunkiem członkostwa. Wygaśnie zatem np. obowiązek uzupełnienia udziału.